Кіріспе

Византия жазушысы Александриялық Евсевий (Εὐσέβιος) – VI ғасырдағы христиан авторы, оған қазірге дейін сақталған бірнеше уағыздар жатқызылады.

Өмірбаян

Автор туралы ештеңе белгісіз. Қай жағдайда болсын, ол Александрия патриархы емес еді, себебі Иоанн есімді нотариус жазған ерте өмірбаянында Евсевий Кириллмен епископтық орнына мұрагерлікке шақырылған деп айтылған. Оның өмірінің мәліметтері мен қай заманда өмір сүргені туралы көптеген пікірлер бар. Галланд (Vet. Patr. Biblioth., VIII, 23) былай дейді: «Александрия епископы деп белгілі Евсевий туралы ешқандай нақты мәлімет жоқ». Оның еңбектері Евсевий Емесалыққа, Евсевий Кесариялыққа және басқаларға жатқызылған. Оның нотариусы, монах Иоанн жазған және кардинал Май тапқан ескі өмірбаянына сәйкес, ол бесінші ғасырда өмір сүрген және Александрия маңында монахтық өмір салған. Оның ізгіліктері Александрия епискобы Кириллдің назарын аударды, ол оны дін қызметкерлерімен бірге келіп көріп, 444 жылы қайтыс болғанда оны мұрагері етіп сайлап, оның қарсылығына қарамастан епископ қызметіне бекітті. Евсевий өзінің қызметінде зор құлшыныс көрсетіп, уағыздары арқылы көптеген жақсылықтар жасады. Оның дінін қабылдағандардың арасында сенаторлық шенді Александр да болды. Ол өзінің епархиясын жеті жыл, немесе басқа мәліметтер бойынша жиырма жыл басқарғаннан кейін Александрды мұрагері етіп тағайындап, шөлге кетіп, Кирилл шақырған жерде қасиеттілікпен дүние салды. Май Александриялық Евсевийдің бесінші ғасырда өмір сүргенін растағанмен, Евсевийдің немесе оның мұрагері Александрдың есімі осы ежелгі кафедраның тұрғындарының тізімінде жоқ екеніне қарсылық білдірілді. Диоскур Кириллдің тікелей мұрагері ретінде айтылады. Сондай-ақ, уағыздардың стилі Кирилл дәуіріне толық сәйкес келмейді. Дегенмен, Евсевийдің өмірбаянын жазған автор бұл Кириллдің Несторийдің күйреуіне қарсы күрескен көрнекті қарсыласы екенін нақты айтады. Бұл қиындыққа түрлі шешімдер ұсынылды. Тило уағыздардың авторлығын бесінші ғасырдың төрт бауырларының біріне немесе І Юстинианның дін қызметкері мен сарай капелланына, алтыншы ғасырдағы теологиялық тартыстарға белсенді қатысқан адамға жатқызу керек деп санайды. Май Кирилл қайтыс болғаннан кейін Александрияда екі епископ болғанын болжайды: Диоскур, моновифизмнің жетекшісі, және Евсевий, католиктер партиясының басшысы. Уағыздар түрлі тақырыптарды қамтиды, ал автор Мәсіхтің тозаққа түсуі туралы доктринаға ең ерте патристикалық куәгерлердің бірі. Уағыздардың толық мәтіні бар тізімі Майда келтірілген. Оларды Migne-де де табуға болады, ол Рэндтің «Қазіргі филология» еңбегінде кіріспемен жарияланған (II, 261).

Шығармалары

Бұл уағыздар VI-VII ғасырлардағы Шығыс шіркеуінде белгілі бір даңққа ие болды. Бұл сөздер, бәлкім, V немесе VI ғасырға жатады және, мүмкін, Александрияда туған. Олар Назареттік Исаның өмірімен және шіркеу өмірі мен тәжірибесінің мәселелерімен айналысады, оларды монастырлық аскетизм тұрғысынан шешеді. Олардың әдеби ерекшеліктері толыққанды анық емес; көпшілігі публично оқуға бейімделген болса да, бірқатары шіркеулік жарияламалар сипатына ие. Қазіргі таңда, төрт уағызды қоспағанда, барлығы басылып шықты, олар Иоанн Златоусттың еңбектерінің ішінде кездеседі. «Сакра параллела» деп аталатын жинақта сақталған фрагменттерді Карл Холлдың «Fragmente vornicänischer Kirchenväter» еңбегінде табуға болады. Зан жексенбі күнін сақтау туралы уағызды Евсевий Эмесаға жатқызады.