Кіріспе

Грегори Магуайрдың 2005 жылғы романы – американдық жазушы Грегори Магуайрдың «Солқырдың ұлы» (2005) атты фантастикалық романы. Бұл кітап Магуайрдың бесінші қайта қарастырылған туындысы және Л. Франк Баумның ойлап тапқан Оз еліндегі екінші кітабы. «Солқырдың ұлы» Оз сиқыршысының биліктен құлауынан және Эльфабаның өлімінен кейінгі оқиғаны, Эльфабаның ұлы Лирдің өмірін баяндай отырып жалғастырады. Кітап «Wicked» мюзиклінің Бродвейдегі актерлік құрамына арналған.

Өмірбаян

"Зұлым" сияқты, "Солдақ ұлы" Оз әлемінің қараңғырақ және ересек жағын кеңейтеді. "Солдақ ұлы" аудио дискіне қосылған сұхбатта Грегори Магуайр кітапты жазудың екі себебін айтты: "Соңғы рет тізбектеліп, саяси тұтқын ретінде көрінген Норға не болғанын сұраған көптеген жас жанкүйерлердің хаттары және Абу-Грейбтегі азаптау суреттерін көру".

Сюжет

Оатси Манглехэнд Винкус жолының бойындағы, қатты жарақаттанған, өлімге жақын жас жігіттің денесін табады және оны Сент-Глинда монастырына жеткізеді. Жоғары Маунт жас жігітті Лир деп таниды – он жылдай бұрын Эльфабамен бірге монастырдан кеткен бала. Маунт Лирді күзету үшін Квадлингтің жас қызы Кендлді тағайындайды. Лир жазылған соң Кендлге келесі оқиғаны айтады: Эльфабаның қазасынан кейін Лир Дороти Гейл мен оның серіктерін Изумруд қаласына қайтарды. Басқалары Сиқыршының уәдесін алуға кетіп, Лирді жалғыз қалдырды. Лир көп уақытын «Зұлымдық» оқиғалары кезінде жоғалған Фиероның қызы Норды іздеуге жұмсады. Біраз уақыт Изумруд қаласының көшелерінде тіршілік еткеннен кейін Лир Отан қорғаушыларының қатарына қосылды. Қызметте ол Квадлинг еліне бейбітшілік миссиясына жіберілді. Квадлинг ауылын қиратуға мәжбүр болғаннан кейін Лир Отан қорғаушыларын тастап, Киамо Ко қамалына оралды. Кейін квадлингтер шабуыл жасап, көптеген сарбаздарды өлтірді, ал оларды жазалау үшін айдаһарлар жіберілді. Бір күні «Аққу ханшайымы» Киамо Коға қонып, жыртқыштан шабуылға ұшырады. Өлер алдында ол Ұшқан маймыл Чистерден Құстар кеңесінде оның орнын алуын өтінді. Чистери бас тартты, ал Лир оның орнына баруға шешім қабылдады. Кеңеске жету үшін Эльфабаның сыпырғысында ұшып бара жатқанда Лир айдаһарлардың шабуылына ұшырады, олар сыпырғыны тартып алды. Лир жерге құлап, Оатси Манглехэнд оны табады. Кендл Лирдің әңгімесін естігеннен кейін екеуі бірге қашып, Кендлдің «Apple Press Farm» деп атаған қараусыз шаруашылыққа қоныстанады. Лир Құстар кеңесіне барады, онда Құстар шабуылға ұшырағанын біледі. Оздың жаңа императоры Құстардың бүкіл елге жаңалық тарату қабілетінен қорқады және оларға шабуыл жасау үшін айдаһарларды жіберді. Лир Кеңеске айдаһарларды жоюға және сыпырғыны қайтаруға көмектесуге келіседі. Apple Press Farm-ға оралғанда Кендл Лирге жүкті екенін айтады, ол есінен таныған кезде онымен қарым-қатынас жасағанын түсіндіреді. Лир өзінің ескі әскери досы Тризмбон Кавалишпен кездеседі, ол айдаһарларды өлтіру тапсырмаларын орындау үшін оқытуға жауапты екенін біледі. Лир Тризмді олардың тамағына у қойып, айдаһарларды өлтіруге көмектесуге көндіреді. Олар Эльфабаның сыпырғысы мен плащын алып, қаладан қашып кетеді. Қашып бара жатқанда Лир мен Тризм ғашық болады. Олар Сент-Глинда монастырына жетеді, онда оларды Отан қорғаушылары қоршайды. Монастырь шабуылдан құтырылды, өйткені Глинда осы жерде қайтыс болғандарды еске алу үшін келген. Оның көмегімен олар жұптың қашу жоспарын жасайды: Лир сыпырғысында ұшып кетеді, ал Тризм Глиндамен бірге оның қызметшісі болып жамылып кетеді. Лир Оз жерінде ұшып жүріп, көптеген Құстарды жинап, оларды оқытып, Изумруд қаласына әкеледі. Олар қаланың үстінен үлкен сиқыршының бейнесін құрап ұшып өтеді. Үйге оралғанда Лир Изумруд қаласындағы «ЭЛФАБА ТІРІ!» деген граффитидің Нордың жазуынан екенін түсінеді. Apple Press Farm-ға келгенде Кендл жоқ, бірақ ол Эльфабаның плащына оралған, жаңа туған сәбиді табады, ол бастапқыда өлгендей көрінеді, бірақ оның күтімінде қайта тіріледі. Баласын жаңбырға ұстап, туғаннан қалған қанды жуғанда ол «жасыл түске айналады». Параллель сюжет желісінде Лир Скруу халқымен және олардың басшысы, ханшайым Настоямен кездеседі – Сиқыршыдан жасыру үшін адам кейпіне енген фил. Қазір өлім алдында жатқан Настоя Лирден қайта өзгерген формасына оралудың жолын табуға көмектесуді сұрайды.

Негізгі кейіпкерлер

Лир: Әңгіменің басты кейіпкері және Эльфаба мен Фиероның ұлы. Лир келбетті, бойы биік, қара шашы және ақшыл терісі бар деп сипатталады. Романның басында, он жылдан астам уақытты қамтитын оқиғада, ол он төрт жаста. Сондай-ақ, Лирдің бисексуал екені, Тризм мен Кэндл екеуімен де романтикалық қарым-қатынаста болғаны айтылады. Кэндл: Сирек сөйлейтін, тек өзінің ана тілі Qua'ati-де ғана сөйлейтін (басқа тілдерді түсінеді) Quadling қызы. Ол domingon – Quadling музыкалық аспабын шебер ойнайды және «қазіргі уақытты сезу қабілетіне» ие. Принцесса Настоя: Vinkus тайпасының басшысы. Адам кейпіне енген піл. Ол Лирден өлер алдында оны адам түріне қайтарудың жолын табуын сұрайды. Трисм бон Кавалиш: Лирдің ескі әскери досы, кейін оның жақыны. Трисм айдаһарларды оқытуда өте шебер, бірақ оларды қандай мақсатта оқытатынына қынжылады. Коммандер Черристоун: Лирдің Ұлттық гвардиядағы командирі. Ол Лирдің ұстазы болады, нәтижесінде Лир Бенгда Quadling ауылын өртеп жіберу операциясын басқаруға тағайындалады. Оатси Манглехэнд: Жолаушыларды Grassland жолымен Vinkus арқылы ат пен каретамен тасымалдайтын керуеннің иесі. Ол жарақат алған Лирді тауып, оны Сент-Глинда монастырына жеткізеді. Сент-Глинда монастырының Бас Маунті: Эльфабаның монастырда жеті жыл тұрған кезіндегі Бас Маунт. Монастыр қоршауға алынған кезде ол Бас Маунт өкілі ретінде орнынан бас тартып, өзі, Доктор әпке және қатыспаған Кэндлден тұратын үштік құрады. Якль: Кэндлді монастырға қабылдап, Лирді алдағы қауіп туралы ескертетін ескі Маунт. Чистери: Эльфаба сөйлеуге үйреткен және қанат берген (осылайша оны қанатты маймылға айналдырған) қар маймылы. Ол Киамо Кода қалып, Нанниге күтім жасайды. Shell Thropp/The Emperor Apostle: Эльфабаның жартылай ағасы, Shell – әдемі киінетін, сүйіктісі (немесе мүмкін, секске тәуелді) адам. Ол Қорқытқыштың өлтірілуінен кейін Оз императоры болады. Леди Глинда Чаффри, туғанда Ардуэнна: Глинда Сиқыршы құлатылғаннан кейін Оздың уақытша билеушісі болып тағайындалады, бірақ Қорқытқыштың пайдасына орнынан бас тартады. Күйеуі Лорд Чаффри қайтыс болғаннан кейін Глинда Сент-Глинда монастырына шұғына барады. Қасқыр: Бұл кейіпкер «Солқырдың ұлы» романында қалайы адам мен қорқынышпен жүретін арыстаннан гөрі маңызды рөл атқарады. Ол Сиқыршыны көріп, Лирді іздеп, оның тұратын жері билік тарапынан «тазалануға» дайындалып жатқанын ескертеді және Эльфабаның сыпырғышын Лирге әкеледі. Рейн: Лир мен Кэндлдің қызы.

Жүктелу туралы мәліметтер

"Солқырдың ұлы" алғаш рет 2005 жылдың 1 қазанында "Реган Букс" баспасынан қатты мұқабамен шықты. АҚШ-та қағаздық нұсқасы 2006 жылдың 1 қаңтарында жарық көрді.

Әдеби мәні және сын

Жалпы алғанда, "Сыртқының ұлы" кітабына сын-пікірлер қарама-қайшы болды. Кейбір сыншылар кітапты әдемі қиял әлеміне ерекше көзқарас ұсынғаны үшін мақтаса, ал басқалары кітаптың назарсыздыққа ұшырағанын айтты. Сара Смит The Boston Globe газетінде: «Магуайр тағы да керемет жұмыс жасады: "Сыртқының ұлы" шынымен де керемет», – деп жазды, бірақ Кэтрин Пауэрс The Washington Post газетінде оны «дұрыс емес және мақсатсыз» деп сипаттады. Kirkus Reviews бұл екі пікірдің арасындағы орта жолды ұстана келе: «Кітап бізді таң қалдыруға тырысады, бірақ бұл тым күшті, "Wicked"-тен гөрі көбірек шатастырылған және қиын. Көп ұзақ, бірақ көптеген оқырмандар оның сиқырлы жолынан шықпайды. Оз аңызының мәңгілік күші тағы да дәлелденді» деп жазды.