Кіріспе

Австриялық католик діни қызметкері, иезуит, ақын, библиограф және лепидоптерист Иоганн Непомук Космас Майкл Денис, сондай-ақ: Синд Бард, (27 қыркүйек 1729 – 29 қыркүйек 1800) – австриялық католик діни қызметкері және иезуит, ең белгілісі – ақын, библиограф және лепидоптерист ретінде танылған.

Өмір

Денис 1729 жылы Инн өзенінің жағасында, Бавария электоратының билігінде болған Шердинг қаласында дүниеге келді. Ол Иоганн Рудольф Денистің ұлы, ол оған ерте жасынан латын тілін үйреткен. Он жасында ол Пассау қаласындағы иезуиттер колледжіне білім алуға жіберілді. 1747 жылы оқуын аяқтаған соң, Венадағы Иса қоғамының жаңадан кірушілер мектебіне қабылданды. 1749 жылы Денис Грац және Клагенфурттағы иезуит колледждерінде регенттік мерзімін өтеуге жіберілді. 1757 жылы ол дін қызметкеріне бекітілді. Екі жыл өткен соң, Венадағы иезуиттер колледжінде профессор болып тағайындалды. 1773 жылы иезуиттер таратылғаннан кейін және колледж жабылып, ол 1784 жылға дейін кітапханасын сақтау үшін сол жерде қалды, содан кейін патша сарайы кітапханасының екінші сақтаушысы болып тағайындалды, ал жеті жылдан соң бас кітапханашы болды. Денис 1800 жылы Венада қайтыс болды.

Жазбалар

Клопстокты қатты қадір тұтқан Дени, бардтар деп аталатын топтың жетекші мүшелерінің бірі болды. Оның Die Lieder Sineds des Barden (1772) деген атпен жарияланған түпнұсқа поэзиясы бард қозғалысының барлық ерекшеліктерін көрсетеді. Ол Оссианды (1768–1769) аударғандығымен ең көп есте қалады; сондай-ақ оның өлеңдерімен бірге 5 томдық Ossians und Sineds Lieder (1784) жинағы да жарық көрген. Денистің түпнұсқа поэзиясынан немесе аудармаларынан гөрі, австриялықтарды Солтүстік Германия әдебиетімен таныстыруға жасаған тырысықтары маңыздырақ болды. Оның Sammlung kürzerer Gedichte aus den neuern Dichtern Deutschlandes, 3 томдық (1762–1766) жинағы осы жағынан аса құнды болды. Ол сонымен қатар бірнеше библиографиялық жинақтарды да қалдырды: Grundriss der Bibliographie und Bücherkunde (1774), Grundriss der Literaturgeschichte (1776), Einleitung in die Bücherkunde (1777) және Wiens Buchdruckergeschichte bis 1560 (1782). Ossians und Sineds Lieder 1791 жылдан бері қайта басылмады, бірақ Ричард Хамель редакциялаған Денистің өлеңдерінің таңдамасын Kürschners Deutsche Nationalliteratur журналының 48-томында (1884) табуға болады. Оның "Әдеби мұрасы" Иосиф Фридрих Фрайхерр фон Ретцердің 1802 жылғы (2 томдық) басылымында жарияланды, Дени Венада 71 жасында қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң.

Ғалым

Әдеби еңбектерінен өзге, Игнац Шиффермюллермен бірлесіп жұмыс істеген Денис көбелектер мен мотылдардың алғашқы жинағын құрды және Вена маңында кездесетін Lepidoptera-лардың тұңғыш каталогын жариялады. Оның коллекциясы Хофбург сарайында сақталған, бірақ 1848 жылғы революция барысында жойылды.