Кіріспе

Уэльс принцінің геральдикалық белгісі

Уэльс принцінің қауырсындары – британ тағының мұрагері Уэльс принцінің геральдикалық белгісі. Белгі алтын тәжбен айналдырылған үш ақ құс қанатынан тұрады. Тәждің астындағы лентада неміс тіліндегі «Ich dien» (қазіргі неміс тілінде «ich diene», «Мен қызмет етемін») деген ұран жазылған. Патшалық геральдикасында қолданылатын қауырсындар кейде Уэльстің өзін, әсіресе Уэльс регби одағы мен Ұлыбритания армиясының Уэльс полктерін бейнелеу үшін де қолданылады.

Мотивті иеленушілер

Қауырсын – британ тағының мұрагерінің танылған белгісі, Уэльс принці атағы болсын болмасын.

Плантагенеттер әулеті

Страустың қауырсынының геральдикалық мотиві әдетте Англия королі Эдуард III-нің тұңғыш ұлы және мұрагері Қара ханзада Эдуардқа (1330–1376) жатқызылады. Қара ханзада (әкесінің қаруына балама ретінде) "бейбітшілік қалқаны" деп сипатталған, күміс түсті үш страус қауырсынынан тұратын қара қалқанды таңды. Бұл, әдетте, ол жарыс кезінде қолданған қалқанды білдіреді. Бұл қарулар Кентербери соборындағы оның кесенесінде бірнеше рет пайда болады, Эдуард III патшаның патшалық қаруларымен (үш нүктелі күміс белгісімен ерекшеленеді) кезектесіп тұрады. Қара ханзада сонымен қатар түрлі жағдайларда бір немесе бірнеше страус қауырсынынан тұратын геральдикалық белгілерді қолданды. Қауырсындар алғаш рет Эдуард III-нің Хенольдалық Филиппаға үйленген кезде пайда болды, ал Эдуард III өзі де кейде страус қауырсыны белгілерін қолданды. Ол Геноль графтарының ұрпағы, олардың үлкен ұлы "Остревент графы" атағын алды, ал қауырсындар бұл атаумен геральдикалық ойын болуы мүмкін. Басқаша айтсақ, бұл белгі Филиппаның да тегі болған Люксембург графтарынан шыққан болуы мүмкін, олар страус бейнесін қолданған. Қара ханзаданың әйелі Эдит Уилсфордтан туған заңсыз ұлы Сер Роджер де Кларендон, күміс сабы бар қара фонда үш страус қауырсынынан тұратын алтын қаруды таңды. Қара ханзаданың заңды ұлы Ричард II түрлі түстердегі страус қауырсыны белгілерін қолданды және Норфолк герцогы Томас де Моубрейге (1366–1399) страус қауырсынынан тұратын қолдаушылармен қару берді. Алайда, мұның тарихи негізі жоқ және король Джонның девизді немесе қанатты гербті қолданғанына ешқандай дәлел жоқ (ол шындығында бүркіттің қанаттарынан тұратын герб таққан).

Ланкастер әулеті

Джон Гонт, Ланкастердің 1-ші герцогы, Қара ханзаданың екінші кіші інісі, бірнеше жағдайда, оның ішінде Қара ханзаданың "бейбітшілік қалқанына" ұқсас қалқанда страустың қауырсындарын қолданды, бірақ Гонттың жағдайында қауырсындар күміс түсті болды. Джон Бофорт, Сомерсеттің 1-ші герцогы (1404–1444) (Санкт-Джордж шіркеуіндегі Гартер орнының тақтасында көрсетілгендей) бір страус қауырсынынан тұратын қолдаушыларды да қолданды. Оның үлкен ұлы және мұрагері король Генрих V әр түрлі уақытта страус қауырсынынан тұратын екінші реттік патшалық белгіні пайдаланды, сондай-ақ Генрих IV-нің кіші ұлдары Томас Ланкастер, Кларенстің 1-ші герцогы күміс түсті страус қауырсынымен және табельмен қолданды; Джон Ланкастер, Бедфордтың 1-ші герцогы "Sovereygne" жазуы бар страус қауырсынымен қолданды; және Хамфри Ланкастер, Глостердің 1-ші герцогы лилия гүлдерімен себілген страус қауырсынымен қолданды. Басқа патшалық ұлдары да осыған ұқсас белгілерді қолданды.

Тюдорлар әулеті

Уэльс принсі белгісін қазіргі түрінде (яғни, үш ақ қауырсын тәжбен оралып, "Ich dien" ұранымен) алғаш рет 16 ғасырдың басында Генрих VII-нің үлкен ұлы, Артур принц (1486–1502) қолданды. Бұл белгі Генрих VIII-нің ұлы, кейіннен Эдуард VI болған Эдуард принц тарапынан да кеңінен қолданылды, бірақ ол ешқашан ресми түрде Уэльс принці болып тағайындалмады. Ғсырдың соңына дейін, Елизавета I-нің ішінде басқаларымен бірге, қауырсындар кішігірім патшалық белгілер ретінде қолданыла берді.

Стюарт әулеті және оның мұрагерлері

Тек 17 ғасырдың басынан бастап белгі Уэльс принсімен ғана байланысты болды. Ол кем дегенде 1901 жылдан бері Уэльс принсінің геральдикалық елтаңбасының оң жақ белгісін құрап келеді, сипаттамасы: күміс түсті үш страус қауырсыны, лилия гүлдері мен алтын кресттерден тұратын тәжбен шеңберленген, арасында "Ich Dien" ұраны жазылған.

Бұрынғы

Британдық армияның бірнеше бұрынғы бөлімдері 20-шы және 21-ші ғасырдың басында таратылған немесе ірі бөлімдерге біріктірілгенге дейін Уэльс принцінің қауырсындарын өздерінің белгілеріне қосты. Олардың ішінде 2-ші король Эдуард VII-нің жеке Гурка мылтықтары (Сирмур мылтықтары), Уэльс принцінің Лейнстер полкі (Royal Canadians), Стаффордшир полкі (Уэльс принці), Оңтүстік Ланкашир полкі (Уэльс принцінің еріктілері), 9/12-ші Корольдік лансерлер (Уэльс принці), Уэльс принцінің жеке азаматтық қызмет мылтықтары және Корольдік гусарлар (Уэльс принцінің жеке) бар. Бұрынғы Британдық Үндістан армиясының бөлімі болған 92-ші (Уэльс принцінің жеке) Панджаби де қауырсын белгісін өз дизайнына енгізді. 2005 жылы таратылған Норфолк полкінің белгісіне де бір Уэльс принцінің қауырсыны қосылған.

Ақша шығару

Англиядағы Азамат соғысы кезінде Карл I-нің түрлі провинциялық соғыс уақытындағы қазбаларында таңқасы соғылған монеталардың көпшілігінде қауырсын бейнесі бар. Бұл қауырсын бейнесі монеталарда Карл I Лондондағы Корольдік қазбаға қол жеткізе алмағандықтан, және оның орнына Уэльс күмісін монеталауға арналған Аберистуит қазбасын Шрусбериге, содан кейін Оксфордқа шұғыл шара ретінде көшіргендіктен пайда болды. Сондықтан, барлық провинциялық монета қазбалары іс жүзінде Аберистуит қазбасының тармақтары болып табылады. Бұл белгі 1971-2008 жылдар аралығында таңқасы соғылған британдық екі пенс монеталарының сыртқы жағында бейнеленген, олардың көпшілігі әлі де айналымда. Бұл белгі XVII және XVIII ғасырларда Уэльсте өндірілген күмістен соғылған күміс монеталарда олардың тегін анықтау белгісі ретінде пайда болады.

Уэльстік регби

Қауырсындар дәстүрлі түрде Уэльс регби одағы командасының жейделерінде тағылған, ал ұлттық команда немесе одақ құрылғанға дейін Уэльстің клубтарын көрсететін жейделерге тігілген. Кейіннен ол Уэльс регби одағының (WRU) логотипі ретінде қабылданды. 1990 жылдары WRU дизайнды авторлық құқықпен қорғау үшін қолданған белгісінің түрін өзгертті. Жаңа логотип көбірек стилденген, онда "Ich dien" сөзінің орнына "WRU" әріптері қолданылған. WRU логотипі ретінде Уэльс принцінің қауырсындары Британдық және Ирландиялық Арыстандардың белгісінің төрт бөлігінің бірінде бейнеленген. WRU-ға "Уэльске көбірек қатысты" логотипті пайдалану туралы көптеген шақырулар жасалды, себебі кейбіреулер қауырсынды британдық, емес, уэльстік символ деп санайды, ол британдық монархиямен тығыз байланысты. 2021 жылы тәуелсіздік жақтастарының тобы YesCymru пияз, нарцисс және арфа сияқты уэльстік баламалы символдарды пайдаланып бірнеше макеттік логотиптер жасады. Уэльс айдаһарын пайдалану да ұсынылды. Уэльс регби лигасы (WRL) 1908 және 2005 жылдар аралығында үш қауырсынды өз логотипі ретінде қолданды. Бірқатар өзгерістер мен кеңесулерден кейін, WRL 2022 жылы логотипті үш қауырсыннан жаңа уэльс айдаһарының дизайнына ресми түрде өзгертті. WRL төрағасы Брайан Джулифф: "Бұл Уэльс бойынша біздің брендтік идентификацияны құруға жасалған тағы бір қадам. Айдаһар мен қауырсындар Уэльс регби лигасының төрағасы ретіндегі он жылдық қызметімде үнемі талқылау тақырыбы болды және барлық пікірлерді ескергеннен кейін біз көпшіліктің көзқарасымен және сезімімен жүруге шешім қабылдадық" деді.

Басқа қолданыстар

Уэльс принсінің қауырсыны Уэльс принсі үшін Канаданың корольдік стандартына енгізілген. Қауырсын белгісі алтын жапырақтан жасалған гүл шоғының ішіне орналасқан көгілдір дөңгелекке бейнеленген. Уэльс принсінің қауырсыны бірнеше аймақтар мен муниципалитеттердің елтаңбасында қолданылған. Норфолк округі кеңесіне король Эдуард VII осы белгіні қолдануға арнайы рұқсат берді, бұл корольдың сүйікті резиденцияларының бірі болған Сандрингем үйін құрметтеу мақсатында жасалды. 1932 жылдан 1965 жылы таратылғанға дейін Суррейдегі Барнс муниципалитеті Уэльс принсінің (кейіннен Эдуард VIII, содан кейін Виндзор герцогы) осы муниципалитетте туғандығын еске алу үшін елтаңбасында Уэльс принсінің қауырсынына ұқсас белгіні пайдаланды. Бұл белгі 1985 жылға дейін Малайзияның Пэнанг штатының елтаңбасында қолданылды, ол 1786 жылы британдықтардың Уэльс принсі аралы ретінде құрған мемлекеті. Белгінің туындысы – Чарльз III (содан кейін Уэльс принсі) құрған қайырымдылық ұйымы «Принс Траст». Карлтон клубы – Ұлыбританиядағы тағы бір ұйым, ол өз эмблемасы ретінде девизсіз қанатты тәж белгісін пайдаланады. Белгі Мальтадағы «Уэльс принсі филармониялық қоғамы» деп аталатын қоғамда қолданылады. Бұл ұйымның қызметі көбінесе музыкамен байланысты, сонымен қатар Мальтадағы Витториозадағы Әулие Доминик мерекесімен де байланысты. Мальта 200 жыл бойы британдық тәждің колониясы болды, сондықтан корольдік тұлғалардың атын иеленген көптеген клубтар мен ұйымдар бар. Уэльс принсінің есімімен аталған бірнеше мектеп өздерінің символдарына оның белгісін қосты. Олардың қатарында Хараредегі (Зимбабве) Принс Эдвард мектебі, Моратауадағы (Шри-Ланка) Принс Уэльс колледжі және Ванкувердегі (Канада) Принс Уэльс орта мектебі бар. Белгі Патна медицина колледжі мен ауруханасының негіз тасына жазылған, бұл бастапқыда Уэльс принсі медицина колледжі ретінде құрылған медициналық оқу орны. Ұлыбританиядағы көптеген пабтар «Уэльс принсінің қауырсыны», «Принц қауырсыны» немесе жай ғана «Қауырсын» деп аталады, әсіресе корольдік иеліктерімен байланысты аймақтарда.