Кіріспе
Ерлер сүндеттеуі және ВИЧ
Male circumcision reduces the risk of human immunodeficiency virus (HIV) transmission from HIV positive women to men in high risk populations. In 2020, the World Health Organization (WHO) reiterated that male circumcision is an efficacious intervention for HIV prevention if carried out by medical professionals under safe conditions. Circumcision reduces the risk that a man will acquire HIV and other sexually transmitted infections (STIs) from an infected female partner through vaginal sex. The evidence regarding whether circumcision helps prevent HIV is not as clear among men who have sex with men (MSM). The WHO Expert Group on Models To Inform Fast Tracking Voluntary Medical Male Circumcision In HIV Combination Prevention in 2016 found "large benefits" of circumcision in settings with high HIV prevalence and low circumcision prevalence. The Group estimated male circumcision is cost saving in almost all high priority countries. Furthermore, WHO stated that: "While circumcision reduces a man’s individual lifetime HIV risk, the indirect effect of preventing further HIV transmissions to women, their babies (vertical transmission) and from women to other men has an even greater impact on the population incidence, particularly for circumcisions performed at younger ages (under age
25 years)." Newly circumcised HIV infected men who are not taking antiretroviral therapy can shed the HIV virus from the circumcision wound, thus increasing the immediate risk of HIV transmission to female partners. Additional research is needed to ascertain the existence and potential risk of viral shedding from circumcision wounds.
Ерлер сүндеттеуі жоғары тәуекелді топтағы еркектерге ВИЧ-жұқтырған әйелдерден адам иммунодефициті вирусын (ВИЧ) жұқтыру қаупін азайтады. 2020 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) ерлер сүндеттеуі – егер медициналық мамандармен қауіпсіз жағдайда жүргізілсе, ВИЧ-тың алдын алу үшін тиімді шара болып табылатынын қайталады. Сүндеттелу еркектің ВИЧ және басқа жыныстық жолмен берілетін инфекцияларды жұқтырған әйелден жыныстық қатынас арқылы жұқтыру қаупін азайтады. Сүндеттелудің ВИЧ-пен күресуге көмектесетіндігіне қатысты дәлелдер ерлермен жыныстық қатынаста болатын ерлер (ЭЖҚЕ) арасында осылай айқын емес. ДДҰ-ның 2016 жылғы ВИЧ-тың алдын алудағы ерікті медициналық сүндеттеуді жеделдетуге бағытталған модельдер жөніндегі сарапшылар тобы, ВИЧ-тың таралуы жоғары және сүндеттелудің таралуы төмен аймақтарда сүндеттелудің «үлкен пайдасын» анықтады. Топтың бағалауынша, ерлер сүндеттеуі жоғары басымдықтың барлық елдерінде шығындарды үнемдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ДДҰ былай деп мәлімдеді: «Сүндеттелу ер адамның өмір бойына ВИЧ-пен ауыру қаупін азайтады, ал әйелдерге, олардың нәрестелеріне (вертикалды берілу) және әйелдерден басқа ер адамдарға ВИЧ-тың таралуының алдын алудың жанама әсері, әсіресе 25 жасқа дейінгі жаста сүндеттелу кезінде, халық арасындағы ауру көрсеткіштеріне одан да үлкен әсер етеді». Жаңа сүндеттелген, антиретровирустық терапия қабылдамайтын ВИЧ-жұқтырған еркектер сүндеттелу жарасынан ВИЧ вирусын бөліп шығаруы мүмкін, бұл әйел серіктеріне ВИЧ жұқтыру қаупін арттырады. Сүндеттелу жараларынан вирус бөлінуінің болуын және ықтимал қауіптерін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.
Male circumcision reduces the risk of human immunodeficiency virus (HIV) transmission from HIV positive women to men in high risk populations. In 2020, the World Health Organization (WHO) reiterated that male circumcision is an efficacious intervention for HIV prevention if carried out by medical professionals under safe conditions. Circumcision reduces the risk that a man will acquire HIV and other sexually transmitted infections (STIs) from an infected female partner through vaginal sex. The evidence regarding whether circumcision helps prevent HIV is not as clear among men who have sex with men (MSM). The WHO Expert Group on Models To Inform Fast Tracking Voluntary Medical Male Circumcision In HIV Combination Prevention in 2016 found "large benefits" of circumcision in settings with high HIV prevalence and low circumcision prevalence. The Group estimated male circumcision is cost saving in almost all high priority countries. Furthermore, WHO stated that: "While circumcision reduces a man’s individual lifetime HIV risk, the indirect effect of preventing further HIV transmissions to women, their babies (vertical transmission) and from women to other men has an even greater impact on the population incidence, particularly for circumcisions performed at younger ages (under age
25 years)." Newly circumcised HIV infected men who are not taking antiretroviral therapy can shed the HIV virus from the circumcision wound, thus increasing the immediate risk of HIV transmission to female partners. Additional research is needed to ascertain the existence and potential risk of viral shedding from circumcision wounds.
Ер адамдармен жыныстық қатынаста болған ер адамдар
ДДҰ еркектер арасындағы ЖИТС жұғудың алдын алу үшін сүндеттеуді ұсынбайды, себебі рецессивті анальдық қатынасқа қатысты жеткілікті дәлелдер жоқ. ДДҰ сондай-ақ, Шығыс және Оңтүстік Африка елдеріндегі эркектер арасындағы сексуалдық қатынасқа түсетін еркектерді сүндеттеу қызметтерінен шеттетудің қажеті жоқ екенін, және егер олар әйелдермен вагинальды жыныстық қатынасқа түсіп жатса, сүндеттеу ЖИТС таралуын шектеуде тиімді болуы мүмкін екенін мәлімдейді. Еркек сүндеттеуінің ЖИТС-1 түріне қарай әсерінің өзгешелігі белгісіз. АҚШ-та ЖИТС-тың басым субтипі – В, ал Африкада – А, С және D.
Ұсыныстар
ДДҰ-ның соңғы деректерді қайта қарауы еркек сүндеттелуінің ВИЧ-инфекциясы деңгейіне әсері туралы бұрынғы бағалауларды қайталайды. 2020 жылы ДДҰ еркек сүндеттеуі ВИЧ-тің алдын алу үшін тиімді шара екенін және еркек сүндеттеуді насихаттау, еркектерде гетеросексуалдық жолмен жұғатын ВИЧ-инфекциясының алдын алу үшін басқа да профилактикалық шаралармен қатар, маңызды стратегия болып табылады деген қорытындыға келді. Шығыс және Оңтүстік Африкада сүндеттелген еркектердің саны айтарлықтай төмен. Бұл аймақта ВИЧ-инфекциясының таралу деңгейі пропорционалды түрде жоғары, ал инфекциялардың көп бөлігі гетеросексуалдық жолмен жұғады. ДДҰ 2007 жылғы ұсынымдарынан бері осы аймақта ерікті медициналық еркек сүндеттеуін (ЭМЕС) басымдыққа ие шара ретінде қарастырып келеді. АҚШ-та Америка педиатрия академиясы (АПА) 2012 жылы Америка отбасылық дәрігерлер академиясы (АОДА), Америка акушерлер мен гинекологтар колледжі (ААКГ) және Ауруларды бақылау орталықтары (АБО) кіретін жұмыс тобын басқарды. Жұмыс тобының қорытындысы бойынша, сүндеттеу АҚШ-та ВИЧ-тің алдын алуға көмектесуі мүмкін. АБО-ның 2018 жылғы сүндеттеу және ВИЧ жөніндегі ұстанымы, ата-аналарға оның артықшылықтары мен тәуекелдері, соның ішінде ВИЧ жұқтыру қаупін азайту мүмкіндігі туралы толыққанды хабарланған жағдайда сүндеттеуді ұсынуды жалғастыру керектігін көрсетеді. Бұл ұстанымға сәйкес, жыныстық қатынас басталганнан кейін жасалған сүндеттеу ВИЧ-тің алдын алу мүмкіндігін жоғалтуы мүмкін.
number of those infections stemming from heterosexual transmission. The WHO has made voluntary medical male circumcision (VMMC) a priority intervention in that region since their 2007 recommendations. In the United States, the American Academy of Pediatrics (AAP) led a 2012 task force which included the American Academy of Family Physicians (AAFP), the American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), and the Centers for Disease Control (CDC). The task force concluded that circumcision may be helpful for the prevention of HIV in the United States. The CDC 2018 position on circumcision and HIV recommended that circumcision should continue to be offered to parents who are informed of the benefits and risks, including a potential reduction in risk of HIV transmission. The position asserts that circumcision conducted after sexual debut can result in missed opportunities for HIV prevention.
Әрекет ету механизмі
Әрекеттің биологиялық механизмі белгісіз болса да, 2020 жылғы мета-талдауда «тұрақты қорғау әсері гетерогендіктің себептері сүндеттелудің әртүрлі биологиялық әсерінен гөрі, бір мезгілде жекелеген әлеуметтік және медициналық факторларға, мысалы, ЖҚТБ-ның болуына байланысты екенін көрсетеді» делінген. Масқара терісі астындағы Лангерганс жасушалары (адам иммундық жүйесінің бөлігі) ВИЧ жұқтыруға кіру ошағы болуы мүмкін. Масқара терісін алып тастау ВИЧ вирусының негізгі кіру жолының жойылғанын көрсетеді.
Тарих
1986 жылы Нью-Йорк штатының медицина журналына жазған хатында Вальере Алсена Африканың кейбір аймандарында сүндеттеудің сирек кездесуінің, ВИЧ инфекциясының жоғары деңгейімен байланысты екенін атап өтті. Бірнеше айдан кейін Аарон Финк сүндеттеудің профилактикалық рөл атқаруы мүмкін деген пікірді ұсынды, оның «Гетеросексуал ерлердің ЖИТС жұқтыруының ықтимал себебі» атты хаты 1986 жылғы қазан айында «Нью-Ингланд медицина журналында» жарияланды. 2000 жылға дейін сүндеттеу мен ВИЧ инфекциясы арасындағы байланысты зерттеу мақсатында 40-тан астам эпидемиологиялық зерттеу жүргізілді. Лондондық гигиена және тропикалық медицина мектебінің зерттеушілері жүргізген мета-талдау, Сахара асты Африкадағы сүндеттеу және ВИЧ-ке қатысты 27 зерттеуді қарастырды және олар сүндеттеудің «ВИЧ инфекциясының қауіптілігін айтарлықтай төмендетумен байланысты» екенін көрсетті, бұл тиімді қоғамдық денсаулық саясатының бір бөлігі болуы мүмкін еді. 2005 жылғы 37 бақылау зерттеуінің шолуы, мүмкін болатын шатастыратын факторларға байланысты осы тұжырымға қатысты күмән білдірді, себебі осы уақытқа дейін барлық зерттеулер кездейсоқ бақыланатын сынақтарға қарағанда бақылаулық сипатта болды. Авторлар Африкада жүргізіліп жатқан үш сынақтың сүндеттеудің ВИЧ-тің алдын алуға тигізетін әсері туралы «маңызды мәліметтер» беретінін мәлімдеді. Себеп-салдарлық байланысты анықтау үшін тәжірибелік мәліметтер қажет болды, сондықтан кез келген шатастыратын факторлардың ықпалын азайту мақсатында үш рет бақыланатын рандомизацияланған сынақ (РБС) тапсырылды. Сынақтар Оңтүстік Африка, Кения және Угандада өтті. Барлық үш сынақ мониторингтік кеңестері тарапынан ертерек тоқтатылды, себебі сүндеттелген топтағы адамдарда ВИЧ инфекциясының көрсеткіші бақылау тобына қарағанда айтарлықтай төмен болды, сондықтан тиімділігінің жоғары дәлелдеріне байланысты процедураны ұстап тұру этикалық емес деп есептелді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) осы сынақтарды «алтын стандарт» зерттеулер деп бағалады және кейінгі зерттеулерде алынған нәтижелерді растайтын «күшті және тұрақты» мәліметтерді анықтады.
Қоғам және мәдениет
ДДҰ дәстүрлі сүндеттеуден гөрі ВММК-ны ұсынады. Дәстүрлі түрде сүндеттелген еркектер (яғни медициналық білімі жоқ адамдар жасаған сүндеттеу) жиірек презерватив қолданбайды және жыныстық серіктестерінің саны көп болады, бұл олардың ЖИТС жұқтыру тәуекелін арттырады. Жаңа сүндеттелген еркектер жаралары толық сауыққанша жыныстық қатынастан бас тартуы керек. Сүндеттеуді насихаттаудың қабылдануын бағалау мақсатында зерттеулер жүргізілді; 2007 жылы Ботсвана, Эсватини, Кения, Лесото, Малави, Мозамбик, Намибия, Руанда, Оңтүстік Африка, Уганда, Танзания, Замбия және Зимбабве елдерінде еркектер сүндеттеу бағдарламаларын кеңейту жоспарлары мен ұлттық кеңесулер өтті.
Бағдарламалар
2011 жылы ЮНЭЙДС Шығыс және Оңтүстік Африкадағы ЖИТС таралуы жоғары 15 елге басымдық берді, мақсаты 2016 жылдың соңына дейін 80% ерлерді (20,8 миллион) сүндеттеу болатын. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) Шығыс және Оңтүстік Африканың 15 басымды елінде жасалған 23 миллион сүндеттеудің нәтижесінде 250 000 ЖИТС инфекциясының алдын алғанын бағалады.