Кіріспе

Америка Азамат соғысының шайқасы
1865 жылғы 29 наурызда генерал-майор Гувернер К. Уорреннің басшылығымен Одақтың V корпусы Конфедерацияның қорғанысының оң жақ фланғындағы Ақ емен жолының соңына жетті. Сол күні Льюис фермасы шайқасы аяқталғаннан кейін Уоррен корпусы Конфедерацияның алдыңғы күзет немесе бекеттік позицияларын басып алып, Квакер жолының қиылысындағы Бойдтон Планк жолындағы маңызды көлік және байланыс бағытының бір бөлігін иеленді. Уоррен корпусы генерал-майор Филип Шериданның күштеріне ең жақын одақтық жаяу әскер бөлімдері болды, олар Вирджиния штатының Динвидди Корт Хаусына шамамен 4 миль (6 км) қашықтықта, Конфедерация желісінің батысында және Бес бұлақтан оңтүстікте орналасқан. Бес бұлақ – Оңтүстік жақ теміржолының (кейде Southside Railroad деп аталады) конфедерациялық жабдықтау желісін бақылау үшін маңызды торап болды. V корпусының бригада генералы Ромейн Б. Айрстың дивизиясының полковнигі Фредерик Уинтроп бригадасы 1865 жылғы 30 наурыздағы қатты жаңбыр кезінде Конфедерацияның Ақ емен жолына жақын Gravelly Run арқылы одан әрі ілгеріледі. Айрс өзінің әскерлерінің Конфедерацияның Ақ емен жолына қаншалықты жақын орналасқанын білмеді және оның байқауы мен сеніміне қайшы, Конфедерация желісі оның жаңа позициясының соңынан әрі созылғанын түсінбеді. Бұл және Айрс корпусы мен Шериданның кавалериясы арасындағы алшақтық, Айрс әскерлері келесі күні Конфедерация шабуылына дайын емес болған кезде маңызды факторларға айналды. Уоррен корпусы, генерал-майор Чарльз Гриффин басқаратын бірінші дивизиясымен қарсы шабуыл жасап, конфедерацияларды бастапқы позицияларына қайтарды, алдыңғы позицияларды бекітті және Конфедерацияның Пикеттпен тікелей байланысын White Oak Road және Boydton Plank Road арқылы үзіп тастады. Өз позициясын нығайтқаннан кейін Уоррен Пикеттің күштерін айналып өтіп, оларды ығыстыра алды, бұл Пикеттің күштері сол күні Динвидди Корт Хаусында Шеридан әскерін кері шегіндірген жағдайда, Шеридан әскеріне ауыр жеңіліс келтіруі мүмкін еді. White Oak Road және Динвидди Корт Хаусы шайқастары, бастапқыда Конфедерация үшін сәтті болғанымен, тіпті Динвиддидегі тактикалық жеңіс те, олардың желісін алға жылжытуға немесе Одақ күштерін әлсірету және кері шегіндіру, сондай-ақ Шеридан күштерін қолдаудан ажырату стратегиялық мақсатына қол жеткізбеді. Бұл шайқастар мен олардың салдары келесі күні, 1865 жылдың 1 сәуірінде Бес бұлақтағы шайқаста Конфедерацияның жеңілісіне және Конфедерация желісінің құлауына, ал 1865 жылдың 2 сәуірінде Петербургтің үшінші шайқасында (Петербургтегі бұзу деп те аталады) әкеп соқты, соңында Лидің Солтүстік Вирджиния армиясы 1865 жылдың 9 сәуірінде Вирджиния штатындағы Аппоматтокс соты шайқасынан кейін капитуляциялады.

Петербургті қоршау

Потомак армиясының екі байқалмаған корпусы, Петербургтен тыс Джеймс армиясымен біріккеннен кейін, Петербургтің екінші шайқасында Конфедерация қорғаушыларының шағын күшінен қаланы жаулап ала алмады, соның салдарынан 292 күндік Ричмонд-Петербург науқаны (Петербургтің қоршауы) басталды. Одақтың бас қолбасшысы Улисс Грантқа окоптық соғыс пен әлсірету науқанын жүргізуге тура келді, онда Одақ әскерлері Конфедерация армиясын, олардың саны аз екенін ескере отырып, тозуға тырысты, Петербург пен Ричмондқа азық-түлік пен жабдықтау жолдарын жою немесе кесіп тастау, сондай-ақ Конфедерация күштерінің қорғауына шамасы жетпейтін қорғаныс шебін бұзу нүктесіне дейін кеңейтуді көздеді. 1865 жылдың 5-7 ақпанындағы Хатчердің шайқасы шепті тағы 4 мильге (6 км) ұзартқаннан кейін, Ли ұзартылған қорғанысты қамтамасыз етуден кейін аз ғана резервке ие болды. Содан кейін Ли өзінің әскерінің бір бөлігі немесе толығымен Ричмонд пен Петербург шебін тастап, Вирджиния штатының Данвилл немесе Линчбург қалаларында азық-түлік пен жабдықтарды алуы, содан кейін Солтүстік Каролинада генерал-майор Уильям Т. Шерман әскеріне қарсы тұратын генерал Джозеф Джонстонның күштеріне қосылуы керектігін түсінді. Егер Конфедерация Шерманды жеңіске жете алса, Грант оның күштерін Шерманмен біріктіре алмас бұрын оған қарсы тұру мүмкіндігіне ие болар еді. Ли қозғалысқа дайындық жұмыстарын бастады және Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис пен Конфедерация мемлекеттерінің соғыс министрі Джон К. Брекинриджге өз қорытындылары мен жоспары туралы хабарлады.

Форт-Стедман шайқасы

Шерманның Солтүстік Каролина арқылы өтетін әскері, егер генерал Джозеф Джонстонның әскері Шерманды тоқтата алмайтын болса, Петербургтегі Грант әскерімен бірігуі мүмкін екенін, ал Лидің әскерінің күші азайып бара жатқандықтан Ричмонд пен Петербургтің қорғанысын ұзақ уақытқа дейін ұстап тұра алмайтынын білген Ли, 1865 жылғы наурыз айында генерал-майор Джон Браун Гордонның Форт-Стэдманға шабуыл жасау жоспарын қабылдады. Мақсаты – Петербургтің шығысындағы одақтың әскерлік шебін бұзу немесе, кемінде, күшті шабуыл жасап, аумақты басып алып, одақтың әскерлерін шебін қысқартуға мәжбүрлеу болатын. Гордонның 1865 жылғы 25 наурызда таңертеңгі сағаттарда Форт-Стэдманға жасаған шабуылы фортты, үш іргелес батареяны және 500-ден астам әскерді басып алуға, ал тағы 500-ге жуық әскерді өлтіруге немесе жаралауға әкелді. Осыдан кейін генерал-майор Джон Г. Парк басқаратын одақтың IX корпусы дереу қарсы шабуыл жасады. IX корпус фортты және батареяларды қайта басып алып, конфедераттарды өз шебіне қайтаруға және алдыңғы қатардағы бекеттерін тастауға мәжбүр етті. Сонымен қатар, 4000-ға жуық адамды жойды, оның ішінде 1000-ға жуығы тұтқынға алынды, бұл конфедераттар үшін үлкен шығын болды. 25 наурыз күні Джонс фермасы шайқасында II және VI корпусқа қарасты одақтың әскерлері Армстронг диірменінің жанындағы конфедераттардың бекеттерін басып алып, одақтың шебінің сол жағын конфедераттардың бекіністеріне қарай 0,25 мильге (0 км) жақындатты. Бұл конфедераттардың осы бөлігін қорғап тұрған VI корпустың конфедераттардың шебіне шамамен 0,5 миль (1 км) қашықтықта болуына мүмкіндік берді. Форт-Стэдман және Джонс фермасы шайқасындағы жеңілістерден кейін Ли Гранттың Петербургке, Саутсайд темір жолы мен Бойдтон планк жолына, сондай-ақ Ричмонд пен Петербургтен қашудың барлық жолдарына қарсы шабуыл жасайтынын білді.

Грант бұйрықтары

1865 жылғы 24 наурызда, Конфедерацияның Форт-Стэдманға шабуыл жасауына бір күн бұрын, Грант 1865 жылғы 29 наурызға шабуыл жоспарлаған еді. Мақсаты – конфедераттарды жеңілуге әкеп соқтыратын шайқасқа тарту немесе конфедераттар бақылауындағы аймақтар мен Петербург және Ричмонд арасындағы қалған жолдар мен теміржол байланыс бағыттарын кесіп тастау болды. Форт-Стэдман шайқасы Гранттың жоспарларына ешқандай әсер етпеді. Одақтың армиясы шабуылдың салдарынан ешқандай аумақ жоғалтпады, ал қаза тапқандардың саны армия құрамының шағын бөлігін құрады. Грант генерал-майор Эдвард Ордқа Ричмонд маңындағы Джеймс армиясының бір бөлігін, генерал-майор Эндрю А. Хамфрис басқаратын II корпустың босататын орнына толтыру үшін Ричмонд маңындағы шептен көшіруді бұйырды. Орд генерал-майор Джон Гиббонның XXIV корпусының бригадир генералдары Чарльз Девенс пен Уильям Бирнидің екі дивизиясын және бригадир генерал Джон В. Тернердің XXV корпусының бір дивизиясын Аппоматтокс өзенінің оң жағына көшірді. Бұл генерал-майор Джордж Мидтің Потомак армиясының екі корпусын Лидің қанатына және теміржолмен жабдықтау желілеріне қарсы шабуылға дайындауға мүмкіндік берді: генерал-майор Хамфридің II корпусы және генерал-майор Гувернер К. Уоррен басқаратын V корпус. Грант осы күштерге, сондай-ақ генерал-майор Филипп Шериданның атқыштар әскеріне, әлі де Шенандоа армиясы деп аталатын, бригадир генерал Томас Девиннің бірінші дивизиясынан және бригадир генерал және брифет генерал-майор Джордж Армстронг Кастердің үшінші дивизиясынан тұратын, бірақ екеуі де бригадир генерал және брифет генерал-майор Уэсли Мерриттің жалпы басшылығындағы ресми емес корпус командирі ретінде, және осы миссия үшін Потомак армиясынан бөлінген генерал-майор Джордж Круктың екінші дивизиясына батысқа қарай жылжуға бұйрық берді. Мақсаты – ашық дала шайқасына жол ашу, конфедераттарды ұрыста жеңу немесе бұрын қиылысқан Уэлдон теміржолы арқылы Петербургке және Ричмонд пен Дэнвилл теміржолы арқылы Ричмондқа жалғасатын Саутсайд теміржолы мен Бойдтон планк жолын кесіп тастау, сондай-ақ Лидің шебін сындыру шегіне дейін созу болды.

Союз пехотасының қозғалысы

29 наурызда таң атпай тұрып, Уорреннің V корпусы Одақ және Конфедерация әскерлерінің шебінен батысқа қарай жылжыды, ал Шериданның атты әскері Динуидди Корт Хаузына қарай ұзақ, оңтүстікке қарай созылған жолмен бет түзеді. Хамфридің II корпусы Одақ шебінің соңғы нүктесі мен Уоррен корпусының жаңа орналасқан жері арасындағы бос кеңістікті толтырды. Уоррен корпусы, бригадир генерал Джошуа Чемберленнің басқаруымен, Гриффиннің бірінші дивизиясының бірінші бригадасы Квакер жолымен Бойдтон планк жолымен және Конфедерация әскерлерінің жақын орналасқан White Oak Road Line шебімен қиылысатын жерге қарай жылды.

Льюис фермасы шайқасы

Квакер жолының бойында, Льюис шаруашылығындағы Рованти өзенінен өте, Чемберленнің әскері Конфедерация бригада генералдары Генри А. Уайз, Уильям Генри Уоллес және Янг Маршалл Мудидің жасақтарымен кездесті. Бұл жасақтар корпус командирі генерал-лейтенант Ричард Х. Андерсон және оның дивизия командирі генерал-майор Бушрод Джонсон тарапынан Одақтың шабуылын тойтару үшін жіберілген. Содан кейін шайқас басталды, оның барысында Чемберлен жараланды және дерлік тұтқынға алынар алды. Чемберленнің бригадасы, төрт артиллериялық батарея және полковник және бригада генерал-майоры Эдгар М. Грегори мен полковник және бригада генерал-майоры Альфред Л. Пирсонның бригадаларынан келген полктермен күшейтілді (кейінірек Отанға қызмет еткені үшін медальмен марапатталды), Конфедерация әскерлерін олардың White Oak Road Line-ға кері шегіндірді. Екі тараптың да шығыны шамалы болды – Одақтың 381, Конфедерацияның 371 әскері қаза тапты. Шабуылдан кейін Гриффин дивизиясы Квакер жолы мен Бойдтон Планк жолының қиылысын, Конфедерацияның White Oak Road Line-ының соңына жақын жерді басып алу үшін жылжыды. 1865 жылғы 29 наурызда Шериданның кавалериясы Бойдтон Планк жолындағы Динуидди округындағы сот үйін қарсылықсыз басып алды. Одақ әскерлері Бойдтон Планк жолын екі жерде кесіп, Конфедерация шебіне жақын орналасып, Конфедерацияның оң қанатын және Ли қорғаныс күштерін жіберіп жатқан Динвидди округындағы Бес Форкс торабына қарсы үлкен күшті жылжытуға қолайлы жағдай жасады. Егер олар Бес Форксты басып алса, Одақ әскерлері Петербург пен Ричмондқа жалғасқан Конфедерацияның қалған екі теміржол байланысына шабуыл жасауға дайын болды. Бригадир генерал Уильям МакРейдің бригадасы да Бёрджесс Миллдің батысына жылжыды. Генерал-майор Кадмус М. Уилкокстың қалған үш бригадасы бос қалған қорғанысты жабу үшін тарап кетті. 30 наурызда, үздіксіз нөсер жауған күні, Одақ әскерлері өздерінің позицияларын бекітті, ал Ли генерал-майор Джордж Пикеттке генерал-майор Фитцхуг Лидің кавалериясының көмегімен жылдам әрекет ететін күш құруға бұйрық берді. Бұл күш Конфедерация шебінің White Oak Road Line-ының Петерсбургтен оңтүстік-батысқа қарайғы соңынан Бес Форксқа дейін 6 шақырым (4 миль) қашықтыққа жылжуы керек еді. 30 наурызда Ли, Петерсбургтің оңтүстік-батысындағы Конфедерацияның White Oak Road Line-ы мен Пикеттің Бес Форкстағы күші арасындағы алшақтықты ескере отырып, оң қанатын нығайту үшін қосымша күштерді орналастырды. Ли генерал-лейтенант Джеймс Лонгстриттің күштерінен Джеймс өзенінің солтүстігіне әскерлерді көшіруді жоспарлаған, бірақ генерал-майор Годфри Вайтцельдің XXV корпусының қалған дивизияларының демонстрациялары мен алдауына байланысты Лонгстрит Ордтың бүкіл Джеймс армиясымен бетпе-бет келгенін ойлады. Ордтың XXIV корпусының екі дивизиясы, XXV корпусының дивизиясы және Маккензидің кавалериясы Петерсбургтің оңтүстігіндегі Одақ желілеріне кеткеннен кейін үш күн өткен соң. Ли полковник Джозеф Хайман басқаратын бригада генерал-майоры Альфред М. Скальсты генерал-майор Кадмус М. Уилкокс дивизиясының сол жағынан White Oak Road және Бойдтон Планк жолының қиылысына жақын орналасқан окоптарға көшірді. Макрей бригадасы Бёрджесс Миллге көшіп келгеннен кейін, Хатчердің өзенінің оңтүстік-батысына жылжыды. Пикеттің дивизиясының бригадир генерал Эппа Ханттон бригадасы Андерсон мен Бушрод Джонсонға қосылды, White Oak Road Line-ындағы Клейборн жолымен қиылысатын жерге орналасты. Генерал-майор Браян Граймстың дивизиясы бригада генерал-майоры Эдвард Л. Томас басқаратын бригаданы нығайтты, олар бұрын Скальс бригадасы бастан кешірген шептің бір бөлігін толтыруға тиіс болды.

Одақ іс-әрекеттері

Тұрақты жаңбыр операцияларды қиындатты және Одақ армиясының жылдам әрекет ететін күштерінің жаңа позицияларға жабдықтауды жеткізу мүмкіндігіне зиян келтірді. Уорреннің V корпусының көптеген сарбаздары арбалар мен жылқыларды лайдан, тіпті ағаштан төселген жолдар арқылы жылжытуға көмектесуге мәжбүр болды. Грейвли Рун өзені әдеттегіден үш есеге дейін үлкейді, ал Хэтчер Рун өзеніндегі көпiрлер мен понтондық көпірлер ағызылып кетті. Түстен кейін Уоррен Гриффин әскерлерінің Конфедерацияның бекіністерін басып алғанын көрді, бірақ Бойдтон Планк жолы бойымен кез келген әрекет Конфедерация артиллериясы мен бекіністерімен қамтылғанын да байқады. Осы уақытта Хэмфридің II корпусы V корпус пен XXIV корпус арасындағы аралықты жапты. XXIV корпус өз алдындағы Конфедерацияның күзеттік постының көп бөлігін басып алды. Хэмфри корпусы да жалпы шайқасқа түспей, Конфедерация желісіне мүмкіндігінше жақын жылжып, алдыңғы позицияларда бекінді. 30 наурыздағы Уайт-Ок-роуд желісіндегі шайқаста Одақ әскерлерінен 1 адам қаза тапты, 7 адам жараланды және 15 адам жоғалып кетті; Конфедерация әскерлерінің шығыны белгісіз. 30 наурыз түні Грант Мидке 31 наурыз күні бұрын жоспарланғандай VI және IX корпуспен жалпы шабуыл жасамауды, бірақ Конфедерация әскерлері өздерінің желісін әлсіреткенін көрсететін кез келген белгіні пайдалануға дайын болуды кеңес берді. Грант сондай-ақ, Уорреннің барлық күшін Айрсті нығайту үшін қолдануға болатындай, күштерін батысқа жылжытуды қалағанын айтты.

Айрстың дивизиясының алға жылжуы

Бригадир генерал Ромейн Б. Айрстың V корпусының бөлімшесі де Клейборн жолынан батысқа қарай қысқа қашықтықтағы Уайт-Ок-роудқа қарай барлау жүргізді. Полковник Фредерик Уинтроп басқаратын жетекші бригада келесі күнгі шайқаста маңызды рөл атқаратын Грейвли Рунның тасыған саласын кесіп өтті. Қараңғы түскен кезде Айрс өзінің позициясын қорғау үшін бірнеше аванпосттар дайындады, олар Конфедерация шебінің солтүстікке қарай күрт бұрылған жерінен шамамен 1 километрден астам жерде орналасқан екені белгілі болды. Айрс Грейвли Рунды кесіп өтпеген екі бригадаға таңертең С. Дабни үйіне Уинтроптың әскерлеріне қосылуға бұйрық берді.

Ли шабуыл жасауға бұйрық береді .

31 наурызда таңертең генерал Ли өзінің White Oak Road Line-ін тексерді және Айрес дивизиясы ұстаған одақтың сол жақ фланғы "ашық қалған" екенін, ал Динуиди сот жанында одақтың жаяу әскері мен Шериданның ең жақын атқыштар арасында үлкен аралық бар екенін анықтады. Ол бригадир генералдар МакГоуэн мен Хантонға өз бригадаларын Андерсон позициясының оң жағына жеткізуге бұйырды, бұл Рэнсом мен Уоллес бригадаларын Пикетке ауыстыру алдында Бушрод Джонсон дивизиясын толық күшіне қайтаруға мүмкіндік беретін еді. Ли Джонсонға одақтың әлсіз жатқан бөлігіне шабуыл жасауға бұйрық берді. МакГоуэн мен Хантон бригадаларымен бірге Джонсонның бригадаларына бригадир генерал Генри А. Уайз және полковник Мартин Л. Стенсел қолбасшылық етті, ауырып қалған бригадир генерал Янг Маршалл Мудидің орнына. Үш дивизиядан, ал олар өз кезегінде үш түрлі корпустан құралған төрт Конфедерация бригадасы 31 наурыздағы шайқаста үйлесімді жұмыс істеді.

Джонсонның шабуылдау

Джонсонның бригадалары одақтың алдыңғы позициясына шабуыл жасамас бұрын, Айрстың өтініші бойынша Уоррен, Айрстың позициясын қамтамасыз ету және Конфедерациялық қарауылдарын тарату мақсатымен Бригад генералы және Брит генерал-майор Сэмюэл В. Кроуфордтың дивизиясынан бір бригаданы Уайт-Ок-Жолына (White Oak Road) жылжытты. Сағат 8:15-те Уоррен, Шериданның хаттарында Мериттің күштері Уайт-Ок-Жолынан ығыстырылғанын және Айрстың батыстан немесе солтүстіктен шабуыл күту керектігін Айрске хабарлады. Жолдардың жағдайы мен Грейвли Рунның (Gravelly Run) тоңу жағдайына байланысты Кроуфордтың әскері сағат 10:00-ге дейін жаңа формацияға енбеді. Осы уақытта, Айрс пен Кроуфордтың бригадаларының Конфедерациялық желіге қарай жылжуын көрген Джонсон, Ханттон мен Стенсел бригадаларына одақ құрамаларымен кездесуге рұқсат берді, тіпті МакГоуэннің оң жақтағы бригадасы дайын болмаса да. Конфедерациялық әскерлер Уайт-Ок-Жолының солтүстігіндегі орманды пайдаланып, одақ әскеріне жақындасты. Уайз бригадасы бекіністен шықты, бірақ күткен бұйрықтарды күтіп тұрғандықтан шайқасқа қатыспады. Шайқас күшейген сайын, Уайз бригадасы V корпусына қарсы күш көрсетпеді. Одақтың кейбір бригадаларының қарсы тұруына қарамастан, үш Конфедерациялық бригада алдымен төрт одақтық бригаданы – Айрстың дивизиясынан үшеуін және Кроуфордтан біреуін Грейвли Рун арқылы кері шегіндірді. Содан кейін Стенсел бригадасы одақтың бригадир генералы Генри Бакстер бригадасын және полковник Джеймс Гвин бригадасының қайта құрылған бөлігін Грейвли Рунның алдында тағы да кері тартты. Бакстер бригадасының алдыңғы полктері кері шегінді, бірақ бригаданың қалған бөлігі де шегінгенін көрді. Уорреннің батыл әрекеті нәтижесіз болды, ол арықтан шегінді, үрейді тоқтатты және шашыраған полктарды Гриффин дивизиясының артында қайта құрды. Төрт Конфедерациялық бригада, олардың тек үшеуі ғана V корпусының дивизияларымен нақты шайқасқа түсті, 5000-нан астам әскерден тұратын екі одақтық дивизияны кері тартты. Конфедерациялық әскерлер Гриффин мен Уэйнрайттың атысымен кездескенде, арықтан шамамен 400 метрдей шегінді, бірақ тарихшы Эд Берсс конфедерациялықтардың арықты кесіп өту емес, тек күштеп барлау жүргізуді көздегенін айтады.

Хамфридің әрекеттері

Хамфри таңертең Гриффин дивизиясын мылтық орларында алмастырды. Гриффинге Уорреннің басқа дивизияларымен бірігуге біраз уақыт кетсе де, олар Айрз бен Кроуфорд дивизиялары кері шегінгеннен кейін жағдайды тұрақтандыруға үлкерді. Уоррен, Айрз бен Кроуфорд дивизияларының шегінуі туралы білген соң, Хэмфриге көмек сұрады. Хантон бригадасы Уайз бригадасына көмектесу үшін солға жылды, ал Стенсел бригадасы оңға да, солға да жылжуға мәжбүр болды. Сосын Джонсон өзінің әскерлеріне позицияларын сақтап тұруға бұйрық берді, себебі ол Gravelly Run өзенін кесіп өте алатындарына сенбеді, ал аймақты қарап шыққаннан кейін генерал Ли Джонсонның шешімін бекітті.

Жоғалған мүмкіндіктер

Қосалқы күштер келмегендіктен, Джонсон шаршаған әскерін Белі Оак жолының оңтүстігінде Айрес әскері түні бойы орнатқан бекініс шебіне қайтарды.

Біріккен Ұлттар Ұйымының қарсы шабуыл

Гриффиннің V корпусының бригадалары мен Уэйнрайттың артиллериясы шайқас басталғаннан кейін екі жарым сағаттан соң, сағат 13:00-де Одақ шебін тұрақтандырды. Уоррен мен Гриффин содан кейін Льюис шаруасы шайқасында екі күн бұрын жараланған бригадир генерал Джошуа Чемберленге: «Генерал Чемберлен, сіз Бесінші корпустың абыройын сақтап қаласыз ба?» – деген сұрақпен жүгінді. Льюис шаруасында алған жараларының салдарынан сезілген ауыруға қарамастан, Чемберлен бұл тапсырманы қабылдады. Айрстің әскерлері салған Уайт-Ок-Жолының оңтүстігіндегі мылтық қазбаларында Джонсонның жаңа орналасқан жерінен Конфедерация Чемберленнің әскеріне, жақын жердегі орманнан шыққанда қатты оқ жаудырды. Уоррен Чемберленге позициясын ұстап тұруды бұйырды, бірақ Чемберлен Гриффинге олардың Конфедерацияға шабуыл жасағанда, атыс астында қалып, жойылғаннан гөрі жақсырақ болатынын ұсынды. Конфедерация күштерінің қалған бөлігі флангадан оралып, басып алудан сақтану үшін кері шегінуге мәжбүр болды. Уоррен корпусы шайқасты Конфедерацияның оң флангінің батысында Уайт-Ок-Жолының бір бөлігін басып алып аяқтады, ол Конфедерация шебінің соңы мен Пикеттің күштері арасындағы Бес Түйіспеде орналасқан еді. Чемберлен мен Грегори Конфедерация әскерлерін кері итергенде, шайқасқа қатыспаған Айрстің дивизиясы Уайт-Ок-Жолына жақын тоқтады және батысқа қарай Бес Форкске бет алды. Бұл Андерсонның (Джонсонның) және Пикеттің күштері арасындағы тікелей байланыс жолын үзіп, олардың арасындағы байланысты дерлік толығымен жойды. Вебб Шериданның алға жылжып жатқанына сенген, бірақ шындығында олар Динуиди сот шайқасында Пикеттің күштерімен кері итерілді.

Салдары

Соғыстың нәтижесінде Конфедерация әскерлері Ақ дуа жолының бақылауын жоғалтып, өз бекіністерінде қоршалып қалды және Пикеттің күштерімен тікелей байланыс жолын үзіп қалды. 31 наурызда Динуидди сотының үйінде Конфедерация жеңіске жетті, одақтың атқыштар тобын тығыз қоршауға итермеледі. Сағат 18:00 шамасында Мид Пикеттің Шериданды Динуиддиге кері итеріп жатқанын білді. Мид Уорренге Бойдтон Планк жолы арқылы Шериданға күш жіберуді бұйырды. Уоррен Бойдтон Планк жолымен Шериданға Бартлетт бригадасының үш полкін, бұрын вагонды күзетіп тұрған полктерді жіберді. Пикет Бартлетт бригадасының Шериданды күшейтуге бара жатқанын және оның күштеріне одақтың жаяу әскерінің шабуылы қаупі бар екенін білгеннен кейін, өзінің позициясының тұрақсыз екенін түсінді (кешкі сағат 9:00 мен 22:00 аралығында). Сондықтан Пикет сол түні Five Forks-қа шегінді, Шерйденге жасаған шабуылынан алған артықшылықтарынан бас тартты. Пикеттің шегінуі оған Five Forks пен Оңтүстік теміржолын қорғауға мүмкіндік берді. Сол түні Уоррен, Грант, Мид және Шеридан арасында қосымша бұйрықтар мен хабарламалар алмасылды, бірақ толық ақпарат ешкіммен бөліспеді. Сағат 20:45-те Грант Мидке Шериданға көмек үшін V корпустан дивизия жіберуді бұйырды. Бұйрықтар өзгертілді, соның ішінде Бартлеттті Гриффин дивизиясының қалған бөлігімен қосу керек пе деген мәселе де қарастырылды. Уоррен корпусы понтонсыз қалды, себебі олар Рованти-Крик және Грейвли-Ран өзеніндегі Квакер-роудтан өтіп кеткен еді. Сондықтан, корпустың барлығын батысқа жылжыту қажет болғанда, Грейвли-Ран арқылы Бойдтон Планк жолынан өту қажеттілігіне байланысты кешігу туды. Уорренге бұл жұмыс таңғы сағат 2:05-те аяқталғаны туралы хабарланды. Мид Грантка Уоррен корпусын Шериданға көмекке жөнеу және Бойдтон Планк жолын тек II корпуспен қорғау жоспары Уорреннің идеясы екенін айтпады. Грант Шериданға V корпус пен Рональд Маккензи атқыштар тобының оған қолдау көрсетуге бұйрық берілгенін хабарлағанда, негізсіз және артық айтумен, Уоррен "кешкі сағат 12-ге дейін" жетеді деді, бұл жағдайға байланысты мүмкін емес еді. Айрстың дивизиясы таңертең Шеридан позициясына келді. Конфедерация әскерлері шегінгендіктен, Айрстың әскері сағат 14:00-ге дейін демалды. Шеридан дұрыс емес ақпарат алғандықтан, V корпус конфедерация әскерлерінің артында және қапталында деп ойлады, сондықтан V корпус Пикеттің күштеріне ерте және күшті шабуыл жасай алады деп жаңылысты. Таңғы сағат 6-да Мидтің штаб бастығы Александр С. Уэбб Уорренге Шериданға барып бұйрық алу туралы бұйрық жіберді. Екі дивизия бір сағат ішінде осы бұйрықты орындады, бірақ Уоррен бұйрықты алғанға дейін, Уоррен Шериданмен таңғы сағат 11:00-ге дейін жеке кездеспеді. Конфедерация әскері Five Forks-қа жеткенде, олар окоптар мен бекіністерді жақсартуға кірісті, соның ішінде окоптардың солтүстік және шығыс жағындағы сызықты қайтаруды немесе бас тартуды орнатуды жоспарлады. Шамамен бір шақырымдық жаяу жолында конфедерацияның жер қазбаларының қалдықтары, екі жақсы сақталған қару орналыстары және 1865 жылғы шайқас туралы мәліметтер бар. Бұл жол Уайт-Ок және Клэрборн жолдарының қиылысынан басталады (Вар. 613 және 631 маршруттары).