Кіріспе
Француз шығыстанушысы Хартвиг Деренбург (17 маусым 1844 – 12 сәуір 1908) – француздық шығыстанушы.
Hartwig Derenbourg (17 June 1844 – 12 April 1908) was a French Orientalist.
Өмірбаян
Хартвиг Деренбург Парижде дүниеге келді, онда ол Жозеф Туссен Рейно, Саломон Ульман және шығыстанушы Жозеф Деренбургтың шәкірті ретінде еврей, араб және басқа да семит тілдерін оқыды. Білімін ол Фердинанд Вюстенфельд, Генрих Эвальд және Эрнст Бертоның студенті ретінде Геттингенде, ал Кристоф Крель және Генрих Леберехт Флейшердің оқушысы ретінде Лейпциг университетінде жалғастырды. Диплом алғаннан кейін ол Bibliothèque Impériale-де жұмыс істеді, онда араб қолжазбаларының каталогын дайындауды күйбестеді. 1875 жылдан бастап ол Шығыс тілдерінің арнайы мектебінде араб грамматикасынан сабақ берді, 1879 жылы араб әдебиеті кафедрасын иеленді. 1885 жылы Париждегі Практикалық жоғары оқу орындарында ислам және Арабия діндері профессоры болып тағайындалды. Ол 64 жасында Парижде қайтыс болды.
Жарияланған еңбектер
Ол араб тіліндегі маңызды мәтіндерді аударған. Олардың ішінде: Oeuvres complètes; Саадия бен Жүсіп әл-Файюмидің (882–942) "Ақыл-насихат" өлеңдерінің араб тіліндегі французша-иврит тіліндегі аудармасы, оның әкесі Жүсіп Деренбург пен Майер Ламбертпен бірлесіп жасаған. Le dîwân de Nâbiga Dhobyânî; әл-Набиға әл-Дубьянидің (шамамен 535–604) өлеңдері; (Париж, 1869) Histoire Littéraire de l'Ancien Testament (Теодор Нольдекедің Ескі Келісім Тарихы); Деренбург пен Сури аударған (1873) Le Livre de Sibawaih; "Ал-Китаб" немесе Сибауайх кітабы (шамамен 760–796) деп аталатын ұлы грамматикалық трактат; (2 том, Париж, 1881–1889). "Ескуриалдың араб қолжазбалары" (1-том, 1884; 2- және 3-томдар, 1903) Chrestomathie élémentaire de l'Arabe littéral (Жан Спиромен бірлесіп, 1885; 2-басылым, 1892) Opuscules et traités d'Abou 'l Walid Merwan Ibn Djanah de Cordoue, Жүніс ибн Джанахтың еңбектері (шамамен 990–1050) (француз, араб); Кіріспе, Kitab al moustalhik, Рисалат ат-танбих, Рисалат ат-такриб уә-ташвил және Китаб ат-тасуия. (Париж, басылым, Эрнест Леру, 1886) La Science des religions et l'islamisme, екі томдық; (Париж, басылым, Эрнест Леру, 1886) * Осама ибн Мункид, "Батон кітабына" алғы сөз (аудармамен, 1887) Осама ибн Мункид, Сирия әмірі, крестонос жорықтарының бірінші ғасырында (1095–1188); (Париж, 1889). 1880 жылы Деренбург ақын-елші Усама ибн Мункидтің "Китаб әл-итибар" кітабының жалғыз қолжазбасын тапқан. Әл-Фахри: Халифат пен уәзират тарихы, олардың бастауынан бастап, тарихшы Ибн әл-Тиқтақа (1262–1310) жазған; (1895) Йемендік Умара, оның өмірі мен шығармалары; Йемен ақыны Умара ибн Али әл-Хакамидің (1121–1174) өмірбаяны мен еңбектері; (Париж, басылым, Эрнест Леру, 1897).
Oeuvres complètes; French Hebrew translation from the Arabic version of the Proverbs of Saadia ben Joseph al Fayyoûmî (882 942) in collaboration with his father Joseph Derenbourg and Mayer Lambert. Le dîwân de Nâbiga Dhobyânî; poetry of al Nābighah al Dhubyānī (c. 535 c. 604); (Paris, 1869)
Histoire Litteraire de l'Ancien Testament (History of the Old Testament by Theodor Noldeke); transl. from German to French by Derenbourg and Soury (1873)
Le Livre de Sibawaih; the great grammatical treatise known as "Al Kitāb", or The Book of Sibawayh (c. 760–796); (2 vols., Paris, 1881 1889). Les manuscrits arabes de l’Escurial (vol. 1, 1884; vols. 2 and 3, 1903)
Chrestomathie élémentaire de l'Arabe littéral (in collaboration with Jean Spiro, 1885; 2nd ed., 1892)
Opuscules et traités d'Abou 'l Walid Merwan Ibn Djanah de Cordoue, The works of Jonah ibn Janah (c.990 1050) (French, Arabic); Introduction, Kitab al moustalhik, Risâlat at tanbih, Risâlat at takrib wat tashil and Kitâb at taswiya. (Paris, ed., Ernest Leroux, 1886)
La Science des religions et l'islamisme, deux; (Paris, ed., Ernest Leroux, 1886)*Ousama ibn Mounkidh, preface du livre du baton (with trans., 1887)
Ousama ibn Mounkidh, un emir Syrien au premier siècle des croisades (1095–1188); (Paris, 1889). In 1880 Derenbourg had discovered the only known manuscript of the Kitāb al i'tibār by the poet envoy Usāma ibn Munqidh. Al Fakhrî: Histoire du khalifat et du vizirat, depuis leurs origines jusqu'a by the historian Ibn al Tiqtaqa (1262 1310); (1895)
Oumâra du Yémen, sa vie et son œuvre; biography and works of the Yemeni poet ʻUmārah ibn ʻAlī al Ḥakamī (1121 1174); (Paris, ed., Ernest Leroux, 1897)