Батыс ойы мен мәдениетінің өркендеуі мен құлдырауы: Христиандық перспективасы
How Should We Then Live?
Христиандық апологетикалық құжаттық фильм: Батыс ойлауының және мәдениетінің даму мен құлдырауы. Фрэнсис Шэффердің талдауы, Ренессанс, Орта ғасырлар және Дарвин сынға алынады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиандық апологетикалық деректі фильм
Christian apologetic documentary
"Олай болса, қалай өмір сүруіміз керек? Батыс ойлау және мәдениетінің өркендеуі мен құлдырауы" – христиандық мәдени және тарихи деректі фильмдер сериясы және кітап. Кітапты презуппозициялық теолог Фрэнсис А. Шеффер жазды және ол алғаш рет 1976 жылы жарық көрді. Кітап он фильмдік серияның негізі болды. Шеффер өзінің ұлы Франк Шеффер продюсерлік еткен және Джон Гонсер режиссерлік еткен фильмдер сериясында баяндама жасады және түсті. Фильмдер сериясында Шеффер Ренессанс, Ағарту дәуірі және Чарльз Дарвиннің ықпалына қарсы шықты. Бұл фильмдер Джерри Фалвелл сияқты американдық консервативті евангелистік қозғалыстың көптеген көшбасшыларын шабыттандырды. "Олай болса, қалай өмір сүруіміз керек?" деген тақырып астында Шефферлер жасаған материалдардың толық тізіміне бастапқы кітап, кітапқа арналған оқу құралы, он бөлімдік фильмдер сериясы және фильмдерді оқуға көмектесетін құралдар кіреді.
How Should We Then Live: The Rise and Decline of Western Thought and Culture is a Christian cultural and historical documentary film series and book. The book was written by presuppositionalist theologian Francis A. Schaeffer and first published in 1976. The book served as the basis for a series of ten films. Schaeffer narrated and appeared throughout the film series, which was produced by his son Frank Schaeffer and directed by John Gonser. In the film series, Schaeffer attacked the influences of the Renaissance, the Enlightenment, and Charles Darwin. The films were credited with inspiring a number of leaders of the American conservative evangelical movement, including Jerry Falwell. The complete list of materials that the Schaeffers produced under the title "How Should We Then Live?" include the initial book, a study guide for the book, the ten episode film series, and study aids for the films.
Шолу
Шеффердің айтуынша, "Біз қалай өмір сүруіміз керек?" атты еңбегінде Батыс тарихы ежелгі Римнен бастап, жазылған уақытына дейін (1976) үш бағыт бойынша қарастырылады: философиялық, ғылыми және діни. Ол сонымен қатар өнер мен сәулетке кеңінен сілтеме жасайды, бұл қозғалыстардың уақыт өте келе ойлаудың өзгеретін үлгілерін қалай көрсеткенін түсіндіреді. Шеффердің негізгі тезисі: қоғамды Киелі кітапқа, бар және сөйлеген шексіз жеке Құдайға негіздегенде, біз өмірімізді басқаруға және қоғамды бағалауға мүмкіндік беретін абсолютті өлшем пайда болады. Бұл Шеффердің "Хаоссыз еркіндік" деп атағанымен байланысты. Егер қоғамды гуманизмге негіздесек, ол "адамның өзі өлшем, адам автономды, толығымен тәуелсіз" деген сенімге құрылған құндылықтар жүйесі деп анықтайды, онда барлық құндылықтар салыстырмалы болады және дұрыс пен бұрысты ажыратудың жолы "синтез, прагматизм және утилитаризмнен" басқа табылмайды. Қай топ үшін не дұрыс дегендегі келіспеушіліктер ойдың фрагментациясына (бөлшектенуіне) алып келеді, бұл бүгінгі қоғамда кең таралған уайым мен бөтендік сезіміне себеп болады. Бұл фрагментация Пабло Пикассоның "Авиньон қыздары" сияқты көркем туындыларда көрініс береді. Бұл туынды қазіргі заманғы өнердің бастауы саналады. Тағы бір тезис – қазіргі салыстырмалы құндылықтар жеке бейбітшілікке (әлемдегі проблемалардан жеке өзін қорғау қалауы) және әулеттілікке (жеке табыстың өсуіне) негізделген. Ол ескертеді, егер біз осы құндылықтармен өмір сүрсек, салыстырмалы құндылықтарды ұсынатын авторитарлық үкіметке өз бостандықтарымызды құрбан етуге ұшырауымыз мүмкін. Ол сондай-ақ бұл үкіметтің 20-ғасырдың фашистік режимдері сияқты айқын болмайтынын, ақпаратты манипуляциялау, психология және генетика сияқты айлалы және жасырын әдістерге негізделгенін ескертеді.
According to Schaeffer, How Should We Then Live traces Western history from Ancient Rome until the time of writing (1976) along three lines: the philosophic, scientific, and religious. He also makes extensive references to art and architecture as a means of showing how these movements reflected changing patterns of thought through time. Schaeffer's central premise is: when we base society on the Bible, on the infinite personal God who is there and has spoken, this provides an absolute by which we can conduct our lives and by which we can judge society. This leads to what Schaeffer calls "Freedom without chaos." When we base society on humanism, which he defines as "a value system rooted in the belief that man is his own measure, that man is autonomous, totally independent", all values are relative and we have no way to distinguish right from wrong except for "synthesis, pragmatism, and utilitarianism." Because we disagree on what is best for which group, this leads to fragmentation of thought, which has led us to the despair and alienation so prevalent in society today. This fragmentation is expressed in the visual arts in works such as Les Demoiselles d'Avignon by Pablo Picasso. This work is considered to mark the beginning of Modern Art. Another premise is that modern relative values are based on Personal Peace (the desire to be personally unaffected by the world's problems) and Affluence (an increasing personal income.) He warns that when we live by these values we will be tempted to sacrifice our freedoms in exchange for an authoritarian government who will provide the relative values. He further warns that this government will not be obvious like the fascist regimes of the 20th century but will be based on manipulation and subtle forms of information control, psychology, and genetics.
Фильм сериясының әсері
Фильмдер сериясы "сер Кеннет Кларктың қоғамдық теледидардағы танымал "Цивилизация" сериясының христиандық нұсқасы ретінде жоспарланған". Шеффер Америка қоғамдық теледидарында көрсетілген "Цивилизация" сериясын және басқа бағдарламаларды салыстырмалылыққа негізделген артық көрушілік құпия жоспарының бір бөлігі деп жиі сынап, былай деді: "Қоғамдық теледидар бізге мәдени тұрғыдан ұнайтын көптеген нәрселерді ұсынады, бірақ соңғы шындық – таза кездейсоқтықпен қалыптасқан материя/энергия деген үгіт позициясына толық берілген. Кларктың "Цивилизациясы", Броновскидің "Адамның өрлеуі", Карл Саганның "Космосы" – олардың барлығы солай дейді. Шындықтың бір ғана соңғы түсінігі мүмкін, ол – материя немесе энергияның таза кездейсоқтықпен қалыптасуы. Бұл мәселе бізді қоршап тұр, әсіресе үкімет пен соттар осы Құдайға қарсы көзқарасты бүкіл халыққа күштеп таңу құралына айналды". Бірқатар кеңесшілер мен зерттеушілерге арнайы салалардағы өз ойларын білдіру үшін жүгінуге болады, соның ішінде өнер тарихы бойынша Ханс Рукмакер және музыка бойынша опера әншісі Джейн Стюарт Смит. Топтық оқуды жеңілдету үшін фильмдер сериясына қоса нұсқаулық та дайындалды.
The film series "was intended as a Christian version of Sir Kenneth Clark's popular Civilisation series on public television." Schaeffer often decried the Civilisation series and other programs appearing on Public Television in America as part of a relativist conspiracy, declaring, "Public television gives us many things that many of us like culturally, but is also completely committed to a propaganda position that the last reality is only material/energy shaped by pure chance. Clark's Civilisation, Bronowski's The Ascent of Man, Carl Sagan's Cosmos – they all say it. There is only one final view of reality that's possible and that is that the final reality is material or energy shaped by pure chance. It is about us on every side, and especially the government and the courts have become the vehicle to force this anti God view on the total population." A number of consultants and researchers were approached to provide input in specialist areas, including Hans Rookmaaker for the history of art, and opera singer Jane Stuart Smith for music. A guide to accompany the film series was also produced to facilitate group study.
Сөйлеу тур
Колин Дюриес Шафердің өмірбаянында алғашқы сөйлеу сапары мен оның қабылдануы туралы былай дейді: «Шафер фильмдер сериясы көрсетілген Солтүстік Америкадағы семинарларда сөйледі. 1977 жылы он сегіз қалалық алғашқы сапарында он жарты сағаттық эпизодтардың көрсетіліміне зор қызығушылық білдірілді. Фильмдер сериясы Еуропа бойынша көрсетілді, соның ішінде Ұлыбританиядағы шіркеулер мен христиандық ұйымдар ұйымдастырған жергілікті көрсетілімдер де болды. Көп экранды көрсету адамдардың Schaeffer-ді таза түсінбеуден туындаған қорқынышын сейілтуге мүмкіншілік берді. Семинар форматы – Фрэнсистің лекциясы, содан кейін эпизодтың көрсетілуі және аудитория сұрақтарына жауап беруі – «Адамзат тағдыры не болды?» деген даулы серияның алдын ала көрінісі болды. Алайда, бұл серияның көрермендері азырақ болды».
Colin Duriez, in his biography of Schaeffer, describes the initial speaking tour and its reception: "Schaeffer spoke at seminars across North America where the film series was shown. In an initial speaking tour of eighteen cities in 1977, there was an enthusiastic response to the screening of the ten half hour episodes The film series was also shown around Europe, including local screenings set up by churches and Christian groups in the United Kingdom The prospect of a large screen presentation perhaps removed peoples fears of being lost, as when hearing or reading Schaeffer undiluted. The seminar pattern, with a lecture by Francis and a showing of an episode followed by his taking questions from the audience, anticipated the more controversial series Whatever Happened to the Human Race? which, however, had smaller audiences."
Евангелистердің ықпалы
Дюриес фильмдер "евангелистер арасында үлкен танымалдыққа ие болды, оларды көрсеткен шіркеулерде бес мыңға дейін адам жиналды. Осымен қатар жарық көрген кітабы евангелистік нарықта жақсы сатылып кетті", – деп жазды ол. Осы және басқа да еңбектері арқылы "Шейффер бүкіл пасторлар буынына философияны оқып, мәдениетпен қатысуға мүмкіндік берді. Алдыңғы уақытта студенттерді философтарды немесе тіпті жаманрақ, романда жазушыларды оқығаны үшін 'жандық ойлы' деп айыптаушы еді, осылайша христиан апологетикасының көлемін кеңейтуге тырысқан. Шейффер евангелистік дін қызметкерлерін оқытуда Киелі кітапты зерттеу және теологияның монополиясын жоюға үлкен үлес қосты". Америкада фильмдер сериясы/кітабының заңдастырылған абортқа қарсы шақыруы саяси христиан оңшыл қозғалысының дамуына түрткі болды. "Консервативті евангелистердің Республикалық партияға (GOP) жаңадан берілгендігінің бір себебі абортқа назар аударуларының артуы болды. 1980 жылы евангелистер абортқа қарсы болғанмен, оны көптеген ұлттық күнәлардың бірі деп қарастырды, соның ішінде сексуалдық революция, гомосексуализм, феминизм және порнография. 1980 жылдардың ортасында евангелистер бұл мәселеде консервативті католиктердің ұстанымына жақындап, абортты басқа ұлттық күнәлардан гөрі ерекше жамандық деп қарастыра бастады. Евангелистердің абортқа деген алаңдаушылығының күшеюіне Фрэнсис Шейффер мен оның ұлы Фрэнкидің ықпалы зор болды". Шейфферге қарама-қарсы, католиктер Аквинасты салыстырмалылықтың жауы деп санайды, оның теологиядағы (соның ішінде ST I Q1 A6 ad 2) еңбектерін мысалға келтіреді, онда ол былай дейді: "Басқа ғылымдардың принциптері анық және дәлелдеуге келмейді, немесе басқа ғылым арқылы табиғи ақылмен дәлелденген. Бірақ осы ғылымға (теологияға) тән білім табиғи ақыл арқылы емес, аян арқылы келеді. Сондықтан ол басқа ғылымдардың принциптерін дәлелдеуге емес, тек бағалауға тиіс. Басқа ғылымдарда осы ғылымның ақиқатына қайшы келетін нәрсе жалған деп танылуы керек: 'Ақыл-кеңестерді және Құдайды тануға қарсы көтерілген әрбір биікті құлатамыз' (2 Коринфтіктерге 10:4-5)". Католиктер Аквинастың орнына Иммануил Кантты Қазіргі заманғы релятивизмнің негізін қалаушысы деп санайды. Шейффердің Аквинасты бейнелеуіне қатысты наразылық тек католиктерге ғана тән емес. Талбот теология мектебінің профессоры Дж. П. Морланд 2006 жылы қайта басылған Шейффердің "Ақылдан қашу" кітабына жазған алғы сөзінде былай дейді: "Басқалар кейде дұрыс айтады, Шейффер тым жалпылама сурет салады және оның салдарынан кейбір ойшылдарды шамадан тыс бейнелейді. Мен оның Тома Аквинасқа деген көзқарасы толыққанды әділ деп есептемеймін. Алайда, соңында, бұл сын-пікірлер осы кітаптың гениалдылығын түсінбеуге әкеледі". Оның Аквинасқа қатысты ұстанымының қозғалысын көрсету үшін, Шейффер қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, ең ірі евангелистік журнал Christianity Today оның карикатурасын жариялады. Онда Шейффер өзінің танымал теке шашымен және ледерхозен киіп, жұмаққа кіреді. Әулие Петр оның атын "Өмір кітабынан" тауып, былай дейді: "Франсис Шейффер О, иә. Әулие Тома Аквинас сізбен сөйлескім келеді".
Duriez reports that the film series "became a sensation among evangelicals, drawing audiences of up to five thousand in the churches that screened it. The accompanying book was a best seller in the evangelical market ", selling forty thousand copies in the first three months. With this and his other works "Schaeffer gave an entire generation of ministers the permission to read philosophy and to be engaged with the culture. It was not unusual for a ministerial student to be accused of 'carnal mindedness' for reading philosophers or, even worse novelists, in an attempt to broaden the range of Christian apologetics. Schaeffer can be credited for overcoming the monopoly of biblical studies and theology in the education of Evangelical ministers." In America the film series/book's call to action against legalized abortion is seen as a key impetus to the development of a political Christian Right movement, "Conservative evangelicals' newfound devotion to the GOP stemmed partly from their increased attention to abortion. In 1980, evangelicals had opposed abortion, but they generally viewed it as only one of many national sins, including the sexual revolution, homosexuality, feminism, and pornography. In the mid 1980s, evangelicals moved closer to the conservative Catholic position on the issue and began to view abortion as a unique evil, far worse than other national sins. Evangelicals heightened concern about abortion was largely due to the influence of Francis Schaeffer and his son Franky." In absolute contrast to Schaeffer, Catholics see Aquinas as an enemy of relativism citing his work on theology (including ST I Q1 A6 ad 2) where he says "The principles of other sciences either are evident and cannot be proved, or are proved by natural reason through some other science. But the knowledge proper to this science [theology] comes through revelation and not through natural reason. Therefore it has no concern to prove the principles of other sciences, but only to judge of them. Whatsoever is found in other sciences contrary to any truth of this science must be condemned as false: 'Destroying counsels and every height that exalteth itself against the knowledge of God' (2 Corinthians 10:4 5)." Rather than Aquinas, Catholics see Immanuel Kant as the key figure in Modern Relativism. Unease over Schaeffer's portrayal of Aquinas is not limited to Catholics. J. P. Moreland, a professor of the Talbot School of Theology, writing the forward to the 2006 reprint of Schaeffer's book Escape from Reason, states "Others argue, sometime correctly, that Schaeffer paints with too broad a brush and, as a result, somewhat misrepresents certain thinkers. I, for one, do not think his treatment of Thomas Aquinas is entirely fair or accurate. However at the end of the day these criticisms miss the genius of this book." As an indication of the controversy of his position on Aquinas, soon after Schaeffer's death the premier Evangelical magazine Christianity Today, included a cartoon of him. In it Schaeffer enters the gates of heaven with his trademark goatee while wearing lederhosen. Saint Peter finds his name in the Book of Life and says "Francis Schaeffer Oh, yes. Saint Thomas Aquinas would like to have a word with you."