Кіріспе

Бидай шөбі – бұл тағамдық қоспа, сусын немесе диеталық қосымша ретінде қолданылатын жалпы бидайдың (Triticum aestivum) жаңа өскен алғашқы жапырақтары. Бидай шөбі қатырылған күйінде немесе жаңа пісірілген түрде беріледі, сондықтан ол конвекциялық әдіспен кептірілген бидай қайнатылған дәнінен (малтынан) ерекшеленеді. Бидай шөбі бидай қайнатылған дәнінен ұзын және биік өседі. Көптеген өсімдіктер сияқты, бидай шөбінде хлорофилл, аминқышқылы, минералдар, витаминдер және ферменттер бар. Бидай шөбінің денсаулыққа пайдалы қасиеттері туралы айтылатын нәрселер қосымша тамақтанудан бастап ерекше емдік қасиеттеріне дейін жетеді, бірақ бұл мәлімдемелер ғылыми тұрғыдан дәлелденбеген. Бидай шөбінің шырыны көбінесе шырын барында қолжетімді, ал кейбір адамдар оны өздері өсіріп, үйде шырын сығып ішеді. Ол жаңа өнім ретінде, таблеткалар, қатырылған шырын және ұнтақ түрінде қолжетімді. Бидай шөбі сондай-ақ, спрей, крем, гель, массажға арналған лосьон және сұйық түрдегі шөптік қосымша ретінде де сатылады. Бидай шөбінің шырыны бидай шөбінің өскіндерінен (бидай тұқымы немесе "жемісі" пайда бола бастамас бұрын) алынатындықтан, глютенсіз болып табылады, бірақ кейбір диетологтар целиакия ауруымен ауыратын адамдарға одан аулақ болуды ұсынады, өйткені оның құрамында араласып кету қаупі бар.

Тарих

Батыс әлемінде бидай шөбін тұтыну 1930 жылдары Чарльз Шнабельдің өсімдікті танымал ету үшін жүргізген тәжірибелерінің нәтижесінде басталды. 1940 жылға қарай Шнабельдің ұнтақталған шөбінің консервіленген түрлері АҚШ және Канаданың ірі дәріханаларында сатылымға түсті.

Өсіру

Бидай шөбін үй ішінде де, сыртта да өсіруге болады. Үй ішінде көк нәрсе өндірудің кең таралған әдісі – көбінесе, құмыра сияқты өсімдік өсетін ортадағы науаларда өсіру. Жапырақтар басқа жапырақ пайда бола бастағанда "бөлінеді". Оларды қайшымен кесіп тастап, екінші өнімді өсіруге мүмкіндік беру керек. Кейде үшінші рет кесуге болады, бірақ ол бірінші өнімге қарағанда қатаңдау және құрамында аз қант болуы мүмкін. Шнабельдің зерттеулері Канзас штатында сыртта өсірілген бидай шөбімен жүргізілді. Оның бидай шөбі қыс және көктемнің басында 200 күн бойы баяу өсіп, буынға жеткен кезде жиналды. Оның сөзінше, осы кезеңде өсімдік ең жоғары қоректік құндылыққа жетеді; буынға жеткеннен кейін хлорофилл, белок және дәрумендердің концентрациясы күрт төмендейді. Бидай шөбі жиналып, қатыру арқылы кептіріледі, содан кейін адамдар мен жануарлардың тамақтануы үшін таблеткалар және ұнтақ концентраттар түрінде сатылады. Үй ішінде өсірілген бидай шөбінен бидай шөбінің ұнтағы дайындалады.

Тамақ және денсаулық туралы мәлімдемелер

1 унция (100.35 г) бидай шүбірінің, брокколи мен шпинаттың қоректік құрамының салыстыруы. Қоректік заттарБидай шүбірі шырыныБрокколиШпинатБелок860 мг800 мг810 мгБета-каротин120 ХБ177 ХБ2658 ХБВитамин Е880 мг220 мкг580 мкгС витамині1 мг25.3 мг8 мгВитамин В120.30 мкг0 мкг0 мкгФосфор21 мг19 мг14 мгМагний8 мг6 мг22 мгКальций7.2 мг13 мг28 мгТемір0.66 мг0.21 мг0.77 мгКалий42 мг90 мг158 мгБрокколи және шпинат туралы мәліметтер USDA деректер базасынан алынған. Бидай шүбірі шырыны туралы мәліметтер үй ішінде өсірілген бидайдан алынған. Сенімсіз дерек көзі: мерзімі – 2019 жылдың сәуірі.Бидай шүбірінің жақтаушылары оның денсаулыққа пайдалы қасиеттері туралы көптеген мәлімдемелер жасайды, олар жалпы денсаулықты жақсартудан бастап қатерлі ісіктердің алдын алуға дейін жетеді. Алайда, Американдық қатерлі ісік қоғамының мәлімдемесіне сәйкес, "қолда бар ғылыми дәлелдер бидай шүбірі немесе бидай шүбірімен диета ауруларды емдей алады немесе алдын алады деген пікірді қолдамайды".

Тамақтылық құрамы

Бидай шөбі калий, диеталық талшық, А, С, Е (альфа-токоферол), К витаминдері, тиамин, рибофлавин, ниацин, В6 витамині, пантотен қышқылы, темір, мырыш, мыс, марганец және селеннің көзі болып табылады. Бұл ақуыздың да жақсы көзі, ұнтақ түрінде тұтынылса 8 грамға дейін, ал шырын түрінде ("шұғылда") шамамен 1 граммға дейін жетеді. Ақуыз құрамында кем дегенде 17 түрлі аминқышқылдары бар, оның ішінде тоғыз қажетті аминқышқылының сегізі кездеседі. Бидай шөбінің құрамындағы қоректік заттардың мөлшері қара жапырақты көкөністерге шамалас. В12 витамині бидай шөбінде немесе басқа да кез келген көкөністе табылмайды, себебі өсімдіктер В12 витаминін өндірмейді; ол өсімдіктерде немесе оларды қоршаған топырақта тіршілік ететін микроорганизмдердің қосалқы өнімі болып табылады. Кейбір зерттеулер бидай шөбін талдау кезінде В12 витаминінің аз мөлшерде табылуын көрсеткенімен, бұл мәлімдемені қолдайтын сенімді деректер жоқ. АҚШ Ауылшаруашылық департаментінің (USDA) Ұлттық Қоректік Деректер Базасының талдауынша, бидай шөбінде В12 витамині жоқ.