Көне Жаңа Ғидаттың «Кларомонтан» қолжазбасы

Кіріспе

басқа қолданылу

Codex Claromontanus, Dp, D2 немесе 06 (Грегорий-Аланд нөмірлеуі бойынша), δ 1026 (вон Соден) символымен белгіленген, Жаңа Өсиеттің грек-латын екі тілде жазылған онциалдық қолжазбасы, пергаментке онциалдық әріппен жазылған. Грек және латын мәтіндері бет бетке орналасқан, осылайша ол "диглот" қолжазба болып табылады, мысалы, Codex Bezae Cantabrigiensis сияқты. Латын мәтіні d (дәстүрлі жүйе) немесе Бейрон жүйесінде 75 деп белгіленеді.

Мәтін

Грек мәтінінің бұл кодексі сыншылар тарапынан Батыс мәтін түрінің ерте нұсқасын көрсететіндіктен жоғары бағаланады, ол жиі интерполяциялармен және аздаған аудармалық түзетулермен сипатталады. Жаңа өсиет мәтіндерінің қазіргі сындық басылымдары эклектикалық әдіспен жасалады, онда таңдалған оқу әрбір жағдайда жеке анықталады, ерте қолжазбалар мен нұсқалары ұсынған көптеген нұсқалардың ішінде. Бұл процесте Клармонанды көбінесе Пауыл хаттарын қамтитын, бір-біріне жақын, яғни өзара тәуелді кодекстерді салыстыруда «сыртқы делдал» ретінде қолданады: Александрин кодексі (А), Ватикан кодексі (В), Синай кодексі (א) және Ефраем кодексі (С). Сол сияқты, «Codex Bezae Cantabrigiensis» кітабы да Ізгі хабар және Елшілердің істері мәтіндерінің тарихын анықтауда қолданылады. Мәтін колометриялық тәсілмен жазылған, ал Колосқа және Филиппіліктерге арналған хаттардың реті басқа мәтіндерге қарағанда кері орналасқан. Курт Аланд кодекс мәтінін II санатқа жатқызды. Римдіктерге 8:1-де Ιησου (а, б, г, 1739, 1881, т.б., г, копса, бо, эт) деп жазылған; b түзетуші оны Ιησου κατα σαρκα περιπατουσιν (а, ψ, 81, 629, 2127, vg) деп өзгерткен; c түзетуші оны Ιησου μη κατα σαρκα περιπατουσιν αλλα κατα πνευμα (а, к, п, 33, 88, 104, 181, 326, 330, (436 μη жоқ), 456, 614, 630, 1241, 1877, 1962, 1984, 1985, 2492, 2495, Byz, Lect) деп өзгерткен. Римдіктерге 12:11-де καιρω, κυριω орнына оқылады, қолжазбаның оқылуы Codex Augiensis, Codex Boernerianus 5 it d,g, Origenlat қолдауына ие. Екінші түзетуші оны κυριω деп өзгертті. Римдіктерге 15:31-де δωροφορια, διακονια орнына оқылады; бұл оқу Codex Vaticanus және Codex Boernerianus (грек бағанасы) арқылы расталады. 1 Коринфтіктерге 7:5-де τη προσευχη (дұға) P11, P46, א*, A, B, C, G, P, Ψ, 33, 81, 104, 181, 629, 630, 1739, 1877, 1881, 1962 және vg, cop, arm, eth. Басқа қолжазбаларда τη νηστεια και τη προσευχη (ораза және дұға) немесе τη προσευχη και νηστεια (дұға және ораза) деп оқылады. 1 Коринфтіктерге 14:34-35 бөлімі 1 Коринфтіктерге 14:40-тан кейін орналасқан, Батыс мәтінінің басқа қолжазбалары сияқты (Augiensis, Boernerianus, 88, itd, g, және кейбір Вулгата қолжазбалары). 1 Тимофейге 3:1-де ανθρωπινος (адам немесе адам) itb,d,g,m,mon Ambrosiaster Jeromemss Augustine Speculum; көпшілігі πιστος (сенімді) деп жазылған.

The Greek text of this codex is highly valued by critics as representing an early form of the text in the Western text type, characterized by frequent interpolations and, to a lesser extent, interpretive revisions presented as corrections to this text. Modern critical editions of the New Testament texts are produced by an eclectic method, where the preferred reading is determined on a case by case basis, from among numerous variants offered by the early manuscripts and versions. In this process, Claromontanus is often employed as a sort of "outside mediator" in collating the more closely related, that is mutually dependent, codices containing the Pauline epistles: Codex Alexandrinus (A), Codex Vaticanus (B), Codex Sinaiticus (א), and Codex Ephraemi Rescriptus (C). In a similar way, Codex Bezae Cantabrigiensis is used in establishing the history of texts of the Gospels and Acts. The text is written colometrically and the order of the epistles to the Colossians and Philippians has been reversed compared to other texts. Kurt Aland placed the text of the codex in Category II. In Romans 8:1 it reads Ιησου (as א, B, G, 1739, 1881, itd, g, copsa, bo, eth); corrector b changed it into Ιησου κατα σαρκα περιπατουσιν (as A, Ψ, 81, 629, 2127, vg); corrector c changed it into Ιησου μη κατα σαρκα περιπατουσιν αλλα κατα πνευμα (as אc, K, P, 33, 88, 104, 181, 326, 330, (436 omit μη), 456, 614, 630, 1241, 1877, 1962, 1984, 1985, 2492, 2495, Byz, Lect). In Romans 12:11 it reads καιρω for κυριω, the reading of the manuscript is supported by Codex Augiensis, Codex Boernerianus 5 it d,g, Origenlat. The second corrector changed it into κυριω. In Romans 15:31 it reads δωροφορια for διακονια; the reading is supported by Codex Vaticanus and Codex Boernerianus (Greek column). In 1 Corinthians 7:5 it reads τη προσευχη (prayer) along with 𝔓11, 𝔓46, א*, A, B, C, G, P, Ψ, 33, 81, 104, 181, 629, 630, 1739, 1877, 1881, 1962, it vg, cop, arm, eth. Other manuscripts read τη νηστεια και τη προσευχη (fasting and prayer) or τη προσευχη και νηστεια (prayer and fasting). The section 1 Corinthians 14:34 35 is placed after 1 Cor 14:40, just like other manuscripts of the Western text type (Augiensis, Boernerianus, 88, itd, g, and some manuscripts of Vulgate). In 1 Timothy 3:1 it reads ανθρωπινος (human or of a man) — itb,d,g,m,mon Ambrosiaster Jeromemss Augustine Speculum; majority has πιστος (faithful).

Тарих

Кодекс Франция ұлттық кітапханасында (Gr. 107), Парижде сақталады. Оны кальвинист ғалымы Теодор Беза, Париждің солтүстігіндегі Пикардия аймағындағы Оиз департаментінің Клермон-ан-Бёвэзис қаласында тапқандықтан осылай атаған. Беза оны алғаш зерттеді және Жаңа Өсиеттің басылымдарына оның кейбір мәтіндерін қосты. Грек тіліндегі Жаңа Өсиеттің редакторлары оны кейін қалай пайдаланғаны туралы сілтемелер мен дереккөздерде таба аласыз. Қолжазбаны Иоганн Якоб Гризбах және кодекстің грек мәтінін өңдеген Константин фон Тишендорф зерттеді. Кодекстің латын мәтінін Пауль Сабатье өңдеген. Иоганн Готфрид Якоб Герман 1821 жылы 162-163 парақтарының палимпсест мәтінін жариялады.