Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шахматта бір түстегі, бір тік сызықта орналасқан пешкаларға арналған термин.
Term in chess for pawns of the same color on the same file
Шахматта екі еселенген пешка – бір түстегі екі пешканың бір тік сызықта орналасуы. Пешкалар тек бір пешка басқа достық пешка тұрған тік сызыққа соққанда ғана екі еселенеді. Диаграммада b және e тік сызықтарындағы ақ пешкалар екі еселенген. e тік сызығындағы пешкалар екі еселенген және оқшауланған. Көп жағдайда екі еселенген пешкалар бір-бірін қорғай алмауы себепті әлсіздік деп есептеледі. Бұл қабілетсіздік, өз кезегінде, өткен пешка жасауға (көбінесе ойын соңында шешуші фактор болатын) итермелеуге қол жеткізуді қиындатады. Оқшауланған екі еселенген пешка жағдайында бұл мәселелер одан әрі ушығады. Шахмат стратегиялары мен дебюттерінің бірнешесі қарсыласты екі еселенген пешкамен жүктеуге негізделген, бұл стратегиялық кемшілік. Дегенмен, екі еселенген пешканы қабылдау тиімді болуы мүмкін, себебі бұл мұнара үшін тік сызықты ашады немесе екі еселенген пешкалар маңызды квадраттарды қорғау сияқты пайдалы қызмет атқарады. Сондай-ақ, егер қарсылас пешкаларға тиімді шабуыл жасай алмаса, олардың туа табиғатындағы әлсіздігі аз немесе ешқандай маңызға ие болмауы мүмкін. Екі еселенген пешканы қабылдап, кейбір басымдықтарға қол жеткізетін бірнеше дебюттер де бар, мысалы, Алекхин қорғанысының Екі атты вариациясы.
In chess, doubled pawns are two pawns of the same color residing on the same file. Pawns can become doubled only when one pawn captures onto a file on which another friendly pawn resides. In the diagram, the white pawns on the b file and e file are doubled. The pawns on the e file are doubled and isolated. In most cases, doubled pawns are considered a weakness due to their inability to defend each other. This inability, in turn, makes it more difficult to achieve a breakthrough which could create a passed pawn (often a deciding factor in endgames). In the case of isolated doubled pawns, these problems are only further aggravated. Several chess strategies and openings are based on burdening the opponent with doubled pawns, a strategic weakness. There are, however, cases where accepting doubled pawns can be advantageous because doing so may open up a file for a rook, or because the doubled pawns perform a useful function, such as defending important squares. Also, if the opponent is unable to effectively attack the pawns, their inherent weakness may be of little or no consequence. There are also a number of openings that accept doubled pawns in exchange for some prevailing advantage, such as the Two Knights Variation of Alekhine's Defence.
Үш және төрт еселенген пештер
Үш еселенген (немесе одан да көп) пілдер болуы мүмкін. Үш еселенген пілдерді кейде «Ирландиялық піл орталығы» деп атайды. Диаграммада 1967 жылы Любомир Кавалек – Бобби Фишердің Сусс Интерзоналық турнирінен (Sousse Interzonal) алынған позиция көрсетілген. Ойынның 28-ші жүрісінде (тең нәтижемен аяқталған) пілдер үш еселенген күйінде қалды. Төрт еселенген пілдер Александр Алекхин – Владимир Ненароков (1907), Джон ван дер Виль – Властимил Хорт (1981) және басқа да ойындарда кездескен. Төрт еселенген пілдердің ең ұзақ сақталған жағдайы Ковач – Барт (Kovacs–Barth) ойынында, Балатонберени (Balatonbereny) 1994 жылы, 23 жүріс бойы сақталды. Финалдық позиция тең нәтижемен аяқталды, бұл қосымша пілдердің әлсіздігін көрсетті (диаграмманы қараңыз).
It is possible to have tripled pawns (or more). Tripled pawns are sometimes referred to as an Irish Pawn Center. The diagram shows a position from Lubomir Kavalek–Bobby Fischer, Sousse Interzonal 1967. The pawns remained tripled at the end of the game on move 28 (a draw). Quadrupled pawns occurred in the game Alexander Alekhine–Vladimir Nenarokov, 1907, in John van der Wiel–Vlastimil Hort, 1981, and in other games. The longest lasting case of quadrupled pawns was in the game Kovacs–Barth, Balatonbereny 1994, lasting 23 moves. The final position was drawn, demonstrating the weakness of the extra pawns (see diagram).