Кіріспе

Сүтқоректілердегі шайнау бұлшықтарының бірі.

Анатомияда масетер – шайнау бұлшықтарының бірі. Тек сүтқоректілерде ғана кездесетін бұл бұлшық, өсімдіктерді шайнауды жеңілдету үшін өсімдікқоректілерде ерекше күшті болады. Масетер бұлшықтары – шайнау бұлшықтарының ең көрінетіні, себебі ол ең үстірт және ең күшті бұлшықтардың бірі.

Құрылымы

Массетер – қалың, төртбұрышты, үш бастан тұратын бұлшық ет: үстіңгі, терең және короноидтік. Үстіңгі және терең бас бұлшық талшықтары бірігу нүктесінде жалғасады.

Жоғарғы беткі басы

Беттік бас, ірілеуі, жоғарғы жақ сүйегінің зигоматикалық өсіндісінен, зигоматикалық сүйектің уақытша өсіндісінен және зигоматикалық доғаның төменгі жиегінің алдыңғы екі бөлігінен қалың, жіңішке талшықты апоневроз арқылы басталады. Оның талшықтары төмен және артқа қарай өтеді, төменгі жақ сүйегінің бұрышына және төменгі жақ сүйегінің жақтау бетінің төменгі жартысына бекітіледі.

Терең бас

Терең бас әлдеқайда кішірек және құрылымы жағынан бұлшық ет тәрізді. Ол төменгі жиектің артқы үштен бірінен және жұқрылық доғаның бүкіл орталық бетінен басталады. Оның талшықтары төмен және алға қарай өтеді, төменгі жақ сүйегінің жоғарғы жартысына, тістің короналық өсіне дейін бекітіледі. Бұлшықеттің терең басы алдыңғы жағынан шамалы бөлігімен жасырылған. Артқы жағынан оны сілеу безі жабады.

Короноидтық бас

Масситер бұлшық еті мен оның шекесінің короноидтық басы, төменгі жақ сүйегінің короноидтық өсінен басталып, жамбас аркасының артқы үштен біріне қарай артқа және жаңға қарай созылады. Оның қызметі төменгі жақ сүйегін артқа тарту және төменгі жақ сүйегінің короноидтық өсін тұрақтандыру деп саналады.

Иннервация

Басқа үш шайнау бұлшық еттерімен (темпоральді, медиалдық птеригоид және латеральдық птеригоид) бірге, масетер бұлшығы тригеминал жүйкенің (V3) маңдай сүйек бөлігінің алдыңғы тармағымен иннервацияланады. Иннервация жолы: gyrus precentralis > genu capsula interna > тригеминал жүйкесінің моторлық ядросы > nervus trigeminus > nervus mandibularis > musculus masseter.

Функция

Бүкіл бұлшық еттің екі жақты жиырылуы кезінде бұлшық еттің қызметі – төменгі жақ сүйегін көтеріп, төменгі жақты жоғары көтеру. Төменгі жақ сүйегінің көтерілуі жақтардың жабылуы кезінде жүзеге асады. Массетер бұлшықтың медиалдық птеригоид бұлшығымен салыстырғанда күштірек және оның беткі талшықтары жақтың алға қарай иыруына себеп болуы мүмкін.

Тексеру

Ауыздан тыс тексеру үшін науқастың жанында тұрып, бұлшық етті көзбен қарап, екі жақтан қолмен басып тексеріңіз. Әр қолдың саусақтарын бұлшықетке қойып, науқастан тістерін бірнеше рет қысып алуын сұраңыз. Соңында, қатерлі гипертермия кезінде басқа скелет бұлшықеттері сияқты бұл бұлшықет те спазмға ұшырайды, бірақ ол бетте орналасқандықтан оңай байқалады. Әншілер жиі массеттер бұлшықетінде әртүрлі кернеулерді сезінеді, олар көбінесе дауысты дайындау үшін трансдермалды массаждармен немесе созу арқылы емделеді.

Басқа жануарларда

Массетер бұлшығының орналасуы – мысықтар сияқты гистрикогнатты жануарлардың ерекше белгісі, ол ішінара инфраорбитальды тесіктен өтіп, қарсы жақтағы сүйекке жалғасады. Тісті киттерде тамақты шайнаудан жұтуға көшу нәтижесінде қажетсіз болған массетер бұлшығы эхолокацияға пайдаланылатын акустикалық май денелеріне, соның ішінде дыңқалға, тінді қамтамасыз етеді.