Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нотаның ұзақтығын көрсететін белгі
Sign that indicates the relative duration of a note
Мұзыкалық жазуда нотаның ұзақтығы нотаның пішіні, сабасының болуы немесе болмауы, сондай-ақ жалаулардың/балкалардың/ілгектердің/құйрықтардың болуы немесе болмауы арқылы белгіленеді. Өзгертілмеген ноталардың ұзақтығы екінің бөлшектік дәрежелерімен өрнектеледі, мысалы, бір, жарты, ширек және т.б. Тынығу – бұл сол ұзақтықтағы үнсіздікті көрсетеді.
In music notation, a note value indicates the relative duration of a note, using the texture or shape of the notehead, the presence or absence of a stem, and the presence or absence of flags/beams/hooks/tails. Unmodified note values are fractional powers of two, for example one, one half, one fourth, etc. A rest indicates a silence of an equivalent duration.
Вариациялар
Оң жақта көрсетілгендей, breve бірнеше түрлі нұсқада кездеседі. Бірінші екеуі көбінесе қолданылады; үшіншісі – стильдік балама. Кейде longa немесе breve белгісі, белгілі бір ұзақтығы жоқ өте ұзақ нотаны көрсету үшін қолданылады, мысалы, шығарманың соңында (мәселен, Моцарттың KV 192 массасының соңында). Жеке сегіздік нота немесе одан да жылдам ноталар әрқашан жалаушалармен көрсетіледі, ал екеу немесе одан көп ноталар көбінесе топтарға біріктіріледі. Егер нотада діңгек болса, ол жоғары (нота басының оң жағынан) немесе төмен (сол жағынан) бағытталуы мүмкін, бірақ longa және maxima ноталары дерлік әрқашан төмен бағытталған діңгекпен жазылады. Көп жағдайда, егер нота басы орта сызықта немесе одан жоғары орналасса, діңгек төмен, ал басқа жағдайда жоғары бағытталады. Кез келген жалаушалар әрқашан діңгекке оң жақтан қосылады.
The breve appears in several different versions, as shown at right. The first two are commonly used; the third is a stylistic alternative. Sometimes the longa or breve is used to indicate a very long note of indefinite duration, as at the end of a piece (e. g. at the end of Mozart's Mass KV 192). A single eighth note, or any faster note, is always stemmed with flags, while two or more are usually beamed in groups. When a stem is present, it can go either up (from the right side of the note head) or down (from the left side), except in the cases of the longa or maxima which are nearly always written with downward stems. In most cases, the stem goes down if the notehead is on the center line or above, and up otherwise. Any flags always go to the right of the stem.
Өзгертушілер
Нотаның ұзақтығын одан кейін нүкте қосу арқылы арттыруға болады. Бұл нүкте одан кейінгі қысқа нотаның ұзақтығын қосып, бастапқы ұзақтығын бір жарым есеге ұзартады. Көптеген нүктелердің саны (n) нотаның ұзақтығын оның өзінің ұзақтығына пропорционалды түрде ұзартады, сондықтан екі нүкте екі кішкентай нотаның ұзақтығын қосып, оның бастапқы ұзақтығын бір және үштен үш бөлігіне дейін ұзартады. Сирек кездесетін үш нүкте оның ұзақтығын бір және жеті сегізден бір бөлігіне дейін ұзартады, және т.с.с. Екі нүкте алғаш рет 1752 жылы Й.И. Кванц қолданған; 18-шы ғасыр мен одан бұрынғы музыкада нүктенің нота ұзақтығын арттыру мөлшері өзгеріп отырды: ол қазіргі түсіндірмеден артық немесе кем болуы мүмкін, бұл контекстке байланысты болды. Нотаның ұзақтығын үш тең бөлікке немесе екіден басқа бөліктерге бөлу үшін туплеттерді қолдануға болады. Дегенмен, серпілген ноталар және тең емес ноталар туралы да қараңыз.
A note value may be augmented by adding a dot after it. This dot adds the next briefer note value, making it one and a half times its original duration. A number of dots (n) lengthen the note value by its value, so two dots add two lower note values, making a total of one and three quarters times its original duration. The rare three dots make it one and seven eighths the duration, and so on. The double dot was first used in 1752 by J. J. Quantz; in music of the 18th century and earlier the amount by which the dot augmented the note varied: it could be more or less than the modern interpretation, to fit into the context. To divide a note value to three equal parts, or some other value than two, tuplets may be used. However, see swung note and notes inégales.
Григориан әнін айту
Түрлі пішіндегі ноталардың бас жақтары, сондай-ақ сабы бар және сабы жоқ ноталар ертедегі Грегориан әнінің қолжазбаларында кездеседі. Бірақ көптеген ғалымдар бұл белгілер әртүрлі ұзақтықты көрсетпейді деген пікірде, алайда нүкте ұзақтықты арттыру үшін қолданылған. Нейме қараңыз. 13 ғасырда ән кейде ритмикалық үлгілер бойынша орындалған, бұл шамамен өлшемдерге тең болған. Дегенмен, нота пішіні қазіргі ноталардың ұзақтығын көрсеткендей дәлдікпен ұзақтықты білдірмеген.
Although note heads of various shapes, and notes with and without stems appear in early Gregorian chant manuscripts, many scholars agree that these symbols do not indicate different durations, although the dot is used for augmentation. See neume. In the 13th century, chant was sometimes performed according to rhythmic modes, roughly equivalent to meters; however, the note shapes still did not indicate duration in the same way as modern note values.
Мезурлік жазу
1250 жыл шамасында Кельндік Франко әртүрлі ұзақтықтағы ноталар үшін әртүрлі белгілер ойлап тапты, бірақ әртүрлі ноталардың арақатынасы өзгеріп отыруы мүмкін; үш – ең көп таралған арақатынас болды. Филипп де Витридің «Арс нова» трактаты (1320) әртүрлі ноталардың арақатынасы 2:1 немесе 3:1 болуы мүмкін жүйені сипаттайды, оларды ажырату үшін өлшемді такт белгілері қолданылды. Бұл қара өлшемді нотация шамамен 1450 жылы ақ өлшемді нотацияға ұласты, онда барлық ноталар ақ (сызықты) ноталармен жазылды. Ақ нотацияда үштіктерді қолдану түспен, яғни ноталардың ішін қарамен (немесе кейде қызылмен) толтыру арқылы көрсетілді. Қара және ақ нотациялар да ән-жырларда қолданылған кливис және порректус неумдерінен қалған лигатураларды мерзім-мерзім қолданды. 1600 жылға қарай қазіргі заманғы нотациялық жүйе, такт сызықтары және көп бөлімді музыканы жеке дауыстар емес, партитурада жазу тәсілі қабылданды. Дегенмен, XVII ғасырда ескі әдеттер кейде қайта пайда болды.
Around 1250, Franco of Cologne invented different symbols for different durations, although the relation between different note values could vary; three was the most common ratio. Philippe de Vitry's treatise Ars nova (1320) described a system in which the ratios of different note values could be 2:1 or 3:1, with a system of mensural time signatures to distinguish between them. This black mensural notation gave way to white mensural notation around 1450, in which all note values were written with white (outline) noteheads. In white notation the use of triplets was indicated by coloration, i. e. filling in the noteheads to make them black (or sometimes red). Both black and white notation periodically made use of ligatures, a holdover from the clivis and porrectus neumes used in chant. Around 1600 the modern notational system was generally adopted, along with barlines and the practice of writing multipart music in scores rather than only individual parts. In the 17th century, however, old usages came up occasionally.
Атаулардың шығу тегі
Британдық атаулар ағылшын Ренессанс музыкасына дейін жетеді, ал латын тілінен шыққан терминдер сол кезде халықаралық қолданыста болған. Longa сөзі "ұзын" дегенді білдіреді, ал қалғандарының көпшілігі салыстырмалы қысқалықты көрсетеді. Breve латын тілінен алынған brevis сөзінен, "қысқа" деген мағынаны білдіреді, minim – minimus, "өте кішкентай" сөзінен, ал quaver – өте жылдам ноталардың дірілдеуін білдіреді. Semi, demi және hemi элементтері латын, француз және грек тілдерінде сәйкесінше "жарты" дегенді білдіреді. Бастапқыда қысқа деп есептелген ноталардың біртіндеп ұзын ноталарға айналуы лингвистикалық және музыкалық тұрғыдан қызығушылық тудырады. Дегенмен, crotchet нотаның пішінімен аталған, ол көне француз тілінде "кішкентай ілгек" дегенді білдіреді, және minim үшін де осы айтуға болады, себебі бұл сөз палеографияда ортағасырлық қолжазбадағы тік сызықты білдіру үшін де қолданылады.
The British names go back at least to English renaissance music, and the terms of Latin origin had international currency at that time. Longa means 'long', and many of the rest indicate relative shortness. Breve is from Latin brevis, 'short', minim is from minimus, 'very small', and quaver refers to the quavering effect of very fast notes. The elements semi , demi and hemi mean 'half' in Latin, French and Greek respectively. The chain semantic shift whereby notes which were originally perceived as short came progressively to be long notes is interesting both linguistically and musically. However, the crotchet is named after the shape of the note, from the Old French for a 'little hook', and it is possible to argue that the same is true of the minim, since the word is also used in palaeography to mean a vertical stroke in mediaeval handwriting.