Кіріспе
1981 жылғы Бродвей мюзиклі
Dreamgirls – Генри Кригердің музыкасымен, Том Эйеннің әні мен либреттосымен жазылған Бродвей мюзиклі. The Shirelles, James Brown, Jackie Wilson және тағы басқалар сияқты R&B әртістерінің шоу-бизнес саласындағы құлшыныстары мен жетістіктеріне негізделген, бірақ мюзикл Чикаго, Иллинойс штатынан шыққан "The Dreams" атты жас қара нәсілді әншілер триосының тарихын баяндайды, олар музыка жұлдыздарына айналады. Көбінесе афроамерикалық актерлермен сахналанып, алғашқы құрамында Женифер Холлидей, Шерил Ли Ральф, Лоретта Девайн, Бен Харни, Клеавант Деррикс, Вонди Кертис Холл және Обба Бабатунде болған мюзикл 1981 жылдың 20 желтоқсанында Бродвейдегі Император театрында көрсетілді. Мюзикл 13 "Тони" сыйлығына ұсынылып, оның ішінде "Үздік мюзикл" сыйлығын қоса алты сыйлықты жеңіп алды. Кейіннен 2006 жылы DreamWorks және Paramount Pictures студияларында фильмге бейімделді. Фильмде Джейми Фокс, Бейонсе, Эдди Мерфи, Дженнифер Хадсон, Дэнни Гловер, Аника Нони Роуз және Кит Робинсон түсті.
Өмірбаян
"Dreamgirls" жобасы Нелл Картер үшін бастау алды. Драматург Том Эйен мен дирижер Генри Кригер алғаш рет 1975 жылы Эйеннің "The Dirtiest Show in Town" пьесасының музыкалық нұсқасында бірге жұмыс істеді. Картер мюзиклде ойнады, ал оның өнері Эйен мен Кригерді қара қосалқы әншілер туралы мюзикл жасауға шабыттандырды, ол бастапқыда "One Night Only" деп аталды, кейін "No9 жобасы" деген жұмыс атауы берілді. "Жоба #9" Жозеф Папп үшін дайындалды; сол кезде Нелл Картерге Шерил Ли Ральф пен Лоретта Девайн қосылды, олар оның топтастарын ойнауға тиіс еді. 1978 жылы Картер "Райанның үміті" телесериалында түсуге кеткеннен кейін жоба тоқтап қалды. Бір жыл өткен соң, Майкл Беннеттің қызығушылығын оятқаннан кейін "Жоба #9" қайта қарастырылды, ол "A Chorus Line" жобасымен сәтті аяқталған болатын. Ральф пен Девайн қайта оралды, ал Беннетт режиссерлік міндетін атқаратын Эйенге "Big Dreams" мюзиклінің дайындығын бастауды тапсырды. Сол кезде актерлік құрамға Бен Харни, Обба Бабатунде, Клеавант Деррикс және Картердің орнын алмастырушы ретінде жиырма жастағы евангелистік әнші Дженифер Холлидей қосылды (Картер NBC-ден "Gimme a Break" телесериалында ойнауға ұсыныс алғаннан кейін). Бірақ Холлидей материалды ұнатпағандықтан және оның кейіпкері Эффи Уайт бірінші актінің соңында қайтыс болатынына көңілі толмағандықтан, дайындық кезеңінде жобадан бас тартты. Эйен, Беннет және Кригер әңгімені және әндерді жетілдіруді жалғастырды. Холлидейдің орнына Шерил Гейнс пен Филис Хайман қарастырылды. Эффи рөлінде Дженифер Льюистің қатысқан екі сәл сәтті дайындықтан кейін Холлидей жобаға оралды, ол енді "Dreamgirls" деп аталды. Алайда, ол Эффидің рөлі Шерил Ли Ральфтің Дина кейіпкерінің пайдасына едәуір қысқартылғанын байқады және Холлидей тағы да жобадан бас тартты. Музыкалық индустрияның магнаты Дэвид Геффен мен ABC Entertainment, Metromedia және Шуберт отбасынан қаржы жинағаннан кейін Беннетт Холлидейді қайта шақырып, шоудың екінші актісін қайта жазуға және оның кейіпкерін дамытуға келісті. Қызығы, шоу "Ең жақсы мюзикл" және "Ең жақсы музыка" номинацияларында "Тони" сыйлығын "Nine" мюзикліне ұтылды. "Dreamgirls" үш әйел басты рөлде ойнатын қара нәсілді актерлік құрамға ие музыкалық қойылым болғандықтан гендерлік және нәсілдік мәселелер көтеріледі. 1960 жылдардағы оқиғалар Қара күш қозғалысының ықпалымен болды, қара әртістер музыка индустриясында сәттілікке жетіп, қара музыканың барлық көрермендерге қолжетімді болуы нәсілдік кедергілерді жоюдың көрінісі болды. Оқиға музыка индустриясында өз армандарына жету үшін күрескен үш әйел туралы, ал индустриядағы ең күшті адамдар – ер адамдар. Соңында әйелдер өз құқықтары үшін күресіп, ықпалды тұлғаларға айналады.
Бродвей
Dreamgirls 1981 жылғы 20 желтоқсанда Бродвейдегі Император театрында тұңғыш рет көрсетілді және 1521 қойылымнан кейін 1985 жылғы 11 тамызда жабылды. Қойылымды Майкл Беннет қойды, ал Беннет, Боб Авиан, Geffen Records және The Shubert Organization өндірді, хореографиясын Беннет пен Майкл Петерс жасады. Басты рөлдерде Шерил Ли Ральф (Дина Джонс), Дженнифер Холлидей (Эффи Уайт), Лоретта Девайн (Лоррел Робинсон), Бен Харни (Кертис Тейлор), Клеавант Деррикс (Джеймс "Тундер" Ерли) және Обба Бабатунде (С.С. Уайт) ойнады. Dreamgirls бірнеше актерлер үшін, әсіресе Эффи рөлін сомдаған Холлидей үшін жұлдыздық билетке айналды. Холлидейдің Эффидің "And I Am Telling You I'm Not Going" әнін жазуы 1982 жылы Billboard R&B чарттарында бірінші орын алды. Dreamgirls-тің түпнұсқа актерлік құрамының жазбасы үшін продюсерлер өте күрделі музыкалық тізбектерді жеке әндер ретінде ұсынуға шешім қабылдады, нәтижесінде партитураның шамамен жартысы қысқартылды. Актерлік құрамының жазбасы екі Грэмми сыйлығын жеңіп алды: «Үздік музыкалық альбом» және Дженнифер Холлидейдің «And I Am Telling You I'm Not Going» әні үшін «Үздік вокалдық орындау».
АҚШ турлары
Беннетт 1983 жылы Dreamgirls-ті қысқартылған ұлттық турнеге алып шықты, Дженифер Холлидей Эффи рөлінде қалып, Ларри Райли, Линда Лейлани Браун, Арнетия Уокер, Лоуренс Клейтон және Кливент Деррикстің егіз інісі Клинтон Деррикс Кэрролл оның серіктестері болды. Шоу АҚШ-тың Лос-Анджелес, Сан-Франциско және Чикаго қалаларында ұзақ уақыт көрсетілді, бірақ жоғары құнға байланысты тоқтатылды. 1985 жылы екінші тур Шэрон Браун Эффи рөлінде басталып кетті. 1987 жылы алғашқы турда Дженифер Холлидейдің дублері болған Лилиас Уайт бұл рөлді өз мойнына алды. Турне 1987 жылғы 28 маусымнан 29 қарашаға дейін Амбассадор театрында Бродвейде қайта жаңғырылып, 1988 жылғы «Тони» сыйлығының «Ең үздік қайта жаңғыру» номинациясына ие болды. Осы кезде Майкл Беннетт АҚС-қа байланысты асқынуларға байланысты ауырып, 1987 жылғы 2 шілдеде қайтыс болды. 1997 жылы Майкл Беннетттің түпнұсқалық режиссерлігі мен хореографиясы негізінде Тони Стивенстің режиссерлігімен АҚШ бойынша турне басталды. Гастрольді 1998 жылғы шілдеде Бродвейде ашу жоспарланған, бірақ Бродвей театры бос орын табуға дейін Нью-Йорк штатының солтүстігінде жабылды. 2004 жылы тағы бір ұлттық тур басталды, онда «American Idol» байқауының қатысушысы Фрэнши Дэвис Эффи рөлінде, ал Анжела Робинсон Дина рөлінде ойнады. 2009 жылғы қарашада АҚШ-тағы кезекті тур Нью-Йорктегі Аполло театрында Роберт Лонгботтомның режиссерлігімен және хореографиясымен, түпнұсқалық декоратор Робин Вагнердің жаңа декорацияларымен және Уильям Айви Лонгтың жаңа костюмдерімен басталды. «American Idol» түлегі Сайша Меркадо Дина рөлінде, Адриен Уоррен Лоррелл, Моя Анжела Эффи, Честер Грегори Джимми және Чаз Ламар Шепард Кертис рөлінде ойнады. Бұл қойылымда Дина мен Dreams үшін екінші актінің басында ("What Love Can Do") жаңа ән, сондай-ақ фильмнен алынған "Listen" әні Дина мен Эффидің дуэті ретінде жаңадан жазылды. 2011 жылы шығармашылық команда өндірісті жергілікті актерлермен бірге Оңтүстік Африканың Монтеказино қаласына алып барды, бірақ ол ерте жабылды.
2001 жылы Актерлер Америка Қоры концерті
2001 жылы шоудың концерттік қойылымы Бродвейдегі Форд өнер орталығында Лилиас Уайт Эффи рөлінде, Одра Макдональд Дина рөлінде, Хезер Хедли Лоррелл рөлінде, Билли Портер Джимми рөлінде, Дариус де Хаас Си.С. рөлінде, Тамара Тюни Мишель рөлінде және Норм Льюис Кертис рөлінде ойнады. Сонымен қатар, E. Линн Харрис, Адриане Ленокс, Брайан Стокc Митчелл, Элис Рипли, Эмили Скиннер және Патрик Уилсон сияқты көптеген актерлер де қатысты. Концерт Америка актерлер қорына көмек көрсету мақсатында өткізілді және 11 қыркүйекке дейін Нью-Йорк қаласында өткен алғашқы ірі қоғамдық шаралардың бірі болды. Ол жазылып, кейін CD-де толыққанды жарияланды.
Батыс ауласы
2016 жылдың ақпан айында «Dreamgirls» муздықлы спектаклінің Лондондағы «Савой» театрында көрсетілетіні расталды, және Эффи Уайт рөлін Эмбер Райли сомдайтын болды. Алдын ала көрсетілімдер 2016 жылдың 19 қарашасында басталды, ал ресми ашылу сол жылдың 14 желтоқсанында өтті. Бастапқыда Райли аптасына 8 қойылымның 7-сінде ойнады, бірақ 2017 жылдың шілдесінде аптасына 6 рет, ал тамыз айында 5 рет ойнауға көшті, ал Мариша Уоллес пен Карен Мав онымен ауыстырып ойнады. Райли рөлінен кеткеннен кейін, 2017 жылдың 20 қарашасынан бастап, 2009 жылғы АҚШ турнесінде Эффи рөлін ойнаған Моя Анжела, Мариша Уоллес және Карен Мав Эффи рөлін кезекпен сомдады. Спектакльді Кейси Николау қойып, хореографиясын жасады, декорациясын Тим Хэтли, костюмдерін Грегг Барнс, дыбысын Ричард Брукер, ал жарық дизайнын Хью Ванстон жасады. Райли кеткенге дейін, спектакльдің тікелей дыбыс жазбасы жасалды, ол 2017 жылдың 12 мамырында жарық көрді. Спектакль 2019 жылдың 12 қаңтарында мәдени өмірінен орын алды.
Ұлыбритания гастролі
2021 жылдың желтоқсан айында Dreamgirls Ұлыбритания бойынша 15 айлық гастрольдік сапар бастады. 14 желтоқсанда Ливерпульдегі Империя театрында алдын ала көрсетілімдер басталды, ал 21 желтоқсанда баспасөз көрсетілімі өтті, содан кейін тағы 26 жерге сапар шекті. Эффи Уайт рөлін Николь Ракель Деннис сомдайды. Шарлин Гектор – Эффи Уайттың дублері, ол бұрын британдық Basement Jaxx тобының жетекші вокалисі ретінде танымал. Команда Николаудың режиссерлігін сақтап, Барнстың костюмдерін қоспағанда, барлық дизайн элементтерін Хэтли жасады.
Белгілі қойылымдар
1981 Бродвей 1983 АҚШ гастролі 2001 Концерт 2009 АҚШ гастролі 2016 Вест-Энд 2021 Ұлыбритания гастролі Эффи Мелоди Уайт Дженнифер Холлидей Лилиас Уайт Моуа Анжела Амбер Райли Николь Ракель Денис Дина Джонс Шерил Ли Ральф Линда Лейлани Браун Аудра Макдональд Сиша Меркадо Лизи Лафонтайн Натали Кассанга Лоррелл Робинсон Лоретта Девин Арнетия Уокер Хедер Хедли Адриенна Уоррен Ибинабо Джек Пейдж Педди Кертис Тейлор Жр. Бен Харни Ларри Райли Норм Льюис Чейз Ламар Шепард Джо Аарон Рид Дом Хартли Харрис Джеймс "Тұр" Ерте Клевант Деррикс Клинтон Деррикс Билли Портер Честер Грегори Адам Дж. Бернард Брэндон Ли Сирс С.С. Уайт Обба Бабатунде Лоуренс Клейтон Дариус де Хаас Тревон Дэвис Тирон Хантли Шем Омари Джеймс Мишель Моррис Дебора Беррелл Тамара Туни Маргарет Хоффман Лили Фрейзер Брианна Огунбаво Марти Мэдисон Вонди Кертис Холл Уейман Томпсон Джеймс Стовалл Милтон Крейг Нили Николас Бейли Джо Серви Уэйн Тони Франклин Морис Фелдер Бобби Дей Терренс Лемар Томас Рохан Ричардс Лукас Хант
Фильмге бейімделу
Geffen Records компаниясының негізін қалаушы және пьесаның қаржы демеушілерінің бірі Дэвид Геффен 1980 жылдары өзінің Geffen Pictures компаниясы арқылы Warner Bros. компаниясына «Dreamgirls» фильмінің құқықтарын жалға берді. Фильм бірнеше рет жарияланғанымен, Уитни Хьюстон (Дина рөлінде), Лорин Хилл (Дина рөліне тағы бір үміткер), және Келли Прайс (Эффи рөлінде) сияқты әншілер басты рөлдерге қарастырылса да, студия ақырында жобадан бас тартты. Геффен 2004 жылы өзі бірлесіп құрған DreamWorks SKG компаниясында фильмді дамытуды бастады. «Dreamgirls» фильмінің құқықтарына ие Warner Bros. компаниясы бастапқыда фильмнің қаржы демеушісі ретінде жарияланған болатын, бірақ түсірілімге кіріспес бұрын, Warner фильмнің бюджетіне қатысты алаңдаушылық білдіргеннен кейін Paramount Pictures қосымша өндіруші ретінде қатысты. Лоуренс Марк, Билл Кондонның «Чикаго» фильміне жазған сценарийі үшін «Оскар» номинациясын алған режиссердің сценарийі бойынша DreamWorks/Paramount компаниясының «Dreamgirls» фильмінің продюсері болды. Фильмде Джейми Фокс Кертис рөлінде, Бейонсе Дина рөлінде, Эдди Мерфи Джимми рөлінде, Дэнни Гловер Марти рөлінде, Дженнифер Хадсон Эффи рөлінде, Аника Нони Роуз Лоррелл рөлінде, ал Кит Робинсон C.C. рөлінде ойнады. «Dreamgirls» алғаш рет 2006 жылдың 25 желтоқсанында арнайы он күндік көрсетімдерде көрсетілді, содан кейін сол күні бүкіл елде кеңінен көрсетілімге шықты. Лорелл рөлін ойнаған Лоретта Девайн фильмде джаз әншісі рөлінде камео түсірілді. Бродвей қойылымының тағы екі түлегі – Хинтон Батл (Джеймс «Тандер» Эрлидің дублері) және Иветт Кейсон (Шарлин; Эффи Уайттың дублері) де фильмде ойнады. Материалдың көп бөлігі сахналық мюзиклмен бірдей болғанымен, сахналық мюзиклдің кейбір әндері (әсіресе «Ain't No Party» және екінші актінің ашылуы) алынып тасталды, ал төрт жаңа ән қосылды. Оқиғаға да бірнеше өзгерістер енгізілді, соның ішінде The Supremes және Motown туралы ашық сілтемелердің көбейтілуі, Джиммидің өлімі (героинді шамадан тыс қолданғаннан кейін жолда қайтыс тапқан), және оқиғаның негізгі оқиға орнының Чикагодан Детройтке көшірілуі. Фильм екі «Оскар» сыйлығын жеңіп алды: «Екінші жолдағы үздік әйел рөлі» (Дженнифер Хадсон) және «Үздік дыбыс жарақтануы». Алдағы фильмнің шығуына байланысты оқиғаға көбірек назар аудару үшін DreamWorks Pictures және түпнұсқалық пьесаның лицензия иесі The Tams Witmark Music Library, 2006 жылғы «Dreamgirls» пьесасының барлық кәсіби емес сахналық қойылымдары үшін лицензиялық төлемдерді өздері төлейтіндерін жариялады. DreamWorks «Dreamgirls» пьесасының әуесқойлық қойылымдарын ынталандыруға және пьесамен кең аудиторияны таныстыруға үміттенді. Нәтижесінде, 2006 жылы елуден астам мектеп, колледж, қоғамдық театрлар және басқа коммерциялық емес театр ұйымдары «Dreamgirls» пьесасын қойды, ал DreamWorks лицензиялауды қолдауға 250 000 долларға дейін жұмсады.