Кіріспе
Аризона штатындағы коммуналдық қызметтер провайдері, АҚШ. Феникс және оған жақын аудандардың алғашқы қоныс салушылары ауыл шаруашылығын дамыту үшін Тұзды өзеннің суына тәуелді болуға мәжбүр болды. Өзен су тасқыны мен құрғақшылыққа жиі ұшырап, қоныс салушылар үшін сенімді ресурс емес екенін көрсетті. 1897 жылы өзенге бөгет салу жоспарлары сәтсіз аяқталды, содан кейін бірнеше жыл қатарынан құрғақшылықтар болды, бұл өзенді бақылау қажеттігін күшейтті. 1902 жылғы Ұлттық жерді қайта жарату заңының қабылдануымен, мемлекеттік жеңілдетілген несиелер арқасында суды қайта жарату жобаларын қаржыландыруға мүмкіндік туды, нәтижесінде келесі жылы Тұзды өзен аңғарының су пайдаланушылар қауымдастығы құрылды. Қауымдастықтағы шаруалар мен фермерлерге тиесілі жеке жерлер кепіл ретінде берілді және қауымдастық 1903 жылдың 7 ақпанында ресми түрде тіркелді, бұл заң бойынша басталган алғашқы көп мақсатты жоба болды. 1903 жылдың 14 наурызында бұл жоба Ішкі істер министрлігімен бекітілген алғашқы бес қайта жарату жобасының бірі ретінде мақұлданды. Рузвельт бөгетінің құрылысы келесі жылы басталды. Бөгеттерді салу қауымдастықтың ең көрінетін және қымбат жобасы болғанымен, маңызды бөлігі – өзен суын аңғардағы тұрғындар арасында бөлуге арналған каналдар жүйесін салу және жақсарту болды. Бөгет салынысы кезінде гидроэлектр энергиясы өндіріліп, цемент және басқа да мақсаттарға пайдаланылды. 1906 жылы (бөгет толыққанша аяқталмас бұрын) бөгет ішіндегі гидроэлектр генераторы арқылы электр энергиясын өндіру басталды. Ауыл шаруашылығына қажет емес электр энергиясының көбі, соның ішінде Фениксте қолданылатын электр энергиясының көп бөлігі, АҚШ-тың қайта жарату бюросына қала ішінде электр энергиясын бөлшек саудаға сатуға тыйым салған келісім бойынша PG&E компаниясына сатылды. 1936 жылы Аризона заңнамасы салықтан босатылған облигациялар арқылы ірі ауыл шаруашылығы жобаларын қаржыландыратын мемлекеттік округтер құруға рұқсат берді. Содан кейін, Солт Ривер жобасының Ауыл шаруашылығын жақсарту және Электр қуаты ауданы құрылды, бұл бүгінгі SRP-нің екінші жартысы болды. Келесі ондаған жылдар ішінде Тұз және Верде өзендері бойындағы бірқатар ірі жақсартулар аудандағы су қоймаларының санын алтыға дейін жеткізді, сонымен қатар SRP штарт бойынша көптеген басқа электр энергиясын өндіретін станцияларды салған және күтіп келген. 2007 жылғы мәліметтер бойынша, SRP он бір электр энергиясын өндіретін станцияға, жеті гидроэлектр станциясына ие және Колорадо өзені бойындағы төрт ірі гидроэлектр станциясымен энергия сатып алу келісімдеріне қол қойған, бұл оларды Феникс аймағындағы электр қызметінің маңызды провайдеріне айналдырды. Тұз және Верде өзендері бойындағы алты су қоймасымен қатар, SRP Blue Ridge су қоймасындағы бөгеттерді, сондай-ақ Гранит Риф бұрылыс бөгетін және бірқатар каналдарды басқарады, бұл SRP-ні Феникс аймағына су жеткізуші ірі провайдер етеді.
Early settlers in Phoenix and nearby areas were forced to rely on the flow of the Salt River to sustain agricultural activities. The river was prone to both floods and droughts and proved to be a less than reliable resource for the settlers. Failed plans to build a dam on the river in 1897, combined with a series of droughts, heightened the need for controlling the river. With the passage of the National Reclamation Act of 1902, funding for reclamation projects with low interest government loans paved the way for the creation of the Salt River Valley Water Users' Association the following year. Over of private land belonging to the ranchers and farmers in the association were pledged for collateral and the association was officially incorporated February 7, 1903, becoming the first multipurpose project started under the reclamation act. Following on March 14, 1903, this project was one of the first five reclamation projects approved, under the Act, by the Secretary of the Interior. Construction on the Roosevelt Dam would commence the following year. Although the construction of dams was the association's most visible and costly project, an integral part of the effort was also the construction and improvement of a system of canals designed to distribute the water from the Salt River among the various members living in the valley. Hydroelectricity was produced at the dam site during construction, and used for the manufacture of cement and other purposes. In 1906 (before the dam was completed) electricity began to be produced from a hydroelectric generator within the dam. Almost all of the electricity not needed for agriculture, including the majority of that used in Phoenix, was sold to PG&E under an agreement that prohibited the United States Bureau of Reclamation from selling retail electricity within the city. In 1936, the Arizona Legislature allowed for the creation of governmental districts that could finance large scale agricultural projects with tax free bonds. Shortly thereafter, the Salt River Project Agricultural Improvement and Power District was created, the second half of SRP as it exists today. Over the next several decades, a series of major improvements along the Salt and Verde rivers would raise the number of reservoirs in the district to six, and at the same time SRP was constructing and maintaining a number of other electrical generating stations throughout the state. As of 2007, SRP owns or operates eleven electrical generating stations, seven hydroelectric plants, and has energy purchasing agreements with four major hydroelectric stations along the Colorado River, making them a major provider of electric service in the Phoenix area. Along with the six reservoirs along the Salt and Verde rivers, SRP operates dams at the Blue Ridge Reservoir as well as the Granite Reef Diversion Dam and a number of canals, making the SRP a major provider of water to the Phoenix area.
Тұзды өзен су қоймалары
SRP Финикстің шығысындағы Солт-Ривер өзені бойындағы төрт суқоймасына ие және оларды басқарады. Бұл суқоймаларының басты міндеті – Финикс қалалық айманы үшін су сақтау қызметін атқару, олардың жалпы сыйымдылығы 3,292,054 акр-футқа жетеді. Бұл суқоймалары маңызды демалыс орындары болып табылады. Көлдер үнемі балықпен толықтырылады және балық аулау және басқа да су спорты түрлері үшін қайық түсіру алаңдарымен жабдықталған.
Теодор Рузвельт көлі
Теодор Рузвельт бөгеті және оның құрайтын Рузвельт көлі СРП-ның ең маңызды жетістіктерінің бірі саналады. 1903 жылы қауымдастық жинаған алғашқы қаражаттармен Феникстен шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде, Тонто аңғарында, Тонто және Тұзды өзендерінің қосылған жерінде амбициялық жоба басталды. 1911 жылы аяқталған кезде Рузвельт бөгеті 85 метр биіктігімен әлемдегі ең биік тас бөгеті болды. Бөгеттің ашылу салтанатын АҚШ Президенті Теодор Рузвельт өткізді, оның құрметіне бөгет пен су қоймасы оның атымен аталады. 1996 жылы көлдің сыйымдылығын арттыру мақсатында үлкен кеңейту жобасы аяқталды. Бөгет бетонмен жаңартылып, тағы 23 метрге (77 фут) көтерілді, бұл көлдің сыйымдылығын 20%-дан астамға ұлғайтып, Тұзды өзенінде су тасқынының алдын алу үшін қажетті кеңістіктерді қамтамасыз етті. Бірақ, құрылыс аяқталғаннан кейін аймақта ұзақ құрғақшылық орнады, сондықтан жаңа сыйымдылық көп уақыт бойы пайдаланылмады, ал көлдің су деңгейі 2005 жылдың басында ғана 90% сыйымдылыққа жетті. Толық сыйымдылықтағы су бетінің ауданы шамамен 84,5 шаршы километр болатын Рузвельт көлі – Аризона штатының шегінде толығымен орналасқан ең ірі көл. Ол толық сыйымдылық бойынша суды сақтай алады.
Апач көлі
Апач көлі 1927 жылы құрылысы аяқталған Ат Меса бөгетінің салынуымен пайда болды. Рузвельт көлінен бірнеше шақырым төменде орналасқан бөгет жоғары. Көлдің толық сыйымдылығымен шамамен су бетінің ауданы және толыққанда су сақтау көлемі құрайды. Рузвельттен төмендегі Тұз өзенінің басқа көлдері сияқты, Апач көлі де ұзын және тар болып, орналасқан шатқалының түбін толтырады. Онда гидроэлектр станциясы бар.
Каньон көлі
Каньон көлі – Тұз өзеніндегі үшінші көл және Мормон Флэт бөгетінің құрылысы арқасында пайда болған. Бөгет 1925 жылы аяқталды және салынған екінші бөгет болды. Бөгетке жақын жердегі географиялық нысанның аты берілген – бұл Ютадан келген мормон пионерлерінің Финикс аймағына сапарларында жиі тоқтайтын жазық кемпинг. Апачи көлінен төмен орналасқан бұл көл одан әлдеқайда кішідірек, толық толғанда бетінің ауданы шамамен құрайды. Басқа Тұз өзені бөгеттері сияқты, ол да гидроэлектр генераторларымен жабдықталған.
Сагуаро көлі
Сагуаро көлі Каньон көлінен төмен қарай орналасқан Стюарт тау бөгетінің арқасында пайда болған. 1930 жылы құрылысы аяқталған бұл су қоймасы Тұзды өзенінде салынған соңғы су қоймасы еді. Ол Каньон көлінен сәл үлкен, бірақ басқаларына қарағанда кішірек, толық толғандағы беттік ауданы және бөгет гидроэлектр станцияларымен жабдықталған.
Верде өзенінің су қоймалары және басқа бөгеттер
Солт өзеніндегі төрт бөгет аяқталғаннан кейін, SRP жобаны одан әрі дамыту үшін кіші Верде өзеніне көшті. Солт өзеніндегі су қоймалары сияқты, Верде өзеніндегі су қоймалары да су сақтау, су тасқынынан қорғау және демалыс үшін пайдаланылады.
Бартлетт көлі
Верде өзеніндегі көлдердің біріншісі Бартлетт бөгетінің құрылысымен пайда болды, ол 1939 жылы аяқталды. 94 метр биіктігі бар көп аркалы бөгет, Тұзды өзендегі көптеген бөгеттерден айырмашылығы, гидроэлектр энергиясын өндіру мүмкіндігіне ие емес. Бартлетт көлі, толық сыйымдылығымен, Тұзды өзендегі барлық су қоймаларынан үлкен, бірақ Рузвельттен басқа. Толыққанда көл судың көлемін сақтай алады.
Атқыштар көлі
Horseshoe көлін Horseshoe бөгеті құрды және 1946 жылы Бартлетт көлінен жоғары орналасқан бөгет аяқталды. Осыған дейін салынған басқа бөгеттерден өзгешелігі, құрылысын Phelps Dodge корпорациясы су алмасу шарты аясында жүргізді. 1949 жылы Феникс қаласы қала тұрғындарына су құқығын беру үшін бөгетке құйылатын қақпаларды салуға қаржы бөлді. Бартлетт сияқты, бұл бөгет те электр энергиясын өндіре алмайды. Толық толғандағы беттік ауданы Бартлеттке қарағанда сәл үлкен, бірақ жалпы сыйымдылығы кішкеней, максимумда тек .
К. К. Крагин бөгеті мен су қоймасы
1965 жылы Аризона штатындағы ірі тау-кен компаниясы «Фелпс Додж, Inc.» өз су қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін «Блю-Ридж» бөгетін (қазір «C. C. Cragin» деп аталады) салды. Үш жыл бұрын жасалған су алмасу шарты бойынша бұл нысандар SRP-ге берілді, ал 2005 жылы SRP бөгетті және су өндіру қондырғыларын меншігіне алды. «Могололон» қыратында орналасқан «C. C. Cragin» бөгеті тұзды немесе Верде өзендерінде орналмаған, бірақ SRP аймағындағы жалпы су алабының бір бөлігі болып табылады. Шағын көлдің су сыйымдылығы шектеулі және «Гила» өзені үнді қауымының, Гила округінің солтүстік бөлігінің және Пейсон қаласының сумен қамтамасыз етілуін жақсарту үшін пайдаланылады.
Гранит риф бөгеті
Тұз және Верде өзендерінің қосылған жеріне жақын салынған Гранит риф бұру бөгеті, іс жүзінде, су қоймасын тоқтатпайды, бірақ сол өзендерден суды Феникс аймағына су жеткізетін каналдар жүйесіне бұру үшін пайдаланылады. Бұл бөгеттердің арасында ең алғашқысы болып, 1906 жылы аяқталды, өткен жылы су тасқынынан қираған Аризона бөгетінің орнына салынды.
Қоғамдық істер жөніндегі кеңес
Рене Истман, «Солт Ривер жобасы» компаниясын ұсынып, 2013-2014 жылдарғы Қоғамдық істер кеңесінің (PAC) директорлар кеңесінің мүшесі болып табылады.
Мемлекеттік заң шығарушы органдардың ұлттық конференциясы
Солт Ривер жобасы Ұлттық штат заң шығарушылары конференциясының (NCSL) алтын демеушісі.
Үлкен Феникс сауда палатасы
Питер Хейс, SRP компаниясының бас менеджері, Greater Phoenix Chamber of Commerce (GPCC) директорлар кеңесінің мүшесі. Salt River Project 1940 жылдан бері Greater Phoenix Chamber of Commerce (GPCC) мүшесі болып келеді.
Аризона сауда және өнеркәсіп палатасы
Молли Грин Аризона сауда және өнеркәсіп палатасының директорлар кеңесіндегі мүше және қоғамдық істер комитетінің төрағасы болып табылады. Salt River Project Аризона сауда және өнеркәсіп палатасының "Аризона сенімді серіктесі" болып табылады.
Электр энергиясын зерттеу институты
Salt River Project Электр қуаты зерттеу институының (EPRI) мүшесі болып табылады.
Үлкен мемлекеттік билік кеңесі
Salt River Project компаниясы Ірі Мемлекеттік Электр Желілері Кеңесінің (LPPC) мүшесі болып табылады.
Америкалық қоғамдық күш қауымдастығы
Солт Ривер жобасы Америкалық қоғамдық электр қуаты қауымдастығының (APPA) мүшесі.
Еңбек және басқару мәселелері жөніндегі қоғамдық комитет
Salt River Project – еңбек және басқару істері жөніндегі қоғамдық комитеттер ұйымы (LAMPAC) мүшесі болып табылады.
Демократиялық Бас Прокурорлар Қауымдастығы
Солт Ривер жобасы 2006 және 2009 жылдар аралығында Демократиялық Бас Прокурорлар Ассоциациясына шамамен 15 000 доллар көлемінде бағдарламаларды қаржылады.
Батыс губернаторлар қауымдастығы
Солт Ривер жобасы Батыс губернаторлар қауымдастығы (WGA) арқылы бірнеше энергия саласындағы бастамаларға қатысты.
Мемлекеттік үкіметтер кеңесі
Salt River Project – АҚШ штаттары үкіметтері кеңесінің (CSG) серіктес бағдарламасының мүшесі.
Америка заң шығарушы алмасу кеңесі
Рассел Смолден, «Солт Ривер Проектісін» ұсынып, Америка заң шығарушылар алмасу кеңесінің (АЛЕК) жеке кәсіпкерлік кеңесінде отыр.