Кіріспе

"Yer Blues" – ағылшын рок-тобы The Beatles-тің 1968 жылғы қос альбомы "The Beatles" (кейде "Ақ альбом" деп те аталады) құрамына енген ән. Авторлық құқығы Леннон-Маккартниге тиесілі болғанымен, ән Джон Леннонның Үндістандағы Ришикеш қаласындағы Битлздің саяхаты барысында жазылған. Бұл ән блюз музыкасының, атап айтқанда, ағылшын блюзшілерінің еліктеушілігінің пародиясын білдіреді.

Құрамы

Леннонның айтуынша, Үндістанда "Құдайға жетуге тырысып, өзін-өзі өлтіруді сезінген" кезінде ол блюз әнін жазғысы келді, бірақ Sleepy John Estes сияқты және мектепте тыңдаған басқа да түпнұсқа блюз әншілерін еліктей алатынына көзі жетпеді. "Yer Blues" әнінде ол осы қауқастығына Боб Диланның "Жұқа адам туралы балладасындағы" Мистер Джонс кейіпкеріне сілтеме жасайды, сондай-ақ Роберт Джонсонның "Мені қуалайтын адал иттің" әнінен шабыттанған үшінші шумағын пайдаланады. Оның орнына Леннон "Yer Blues" әнін британдық блюзшілердің пародиасы ретінде жазды және құрастырды, әнге тілдік айырмасы бар гитаралық сололар мен рок-н-роллдан шабыттанған свинг-блюз бөлімдері енгізілді. Жартылай сатирикалық, жартылай шынайы ән 1968 жылғы британдық блюз бумын және сол кездегі музыкалық баспасөз арасындағы ақ адамдар блюзді орындай ала ма деген пікірталасты әжуалай мойындайды. Уолтер Эверетттің сөзіне қарағанда, әннің "салмақты шыншылдығы" композитордың сатирикалық тонды жасырады. Әннің қорынышында Леннон: "Егер мен бұрыннан өлмесем, қыз, неліктен екенін білесің" деп айтады. The Beatles тобының биографы Джонатан Гулд мұны "неліктен екенін ешкім білмейді, тіпті осы блюздік поэзияның мағынасы да белгісіз" деген әзіл ретінде түсіндіреді. Гулд "Yer Blues" әнін "Битлз" тобын британдық замандастарынан ерекшелендіретін "мәдени реализмнің" мысалы деп атады: "[Олар] өзін-өзі пародиалаудан басқа, афроамерикандық музыканың белгілі бір экспрессивті формалары олардың тәжірибесінен тыс және әншілер ретінде олардың эмоционалдық диапазонынан асып түседі деген идеяны қабылдады". Ән Е мажор тонында орындалады, бірақ көптеген блюз әндері сияқты, G, D және B сияқты кездейсоқ ноталарды жиі пайдаланады. Ән негізінен белгілі бір өлшемде, бірақ Леннонның көптеген әндеріндегідей, уақыт өлшемі мен темп бірнеше рет өзгереді.

Жазу

"Yer Blues" EMI Studio Two-дың "annexe" деп аталатын, шындығында бақылау бөлмесіндегі үлкен шкафта жазылған. 2016 жылы Пол Маккартни еске алды: "Біз тығыздық, қаңқаға сығысып кіргендей сезім туралы әңгімелесіп жатырмыз. Сондықтан біз кішкентай шкафқа – ішінде микрофон сымдары, барабан жиынтығы, қабырғаға қаратылған күшейткіштер және Джонға арналған бір микрофон бар шкафқа кірдік. 'Yer Blues' әнін тікелей орындадық, ол шынымен де керемет болды." The Beatles Anthology сериясына берген сұхбатында Ринго Старр бұл әнді жазғандағы жағдайды, бұл олардың алғашқы тікелей өнер көрсетулері сияқты екенін, ықыласпен еске алады. Әннің қарапайым, блюздік сипаты Леннонның ерте шығармаларымен, соның ішінде "Cold Turkey" және 1970 жылғы John Lennon/Plastic Ono Band альбомымен ұқсас, және Леннонның "Tomorrow Never Knows" және "Strawberry Fields Forever" сияқты студиялық эксперименттерге байланысты алаңдаушылықтарынан шегінісін көрсетеді. "Glass Onion", "While My Guitar Gently Weeps", "Mean Mr. Mustard" және "Sun King" әндерімен бірге, бұл ән Пол Маккартнидің 1963 жылғы Höfner 500/1 скрипка басы немесе 1964 жылғы Rickenbacker 4001S LH (Fire glo) басы емес, 1966 жылғы Fender Jazz Bass басын қолданған аз ғана Beatles әндерінің бірі. Жазудың тірі дыбысын күшейту үшін, аспаптық тректерде топ мүшелерінің арасындағы қатты дауыс естіледі.

Тірі орындау

1968 жылдың соңында The Beatles альбомы жарықтанғаннан кейін Леннон "Yer Blues" әнін 4:27 минуттық нұсқада The Rolling Stones Rock and Roll Circus-та "The Dirty Mac" деп аталған супертоппен орындады. Бұл топқа ол өзі, жетекші гитарада Эрик Клэптон, бас-гитарада Кит Ричардс және Джими Хендрикс Experience тобының барабаншысы Митч Митчелл кірді. Осы орындалыстан кейін 4:49 минуттық "Whole Lotta Yoko" атты буги стиліндегі аспаптық джем ойналды, онда диссонансты авангард скрипкашы Иври Гитлис пен Йоко Ононың вокалы естілді. Бұл жазба алғашқыда эфирге шығарылмады және ондаған жылдар бойы тек пираттық жазбалар арқылы ғана қолжетімді болды. 1996 жылы ол CD және бейне нұсқаларында ресми түрде жарық көрді. Леннонның Dirty Mac тобымен орындауы 1966 жылы The Beatles тобының соңғы концертінен бері болған алғашқы тікелей орындалысы болды және 1969 жылы концерттерге деген ынтасын жаңартқан болуы мүмкін. (The Beatles тобының үйдің төбесіндегі концертіне, "Give Peace a Chance" әніне және Торонтодағы "Live Peace in Toronto" концертіне қараңыз.)

Мұра

Шығарылған күнінің 50 жылдығымен сәйкес келіп, The Independent газетінің Джейкоб Столворти "Yer Blues" әнін White Album-нің 30 трегінің тізімінде сегізінші орынға қойды. Ол ән туралы былай деп жазды: "Бұл тректе Леннон блюз жанрын қолданып, ол еліктеген ұлы музыканттардың деңгейіне жететін ән жасайды (мысалы: Ұйқылы Джон Эстес, Джон Ли Хукер). Нәтижесі Леннонның тіпті өзінің күтпеген жағдайында да қателік жібермегенін көрсетеді."

Кавер нұсқалары

"Dirty Mac", "The Rolling Stones Rock and Roll Circus" телеарнасының арнайы бағдарламасында. Phish, "Live Phish Volume 13" альбомында. Ринго Шина, "Utaite Myōri: Sono Ichi" альбомынан.