Кіріспе
Американдық адвокат және комментатор Джонатан Терли – американдық адвокат, құқық ғалымы, жазушы, комментатор және телерадио мен баспасөз журналистикасындағы заң аналитігі. Джордж Вашингтон университетінің құқық мектебінің профессоры, ол АҚШ Конгресінің отырыстарында конституциялық және заңдық мәселелер бойынша куәлік берген. Ол сондай-ақ бірнеше импичмент тыңдауларында және Конгрестегі қызметтен шеттету сот процестерінде куәлік берді, оның ішінде президент Билл Клинтонның импичменті және президент Дональд Трамптың бірінші және екінші импичменттері. Терли – Бірінші түзетуді қолдайтын және жеке және мемлекеттік сектордағы сөз бостандығын шектеу туралы жиі жазады. Ол «The Indispensable Right: Free Speech in the Age of Rage» (Simon & Schuster 2024) кітабының авторы. Адвокат ретінде Терли азаматтық құқықтарды қорғаудағы маңызды істерде жұмыс істеді, соның ішінде доктор Сами Аль Арианды, NSA хабаршысы Дэвид Фолкты, 2000 жылы Дүниежүзілік банк/ХВҚ демонстрацияларында наразылық білдіргендерді және Браун отбасының Юта штатындағы көп әйел алу заңдарына қарсы талаптарында қорғады. Терли сонымен қатар белгілі федералдық істерде кеңесші ретінде қызмет етті, оның ішінде 51-аудандағы қызметкерлерді қорғау және 2014 жылы қолжетімді медициналық көмек туралы заңға шағымдану ісінде жетекші адвокат болды.
Jonathan Turley is an American attorney, legal scholar, writer, commentator, and legal analyst in broadcast and print journalism. A professor at George Washington University Law School, he has testified in United States congressional proceedings about constitutional and statutory issues. He has also testified in multiple impeachment hearings and removal trials in Congress, including the impeachment of President Bill Clinton and both the first and second impeachments of President Donald Trump. Turley is a First Amendment advocate and writes frequently on free speech restrictions in the private and public sectors. He is the author of The Indispensable Right: Free Speech in the Age of Rage (Simon & Schuster 2024). As an attorney, Turley has worked on notable cases in civil rights defense including the defense of Dr. Sami Al Arian, NSA whistleblower David Faulk, protesters at the World Bank/IMF demonstrations in 2000, and the Brown family in their challenge to Utah polygamy laws. Turley has also served as counsel on prominent Federal cases including the defense of Area 51 workers, and as lead counsel in the 2014 challenge to the Affordable Care Act.
Ерте өмір және білім
Турли Чикагодағы саяси белсенді отбасында, бес баланың ең кішісі ретінде өскен. Оның әкесі Джон (Джек) Турли – халықаралық сәулетші, Skidmore, Owens және Merrill фирмасының серіктесі, сонымен қатар танымал модернист сәулетші Мис ван дер Роэдің бұрынғы әріптесі болған. Турли конституциялық теорияларына әкесінің қосқан үлесі туралы жазған. Оның анасы, Анджела Пьяцца Турли – әлеуметтік жұмыскер және белсенді, Чикагодағы Джейн Аддамс Хулл үйінің бұрынғы президенті болды. Оның түбі ирланд және итальян тегінен тарайды. Турли 1977 және 1978 жылдары Иллинойс штатының демократы Сидни Йейтстің қолдауымен Палата басшылығының жас көмекшісі қызметін атқарды. 1983 жылы Чикаго университетінен бакалавр, ал 1987 жылы Солтүстік-Батыс университетінің құқық мектебінен заң докторы дәрежесін алды. Ол Солтүстік-Батыс университетінің құқық журналының бас редакторы болды. Рейган басқармасы кезінде Турли Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің (NSA) бас кеңесшісі кеңсесінде стажер болып жұмыс істеді.
Мансап
Терли Джордж Вашингтон университетінің құқық мектебінде қоғамдық мүдделерге арналған Шапиро кафедрасын иеленеді, онда ол деликт құқығы, қылмыстық процессуалдық құқық және конституциялық құқықтан сабақ береді. Ол мектеп тарихында академиялық кафедраны алған ең жас адам. Ол Қарт тұтқындар жобасын (POP), Экологиялық құқық клиникасын және Экологиялық заң жобасын басқарады. Оның құқықтық және саяси мәселелерге арналған мақалалары ұлттық басылымдарда жарияланды, оның ішінде The New York Times, The Washington Post, USA Today және Los Angeles Times газеттерінде жарияланған мақалалары бар. Ол 2000 жылғы АҚШ президенттік сайлауына қатысты даудан бастап 2005 жылғы Терри Шиаво ісіне дейінгі көптеген тақырыптар бойынша ұлттық БАҚ-та пікір білдіруші ретінде жиі пайда болады. 2011 және 2012 жылдың басында ол дебаттық ток-шоуларға жиі шақырылды. 1990 жылдардан бері ол NBC News, CBS News, BBC және Fox News телеарналарында заңгер-сарапшы болып жұмыс істеп келеді, Клинтонның импичментінен президенттік сайлауға дейінгі жаңалықтарды жамылған. Сондай-ақ ол The Hill газетінің тілшісі. Қазіргі уақытта ол Fox News телеарнасының заңгер-сарапшысы болып жұмыс істейді.
Саясат
Кит Олберманмен бірге Countdown және The Rachel Maddow Show бағдарламаларында ол Буш әкімшілігінің лауазымды тұлғаларын соғыс қылмыстары үшін, оның ішінде азаптау үшін қылмыстық жауапкершілікке тартуға шақырды. 2004 жылғы қазан айында USA Today газетінде ол көп әйел алуды заңдастыруды ұсынды, бұл Стенли Куртц сияқты жазушылардың сын-ескертпелеріне әкеп соқты. Ол Жоғарғы Соттың партиялық саясатқа тікелей араласып отырғанын айтты. Сотқа жаңа тағайындалған кандидаттардың көзқарастарының радикалды екенін жиі білдірді. 2006 жылғы қазан айында MSNBC телеарнасының Кейт Олберманн берген сұхбатында ол 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңға қатысты өте наразылық білдірді. 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заң хабеас корпусты жояды деп санайтын Турли: «Бұл АҚШ-та ешкімнің ойына келмеген нәрсе – әрине, мен де ойламадым. Біз қалай осы жағдайға жеттік екенін білмеймін. Бірақ адамдар ел ретінде біздің түбегейлі өзгергенімізді толыққанды түсінбейді. Бүгін болған оқиға бізді өзгертті», – деді. Терроризм күдіктісі Хосе Падилланың ұсталуына қатысты Турли: «Падилланың ұсталуы 9/11-ден кейінгі ең ауыр құқық бұзушылықтардың бірі болып саналады. Бұл жағдай Конституцияның жасаушыларын қорқытып жіберген болар еді. Конституцияны жазғандардың көптегені осыны ескеріп, тексеру және тепе-теңдік жүйесін құруға тырысты», – деді. Турли бұл істің маңыздылығын «Падилланың әскерилермен қарым-қатынасы басқаларға да осындай жағдай тууы мүмкін» деген негізде бағалады. Ол: «Екінші түзетуді оқығанда, Конституция жасаушылардың қару иеленуін жеке құқық ретінде қарастырғанына көз жеткізесің», – деді. Конгресс демократтары Әділет министрлігінен ЦРУ-ның терроризм күдіктілерін сұраққа тартып алу туралы жазбаларды жойғанын тергеуді сұрағанда, Турли: «Бұл өте ауыр айыптаулар, олар Конгреске деген құрметсіздік, Әділет министрлігіне деген құрметсіздік, жалған куәлік беру және жалған мәлімдеме жасау сияқты кемінде алты қылмыстың болуын көрсетеді», – деді. Турли балаларды қорлаудың өсіп-өну процесінің бір бөлігі деген пікірмен келіспейді, олар «ата-ананың балаларды қорлауы сияқты, үйренудің табиғи бөлігі емес» екенін айтады және «сот процесі мектептерді қорлауды жеңілдеуге мәжбүрлеуде сәтті болуы мүмкін» деп санайды. Ол өлім жазасына қарсы кеңінен жазды, «Адам қателігі өлім жазасының орындалуындағы қателіктердің басты себебі болып табылады. Соңында қоғам өлім жазасының өзіне қатысты негізгі моральдық мәселені шешуге мәжбүр болады: өлімнің өзі өлім жазасының төзбес бөлігіне айналып кетті ме?» – деп атап өтті. Ол заңда дінге ерекше қарауға сын көзбен қарайды, «неліктен зиян келтіретін діни іс-әрекеттерді айқын түрде босататын заңдар бар?» – деп сұрайды. 2016 жылғы 11 қазанда Либертариандық партиясының президенттікке үміткері Гэри Джонсон, егер ол президент болып сайланса, Турли Жоғарғы Соттағы бос орынға екі таңдаулысының бірі болады деп мәлімдеді. Турли бірнеше рет либертариандық президенттік кандидаттардың сотқа таңдауы болып, 2020 жылы да аталды. 2017 жылы The Hill газетінде жариялаған мақаласында Турли Таяу Шығыстағы әскери араласуды сынға алды және оның конституциялықлығына күмәндік білдірді. Ол сондай-ақ Нил Горсучтың Жоғарғы Сотқа тағайындалуын қолдады. 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауынан кейін Турли, алаяқтыққа күмәні болғанына қарамастан, американдықтар сайлау нәтижелерін тексеру және растау үшін соттардың қатысуын құптады.
Обама әкімшілігінің көзқарасы
Басқа бір түсініктемеде Турли судья Генри Э. Хадсонның денсаулық сақтау сақтандыруындағы жеке міндеттемені Конституцияның сауда шарттарын бұзғаны үшін конституциялық емес деп жариялаған шешімін қорғады: "Бұл өте ойлы, бұл - қарапайым мәлімдеме емес. Бұл шешім судья Хадсонның жеке сенімдерімен байланысты дегеннің ешқандай дәлелі жоқ. Осы пікірді саяси шабуыл деп есептеген адам, әлдеқайда оны оқымаған болар". Турли АҚШ Бас прокуроры Эрик Холдерді президент Барак Обаманың күнәларын өтеуші адам ретінде сипаттап, былай деп жазды:
Обама үшін Холдерден жақсырақ күнә өтеуші болған жоқ. Президент өзінің алғашқы мерзімінде ЦРУ қызметкерлеріне азаптау ісі бойынша тергеу жүргізілмейтінін уәде бергенде, прокурорлық қызметкерлерді қудалаудан қорғады. Обама әкімшілігі құпия және ордерсіз бақылауды кеңейтуді шешкенде, оны Холдер ақтады. Президент қандай да бір қауіпті деп есептеген американдық азаматты айыптаусыз немесе сотсыз өлтіруге рұқсат сұрағанда, "өлтіру тізімі" саясатын жариялаған Холдер болды. Өткен аптада Әділет министрлігі Холдердің Fox News тілшісі Джеймс Розеннің электрондық поштасы мен телефон жазбаларын іздестіруге жеке рұқсат бергенін растады. 2010 жылы құпия ордер алу үшін берілген өтініште Обама әкімшілігі Розенді "жасырын ақпаратты таратуға көмектесуші және серіктес" деп атады. Әділет министрлігі тіпті Розеннің ата-анасының телефон нөмірін де тексерді, ал Холдер бұқаралық ақпарат құралдарына жасалған әрбір шабуылды ақтады. 2013 жылдың желтоқсанындағы Конгресс тыңдалымында, Обама әкімшілігіндегі президенттік билік туралы реп. Боб Гудлаттың (R VA) сұрағына жауап беріп, Турли былай деді:
2014 жылдың 21 қарашасында Турли Палата спикері Джон Бёнер мен Республикалық партияны Обама әкімшілігіне қарсы сотқа берді, олардың айыптауы бойынша, қолжетімді денсаулық сақтау заңының, әсіресе жеке міндеттеменің конституциялық емес жүзеге асырылуына жол берді. 2016 жылы федералды сот Обама әкімшілігінің биліктің бөліну принципін бұзғанын, Конгресс қаржы бөлмеген жағдайда сақтандыру компанияларына миллиардтаған доллар төлеуге бұйрық бергенін анықтады.
Конгресс алдындағы куәлік
Терли көтерген көптеген мәселелерді байланыстыратын тұжырымдамалық бағыт – олар атқарушылық артықшылық туралы талаптарды қамтиды. Мысалы, ол президенттің Екінші бапқа негізделген атқарушы билік туралы мәлімдемесі "біздің жүйемізді қауіпті жолға түсіретінін" айтты. Ол конституциялық негізгі құқықтарға қатысты ұлттық қауіпсіздік ерекшеліктеріне қарсы шықты. Ол Конституциялық және заңдық мәселелер, сондай-ақ азаматтық сот істерін реформалау заңнамасы бойынша Палата мен Сенаттың алдында жиі куәлік береді. Бас прокурор Лоретта Линч және Бас прокурор Уильям Барр. Ол Клинтонның импичментінің отырысында да куәлік берді, Клинтонның импичментін қолдады. Ол Конгрессмен Джеймс Роган Клинтонға қарсы импичмент тыңдауында оны жиі сілтеме жасады. Терли сонымен қатар Конгресте Джордж Буштің санкциясыз ішкі бақылау бағдарламасына қарсы куәлік берді және оған шағымдану ісінде жетекші кеңесші болды. Санкциясыз тыңдау туралы ол былай деді: "Төреші Анна Диггс Тейлор конституцияны өрескел бұзғаны үшін үкіметті сынап, президентке тікелей хабарламасында Америкада мұрагерлік патшалар жоқ екенін атап өтті".
Трамптың импичмент туралы пікірлері
2019 жылдың 4 желтоқсанында Турли Конгресс палатасының сот комитеті алдында президенттің импичментінің конституциялық негіздері туралы, сол кездегі президент Дональд Трампқа қарсы жүргізілген импичмент тергеуінде куәлік берді. Турли куәлігінде төрт қылмыстық айып бойынша импичмент жасауға жасалған әрекеттерге қарсылық білдірді: пара алу, қорқыту, әділетке кедергі келтіру және сайлауалды қаржыны бұзу. Ол ұсынылған дәлелдердің аталған қылмыстардың стандартты анықтамаларына сай келмейтінін, ал үш куәгердің осындай заңдық анықтамалар импичмент талқылауларында өлшем ретінде әмбеге қолданылғанын растауына қайшы екенін мәлімдеді. Комитет аталған төрт баптың барлығын қабылдамады, бірақ Турли дәлелденген жағдайда заңды болуы мүмкін деп санаған екеуін – билікті теріс пайдалану және Конгреске кедергі келтіруді қабылдады. Комитет Турлидің толыққанды деректерді жинау үшін көбірек уақыт беру туралы ұсынысын қабылдамады, бұл мәселе 2020 жылы жаңа дәлелдер пайда болған кезде Сенатқа материалдарды берудің кешігуіне байланысты қайта қозғалды, ал бұрынғы уәде бойынша импичменттің жыл соңына дейін аяқталуы тиіс еді. Турли президент Билл Клинтонды импичментке қарсы пікір білдіргенінің, Трампты импичментке қарсы пікірлеріне қайшы келетінін атап өтті. Турли екі тыңдауда да президенттің қылмыстық емес әрекеттері үшін, соның ішінде билікті теріс пайдалану үшін импичментке ұшырауы мүмкін екенін айтты, ал Палатаның сот төрағасы Джерри Надлер Трампты импичментке қатысты тыңдауларды осы сөздерімен аяқтады. Ол негізінен құжаттың жеткіліктілігі туралы келіспеушіліктер болғанын және бұрынғы ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Джон Болтон сияқты маңызды куәгерлерге сотқа шақыру жіберуді қалағанын атап өтті. Тергеудің қысқа мерзімін ескере отырып, Турли мұндай қадам сот арқылы тексеруді жоғары қылмыс және құқық бұзушылық ретінде қарастыруға мүмкіндік береді деп мәлімдеді. Ол президенттер Ричард Никсон мен Билл Клинтонның импичментке дейін өз шағымдарын Жоғарғы Сотқа жеткізгенін еске салды. Турли Комитетке мұндай сот шешімдері кедергі келтіру бойынша импичмент жасау үшін міндетті емес екенін айтса да, тергеудің қысқа мерзімі осы баптың негізін әлсіретті. Турлидің пікірлері Ақ үй мен Палата басшылары Трампты импичментке қатысты АҚШ Сенатының алдындағы мәрекелерінде пайдаланылды. Сот барысында Турли импичмент үшін қылмыстық айыптама қажет деген Ақ үйдің пікіріне қарсы шықты. "Вашингтон Пост" газетінде Турли: "Егер президенттің кейбір сыншылары импичментке ұшырауға болатын құқық бұзушылықтарды тым кеңінен түсінсе, Ақ үй оларды тым тар түсініп отыр" деп жазды. Дональд Трамптың екінші импичментінен кейін ол Трамптың президенттік лауазымынан кеткеннен кейін сот процесін өткізуге болмайтынын айтты. Турлидің пікірлері 2021 жылдың қаңтар айында Трамптың екінші импичментіне қатысты Палатада да айтылды, әсіресе ол 6 қаңтарда АҚШ Капитолийіне жасалған шабуылдан кейін "жедел импичмент" деп атаған нәрсеге қарсылығы туралы. Турли мұндай шапшаң импичменттің салдарына қатысты тыңдау өткізбеу, тілді өзгерту және Трамптан ресми жауап алу шешіміне қарсы болды. Турли Трамптың әрекеттері импичментке негіз бола алатынын айтса да, сөз бостандығына қатысты мақаланың нақты тіліне қатысты алаңдаушылық білдірді. Ол Трамптың сөздері мен шабуылға әкеп соққан әрекеттерін айыптау үшін екі партиялық, екі палаталы дауыс беруді ұсынды, бірақ бірінші және екінші Трамп соттары алдында республикашыл сенаторлармен де сөйлесті.
Жеке өмір
Тёрли 1997 жылы Леслиге үйленді. Олардың төрт баласы бар.
Жағалау
2023 жылдың 29 желтоқсанында Турли американдық саясаткерлерге жасалған 2023 жылғы «сваттинг» шабуылдарының нысаны болды.