Кіріспе

Mare Nostrum – Рекс Инграмның 1926 жылы түсірген американдық нұсқаусыз соғыс драмасы. Бұл Инграмның ерікті түрде елден шығып кеткен кездегі алғашқы туындысы және басты рөлде Инграмның әйелі Элис Терри ойнайды. Фильм Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі оқиғаларды көрсетеді және испандық саудагер теңізшісінің неміс шпионымен араласуын баяндайды. Фильм Висенте Бласко Ибанестің осы аттас романы негізінде түсірілген. Ұзақ жылдар бойы жоғалып кеткен фильм жақында қайта табылып, жаңадан қалпына келтірілді.

Сюжет

Улисс Феррагут, испандық теңіз дәстүрі ұзақ және өте танымал отбасында өскен жас бала ретінде, зейнеткерлікке шыққан ағасы "Тритон" (Аполлон) теңіз туралы әңгімелермен қуантып, әсіресе оның бір кезде теңіз құдайы Амфитритті көргенін айтуына қатты қызығады. Әкесі, заңгер Дон Эстебан, оның өзінің ізімен жүргенін қаласа да, Улисс теңізші болады. Есейгеннен кейін (Антонио Морено), Улисс өмір бойы жинаған ақшасына жылдам, заманауи жүк тасымалдау кемесі Mare Nostrum-ды сатып алады және табысқа жетеді. Бірақ ол әйелі Доня Синтаның, ұлы Эстебан үшін, кемесін сатуға келіседі. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, кеме тасымалына күтпеген сұраныстан туындаған үлкен пайда бұл жоспарды тоқтатады. Италияда тоқтағанда, Улисс Помпеяның қираған жерлерін аралап, Фрея Талбергпен (Элис Терри) және білімді доктор Федельманмен танысады. Ол Фреяға ғашық болады (ол ағасы Амфитриттің суретіне ұқсайды). Кейін ол оның австриялық тыңшы екенін (Федельман да солай) білсе де, Испания бейтарап болғандықтан, оның құштарлығы басылмайды. Ол граф Калединді Жерорта теңізіндегі құпия кездесуге жеткізуге келіседі. U-35 су бетіне шығып, Улисс кемесінен отын алғаннан кейін Калединмен бірге кетеді. Темде, жас Эстебан әкесін іздеп үйден қашып кетеді. Бір апта бойы Улисс күткеннен кейін, Эстебан британдық жолаушылар кемесі "Калифорния" арқылы Барселонаға қайтады. Бірақ U-35 "Калифорнияны" батырғанда бала қаза табады. Улисс аман қалғандардан ұлының тағдырын біліп, қайғыға толы жүрегімен трагедиядағы өз рөлін түсінеді. Ол ұлын өшіккенге ант етеді. Фрея оның өлімі туралы естігеннен кейін, оқиғаның қатыгездігін айыптайтын хат жібереді, бірақ оны доктор Федельман ұстап алады. Фреяның Улисске ғашық болғанын мойындауы Федельманды оның бағыныштысына енді сенбеуге көндіреді. Ол Фреяны француздарға сату үшін Марсельге жібереді. Фрея да осыны сезінеді және Улисске оны кемеге алып кетуді өтінеді. Улисс ойға батып, ұлының бас терісін сілкіп жатқанын көреді де, бас тартады. Кейін Фрея тұтқындалып, сотталып, таңертең атылады. Фреяның пәтерінен шығып бара жатқанда, Улисс граф Калединге кездеседі. Ұзақ қырқыстан кейін, ол Калединді көшелерде қуалайды, халықты жинап алады. Каледин ұсталып, қамауға алынады. Содан кейін Улисс Mare Nostrum-ды одақтастардың қызметіне қосады, оны палубадағы пушкамен қаруландырып, экипажын француз теңізшілерімен ауыстырып, Салоникаға оқ-дәрі тасиды. Тек ұзақ жылдардан бергі досы және кемешісі Карагол оны тастап кетпейді. Саяхат барысында оларды U-35 тоқтатады. Mare Nostrum торпедаланғаннан кейін, Улисс тастап кетілген пушканы иеленеді және U-35-ті батырады. Улисс мұхиттың тереңдігіне батып бара жатқанда, Амфитрит оны құшақтап, сүйеді.

Сын-пикірлер мен көпшілік тарапынан

Mare Nostrum көңіл көтеріп, жағымды сын-пікірлермен ашылды, бірақ Motion Picture Magazine және Variety журналдары премьерада көрермендердің реакциясы күмәнді болғанын хабарлады. Инграм Ибанестің романының бастапқы атауын сақтап қалуға талап етті, бұл кейбір сыншылар мен көрермендерге түсініксіз болды (mare латын тілінде "теңіз", ал ағылшын тілінде "әйел ат"). Нью-Йорктегі Капитолий театрында көрсетілген "Жер орталық теңізі" атты фильмге испан және итальян текті көрермендер көптеп келді, нәтижесінде фильмтің алғашқы екі аптасында M G M компаниясына шамамен 20 000 доллар табыс әкелді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Еуропадағы ұлтшылдық, "Mare Nostrum" фильміне реакцияны қарама-қарсылыққа бөліп жіберді, себебі фильмде неміс суасты қайығы испан сауда кемесін қиратуы бейнеленген. Фильм Францияда мақталып, Германияда тыйым салынды. Metro Goldwyn Mayer еуропалық нарықтарды жібіткені үшін өтініш айтты (mea culpa).

Ықпал

Инграм Элис Терри мен Антонио Морено арасындағы ерекше махаббат сахнасын үлкен осьминогтің бейнеленген үлкен аквариум алдында түсірді, бұл Mare Nostrum фильмінің Нью-Йорктегі премьерасында көрермендердің "нашарлық сезімін" тудырды. Режиссер Орсон Уэллс бұл сахнаны жоғары бағалап, "Шанхайдан келген ханым" (1947) фильміндегі сүйіндиргіш сахнаға ұқсас бейнелеуді пайдаланды. Жас Майкл Пауэлл бұл фильмде шәкірт ретінде жұмыс істеді, оны декоратор Гарри Лакман таныстырды. Кейін ол Инграмның "Mare Nostrum" фильмінің өзінің режиссерлік жұмысына әсер еткенін, соның ішінде "Қара нарцисс" (1947) және "Қызыл туфлі" (1948) фильмдерін айтты.

Дыбыс ремейкі

1948 жылы "Маре Нострум" фильмінің дыбыстық нұсқасы испан тілінде екінші рет түсірілді. Басты рөлдерді Фернандо Рей мен Мария Феликс сомдады, ал режиссері – Рафаэль Гил болды. Ол өткен жылы Мигель де Сервантестің 17 ғасырдың басында жазылған романы негізіндегі 1869 жылғы "Дон Кихот" балетінің толық метражды испандық бейнелеуін жасаған еді.