Кіріспе

Мьянмалық белсенді (туған 1962) Мо Тэ Зун (, ,) (туған Мьё Тан Хтут; 1962 жылы), – мьянмалық белсенді, саясаткер және Мьянма демократиялық қозғалысының жетекшілерінің бірі.

Ерте өмір

Зун – Бирманың «Жаңа қоғам үшін демократиялық партиясының» негізін қалаушы. Моти Зун сонымен қатар Бирманың азаттық және бостандық күресі үшін демократиялық ұйым – Бирманың Демократиялық федерациясының президенті және негізін қалаушы. Бұрынғы Рангун университетінің студенті болған Зун 1988 жылы жалпыұлттық студенттік қозғалысты ұйымдастыруға көмектесті және 1990 жылғы президенттік сайлауға қатысты. Бирманың әскери режимі билікті қайта тартып алғаннан кейін, Зун елден кетуге мәжбүр болды. Осы уақытта ол отбасын жоғалтты. Әскери үкімет оған қатысусыз-ақ өмір бойына түрмеге кесу үкімін шығарды.

АҚШ-қа келу

Зун қазіргі уақытта АҚШ-та тұрады. Ол 2001 жылы АҚШ үкіметінің қорғауымен АҚШ-қа келді. Осы жылдар ішінде ол бірмалық белсенділерге халықаралық қауымдастықтың қолдауын алу және қозғалысты ілгерілету үшін лоббилік жұмыстар жүргізуге жетекшілік етіп келді. Оның стипендиясы арқасында ол өзінің тарихын қамтитын "Бірмадағы демократия үшін күрес" атты кітабын аяқтады. 2004 жылы ол бірма тілінде "Бірма генералдарымен келісімге келу" атты екінші кітабын жариялады.

Қайту және екінші жер аударылу

2012 жылы ол 24 жылдық жер аударыстан кейін, үкіметтің қара тізімінен аты-жөні шығарылған соң, Мьянмаға оралды. Бүкіл Бірма студенттерінің демократиялық фронтының төрағасы ретінде қызмет еткен кезде, 1994 жылы ол әскери тыңшы деген күдікпен студент-белсенді және АБДФ штаб бастығы Хтай Наингті өлтіруге қатысқан деп айыпталды. Мо Тэ Зун Хтай Наингті бірнеше күн бойы азаптап, аштықтан ұстап, бірнеше ай бойы отыра да, жата да алмайтын жағдайға түсірді. Мо Те Зун оның қолы мен саусақтарын кесіп, тістеуге мәжбүрледі. Кейіннен аман қалғандардың бірі Хтай Наингтің Мо Те Зунның азаптарына шыдай алмай, өлім тілегенін айтты. Жергілікті БАҚ-тан Мо Тэ Зунның саяси мақсаттармен Мьянмаға оралғанын естіген Хтай Наингтің анасы 2012 жылдың 12 қыркүйегінде Солтүстік Дагон полиция бөліміне шағымданып, Президент кеңсесіне хабарласты. Жауап ретінде президент Тэйн Сейн Рангун облысының үкіметіне Мо Тэ Зун мен оның серіктестеріне қарсы қылмыстық іс қозғауды тапсырды. Ол Мьянма үкіметін сынап, егер оған айып тағылса, бұрынғы әскери үкімет жасаған 1962, 1970, 1988 және 2007 жылдардағы қырғындар үшін де үкімет жауапкершілік тартуы керек деді. Баспасөз мәслихатынан кейін ол Мьянмадан шыққан алғашқы рейске отырып, полициядан қашып құтылды. Содан кейін ол Нью-Йорк қаласына қашып кетті. 2014 жылдың маусым айында Иммиграция және халықты қамту министрлігі оны қара тізімге енгізіп, елге кез келген жағдайда кіруіне тыйым салды.