Кіріспе

Ақша айналымының бір бөлігі

Экономикада, "float" – бұл банктік жүйедегі ақшаның еселігі, яғни ақша алушының шотқа түскен уақыты мен ақша жіберушінің шотынан алынған уақыт аралығында пайда болатын қосымша қаражат. Оны инвестицияға салуға болады, бірақ ол ақша айналымының ең шағын бөлігін құрайды. Float саудаға қолжетімді валюта көлеміне әсер етеді және елдер саудаға қолжетімді float көлемін шектеу немесе ұлғайту арқылы өз валютасының құнын өзгерте алады.

Анықтама

"Ақылды ақша – банктік жүйедегі ақша, чектерді өңдеу немесе ақша аудару кешігуі салдарынан қысқа мерзімге екі рет есептеледі", – деп түсіндіреді АҚШ Федералдық резервтік банктері. Бұл, ең алдымен, чек жазылған сәттен бастап, оны төлеу үшін төлеушінің шотінен қаражат алынғанға дейінгі уақыт аралығында көрінеді. Чек алған адам немесе төлем алушы оны банк шотына салып бергеннен кейін, банк шотқа уақытша қаражат түсіреді, осылайша төлем алушының талап бойынша депозиттегі шоты көбейеді, егер төлеушінің банкі ақыр соңында чек үшін қаражат жіберетін болса. Төлеушінің банкі нақты ақша жібергенге дейін, төлеуші де, төлем алушы да екі шотта да "бірдей" ақшаға ие болады. Төлем алушының банкі төлем берушінің банкіне чектерді ұсынғаннан кейін, "қос есептелген" қаражат төлем берушінің шотынан алынып тасталады және чек банкте "тазаланған" деп есептеледі. Чектерді тазалау кезінде банктер "банк флоты" және "клиенттік флоты" терминдерін қолданады. "Банк флоты" – чек депозиттелгеннен бастап, депозит салған банкке қаражат түскенге дейінгі уақыт. "Клиенттік флоты" – депозит жасалған сәттен бастап, депозитшіге қаражат қолжетімді болғанға дейінгі уақыт аралығы. Банк флоты мен клиенттік флоты арасындағы айырмашылық "теріс флоты" деп аталады.

Себептер

Қаржы аударымдарын кешіктіретін кез келген жағдай ақша айналымын (флоат) тудыруы мүмкін. Ақша айналымы кездейсоқ құбылуларға бейім, бірақ банктер мен оларға ұқсас делдалдар үшін үлкен кіріс көзін құрайды. (қалай?) Техникалық, құқықтық мәселелер, тіпті қолайсыз ауа райы да ақша айналымын ұлғайтуы мүмкін. Желтоқсан және қаңтар айларында мерекелік маусымға байланысты аударымдар көлемінің артуы "көлденең ақша айналымы" деп аталатын жағдайды тудырады. Апта соңындағы чектердің немесе басқа электрондық аударымдардың жиналуы сейсенбі күні ақша айналымын жоғарылатады, соның салдарынан апталық үрдіс пайда болады. Себептерді әдейі кешіктіру, тиімсіздік, логистикалық қиындықтар және өтемақымен байланысты механизмдер деп жинақтауға болады.

Тиімділігі

Айналымдағы ақша массасы ұлғаяды. Елдер айналымға шығарылған валюта мөлшерін шектеу немесе арттыру арқылы өз валюталарының құнын өзгерте алады, ал кез келген төлем жүргізуші агенттер осы валютаны 12 сағаттық немесе 5 күндік кезеңде ұстаудан пайда көреді. Қаржының айналымда болу уақыты заңсыз несие түрі ретінде, әсіресе чекпен ақша алу арқылы, алаяқтыққа қолдану үшін пайдаланылуы мүмкін.

Қолдану

1970 және 1980 жылдары жоғары инфляция және жоғары пайыздық мөлшерлемелер ірі компанияларды алыс орналасқан банктерден қаражат тартуға ынталандырды, бұл "көліктік айналым" деп аталатын "алып жүру кезеңінен төлем жасау" мүмкіндігін пайдалану үшін жасалды. 1973 жылы күндізгі орташа айналым 2,7 миллиард долларды құраса, 1975 және 1979 жылдар аралығында айналым 6,6 миллиард долларға дейін үш еседен астам өсті. Айналым коммерциялық банктер үшін бір түнгі инвестицияға қолдануға болатын қаражат ретінде пайдаланылады. Банктік резервтердің жалпы деңгейіндегі құбылуларды тегістеу үшін Федералдық резервтік банктер ашық нарықтағы операцияларын күн сайын мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алу және сату үшін қолданады. Елдер валюта саудасы үшін қолда бар айналым көлемін шектеуге немесе кеңейтуге құқылы.

Қарсы шаралар

1980 жылғы Ақша Бақылау Заңының бір бөлігі ретінде Федералдық резервтік жүйе банктерден айналым қаражаты (флоат) үшін төлемақы алды, бұл чектерді өңдеу тиімділігін жақсартты. «Транспорттық айналым қаражатын» (флоатты) азайту мақсатында банктер 1990-шы жылдардан бері өздерінің чектерін сканерлеп, оларды Федералдық резервке электрондық түрде жібере алады. Электрондық төлемдердің артуымен 2000 жылы күндізгі орташа көрсеткіш 774 миллион долларды құрады, бұл 1973 жылы тіркелген 2,7 миллиард доллардан төмен. Электрондық чектер және әсіресе АҚШ-тағы «21-ғасырлық чектерді өңдеу туралы заң», немесе көбінесе «Чек 21» деп аталатын заң, чектермен алаяқтық әрекеттерге (чек-китинг) қарсы бағытталған.