Кіріспе

Ресей мемлекет қайраткері граф Николай Николаевич Новосильцев (Граф Никола́й Никола́евич Новосельцев (Новоси́льцев), Никола́й Новосильков) (1761–1838) – Ресей мемлекет қайраткері және Ресей императоры Александр I-нің жақын кеңесшісі.

Өмір

Ол бай ақсүйектің заңды емес ұлы, граф Павел Строгановтың әпкесіне үйленген. Бұл қарым-қатынас оған Александр I үкімет реформасын жоспарлаған құпия комитетте орын алуға мүмкіндік берді. Ол Ресей империясы үшін конституция жобасын жасады, ол Сперянский ұсынған конституцияға ұқсас болды; Сперянскийден өзгеше, Новосильцевтің конституциялық ұсынысын Александр қабылдады, бірақ 1825 жылы Александрдың қайтысынан кейін жоспардан бас тартты. 1804-1805 жылдары Швеция, Ресей, Англия, Австрия, Пруссия және Неаполь Корольдігі Бонапарттың Франциясына қарсы коалиция құруды жоспарлады. Александр I, Наполеон Англияға бейбітшілік туралы ұсыныс жасағаннан кейін және анти-Галлиялық коалиция туралы хабардар болғаннан кейін, Англия мен Франция арасындағы келіссөздерде делдалдық жасау үшін Новосильцевті жіберді. Берлиннен кетер алдында Новосильцев Бонапарттың Генуя мен Лукканы басып алғанын біліп, Александрға хабарлады, соның салдарынан 1805 жылы бейбітшілікке қатысты делдалдық әрекеттері тоқтатылды. 1813-1815 жылдары ол оккупацияланған Варшава Герцогтігінің қаржысын басқарды, ал 1815-1830 жылдары Польша Корольдігі үкіметінде қызмет етті. Польша Корольдігінде ол патшаның Мемлекеттік кеңестегі комиссары болды. Ол өте ықпалды, көптеген адамдар одан қорқып, елдің іс жүзіндегі билеушілерінің бірі еді. Ол 1823 жылы Филоматтар мен Филарет қоғамының студент-белсенділерін қамауға алуға жауапты болды. 1824 жылдан бастап Вильна губернаторлығының білім және ғылым жөніндегі кураторы қызметін атқарды. Ол орысшалау саясатын қолдады, көптеген поляк жақтас ұйымдар мен белсенділерді қуғынға түсірді және сол кездегі поляк қоғамынан жек көрілді. Ол Министрлер кабинетінің төрағасы ретінде мансабын аяқтады. Николай I 1835 жылы оны граф титулына ие етті.

Новосильцев поляк мәдениетінде

Граф Новосильцев кейіпкері Адам Мицкевичтің "Dziady" пьесасының III бөліміндегі басты антагонист ретінде бейнеленеді. Сенатор бейнесі "Шопен. Ықылымдыққа құштарлық" (2002) фильмінде де кездеседі, режиссері - Джерзи Антчак. Бұл рөлді Пьотр Фрончевский сомдады.