Кіріспе

Мюнхен феноменологиясы (мюнхендік феноменологиялық мектеп) – ХХ ғасырдың басында Мюнхенде оқыған және жұмыс істеген философтар мен психологтар тобының философиялық бағыты. Олардың көзқарастары реалистік (немесе реалистік) феноменология немесе мәндік феноменология деп аталады. Мюнхен феноменологиясы ерте феноменологияның бір саласын құрайды. Олардың маңызды еңбегі – ниеттіліктің түрлі түрлері бар деген теорияны жасау болды.

Тарих

1895 жылы Мюнхен университетінде психолог Теодор Липпспен жұмыс істейтін студенттер Психологиялық қауымдастықты ("Психологиялық бірлестік") құрды. Бір мәліметте бұл қауымдастық Брентано мектебінің еңбектерін зерттейтін оқу тобынан туындады делінеді. Осы дамудың нәтижесінде Эдмунд Гуссерл Франц Брентаноның австриялық философиясының жалғастырушысы болды деген пікір қалыптасты. Студенттік қауымдастықтың бірнеше қатысушылары, атап айтқанда Мориц Гайгер, Александр Пфендер және Адольф Рейнах, Эдмунд Гуссерлдің «Логикалық зерттеулер» (1900/01) еңбегінен шабыттанды. Бұл кітап олардың ұстазы (Липпс) көрсеткен психологиялық бағытты сынап, «феноменология» деп аталатын философияның жаңа тәсілін ұсынды. Гуссерлдің жағына қосылып, олар Мюнхен феноменологтар тобына айналды. Корнелийдің алғашқы жұмыстары феноменологтар тарапынан қабылданбаса да, оның кейінгі эсселері Брентано, Карл Штумпф және Алексиус Майнонгтың еңбектерін талқылағандықтан қолдау тапты. Мюнхен феноменологиясының ерекшелігі – априорлы білімді нақты талдауды ерік-жігер мен мотивация психологиясы сияқты түрлі салаларға және нысандарға кеңейту болды. Мюнхен феноменологиясының жетекші өкілі Пфендер 1911 жылы осы тақырыпта «Мотив және мотивация» атты эссе жазды. Гуссерл бұл еңбекті маңызды деп санады және ол оны ерік-жігерлік сананы талдау сериясын жариялауға ынталандырды. 1905 жыл шамасында Липпстің көптеген студенттері (Дойберттің жетекшілігімен) Мюнхеннен уақытша кетіп, Гуссерлмен тікелей оқу үшін Геттинген университетіне бағыт алды. Бұл «Геттингенге Мюнхеннен жасалған шабуыл» деп аталады және әдетте феноменологиялық қозғалыстың нақты басталуы деп есептеледі. Мюнхеннен келген студенттердің келуі нәтижесінде шамамен 1910 жылы Геттингенде «Геттинген шеңбері» деп белгіленген ұқсас студенттік топ құрылды. 1912 жылы Гуссерл, Гайгер, Рейнах, Пфендер және Макс Шелер редакторлар ретінде «Философия және феноменологиялық зерттеулер жөніндегі жылнама» журналы құрылды. Гуссерлдің «Таза феноменология және феноменологиялық философия туралы идеялар. Бірінші кітап» (Ideas I) еңбегін журналдың бірінші басылымында жариялағаннан кейін, оның көптеген ізбасарлары Гуссерлдің феноменологияға деген жаңа көзқарасына сынды пікір білдірді. Мюнхен тобының көптеген мүшелері Гуссерлдің идеализмі мен трансценденталдық феноменологиясынан алшақтап, «Логикалық зерттеулердің» бірінші басылымындағы бұрынғы реалистік феноменологияны жоғары бағалады.