Сары кірпіш жолының тарихы мен маңызы

Кіріспе

Л. Франк Баумның "Оздың керемет сиқыршысы" романындағы элемент. Сары кірпіш жол – американдық жазушы Л. Франк Баумның 1900 жылғы "Оздың керемет сиқыршысы" балалар романының орталық элементе. Бұл жол "Оздың керемет елі" (1904) және "Оздың жапсырмалы қызы" (1913) сияқты бірнеше Оз кітаптарының жалғасында да кездеседі. Жолдың ең танымал бейнесі – Баумның алғашқы Оз кітабы негізінде түсірілген 1939 жылғы MGM музыкалық фильмі "Оз сиқыршысы". Романның алғашқы басылымында бұл жол көбінесе "Сары кірпіш жолы" деп аталады. Алғашқы әңгімелерде және кейінгі фильмдерде, мысалы, "The Wiz" (1978) фильмінде, Дороти Гейл саяхатына шығар алдында жолды табуға тиіс, себебі 1939 жылғы фильмде болғандай, дауыл оның үйін тікелей жолдың алдына қоймаған.

Жолдың тарихы

Келесі үзінді "Оздың ғажайып сиқыршысы" кітабының үшінші тарауынан, онда Дороти Сиқыршыны көруге бет түзеді: Жақын маңда бірнеше жол болғанмен, Дороти сары кірпішпен төселген жолды көп уақыт іздемеді. Көп ұзамай ол Смарагд қаласына қарай сергіп жүріп барады, күміс туфлилері сары, қатты жол төсемінде әуелінен шылдырлап дыбыстады. Жол алғаш рет "Оз елінің таңғажайып сиқыршысы" кітабының үшінші тарауында таныстырылады. Жол Оз еліндегі Мунчкиндер елі деп аталатын шығыс бөлігінің ортасынан басталады. Ол барлық жол жүрушілерді осы жолдың соңғы нүктесіне – бүкіл континенттің ортасында орналасқан Оз империясының астанасы, Смарагд қаласына бастайтын нұсқаушылық қызметін атқарады. Кітапта романның басты кейіпкері Дороти Сиқыршыны іздеуге кіріспес бұрын, осы жолды табуға мәжбүр болады. Себебі, Канзастағы дауыл оның үйін кинода көрсетілгендей, жолға жақын жерге түсірмеген. Жергілікті Мунчкиндермен және олардың жақын досы Солтүстіктің жақсы Сиқыршысымен кеңескеннен кейін, Дороти оны іздеп, жақын маңдағы көптеген жолдарды көреді (барлығы әр түрлі бағытқа кетеді). Әйбары, ол көп ұзамай жарқыраған сары кірпішпен төселгенін көреді. Кітаптың кейінірек бөлімдерінде Дороти және оның серіктері – Қорқытқыш, Тін әйел және Қорқақ Арыстан жолдың кейбір жерлерінде қирап, қауіпті тік жарларға соққан бірнеше үңгірлер пайда болғанын біледі. Кітаптың соңында біз жолдың тарихын білеміз; Диснейдің "Ұлы және Күшті Оз" (2013) фильмінен айырмашылығы, Оз келгенге дейін Смарагд қаласы мен сары кірпіш жол болған жоқ. Оскар Диггс дауылда кеткен ауа шарымен Оз еліне келген кезде, жер тұрғындары оның көптен күткен пайғамбарлықты орындауға келген ұлы "Сиқыршы" екеніне сенді. Оздың өлі патшасы Пасторияның құлдырауынан және оның кішкентай қызы, Принцесса Озманың құпия түрде жоғалуынан кейін Оскар өзін Оздың жаңа билеушісі деп жариялады және өз халқына өз құрметіне жол мен қала салдырды. Екінші Оз кітабында, "Оздың керемет елі" деп аталатынында, Тип және оның серігі Джек Кәкүпіш, сондай-ақ, Оздың солтүстік бөлігінен, Гилликин елінен саяхаттаған кезде Смарагд қаласына жету үшін сары кірпіш жолмен жүреді. "Оздың жапсырмалы қызы" кітабында Мунчкиндер елінен Смарагд қаласына дейін екі сары кірпіш жол бар екені айтылған: Шашты адамның айтуынша, Дороти "Оздың керемет сиқыршысы" кітабында ұзақ және қауіпті жолды таңдаған. Басқа деректер бойынша, ол Баум жазды өткізген Мичиган штатының Холланд қаласының маңында сары кірпішпен төселген жолдан шабыттанды. Итака, Нью-Йорк, сонымен қатар Франк Баумның шабыт көзі болды. Ол Итакада өзінің мюзиклінің "Аранның қыз-келіншегі" атты гастрольдік турнесін ашты және болашақ әйелі Мод Гейдж Бауммен Корнелл университетінде оқып жүрген кезінде танысты. Сол кезде жолдарға сары кірпішпен төселген. АҚШ-тың 54-ші магистралінің Канзас штатындағы бөліктері "сары кірпіш жолы" деп аталды. Техас штатының Далас қаласында Баум өзінің газеттік мансабы кезінде бір рет қала ортасындағы қонақ үйде тұрған (қазіргі Үшінші жер асты жолағы) деп мәлімдейді. Бұл оқиғаның басталуы күннің жауын-шашыннан кейін күннің жарқырап, жарық түсіргенінен және ол бөлмесінің терезесінен жарқыраған сары кірпішпен салынған жолды көргенінен болуы мүмкін. Сары кірпіш жолдың пайда болуына қатысты екі тікелей, жарияланған сілтеме Баумның ұрпақтарынан келді: оның ұлы Фрэнк Джослин Баум "Балаға жағымды болу" және басқасы Роджер С. Баум, Л. Фрэнк Баумның шөбересі, "Көптеген адамдар Оз сиқыршысы Чикагода жазылғандығын түсінбейді, ал Сары кірпіш жолы Мичиган штатының Голландиядағы бұрылы тас жолдардан кейін аталды, онда арғы атасы отбасымен демалыс өткізді ". Vision Oz Fund 2009 жылдың қарашасында Канзас штатының Уэмего қаласында Озбен байланысты аттракциондар мен активтерді таныстыру, жақсарту және одан әрі дамыту үшін пайдаланылатын қаражат жинау үшін құрылды. Алғашқы қаржы жинау шарасы басталып кетті, оның ішінде жекелеп жасалған, ойылған сары кірпіштер сатылады, олар Уамэго қаласының орталығында тұрақты жаяу жүргіншінің (яғни "Сары кірпіш жолының") бөлігі болады. 2019 жылы Чикагоның Гумбольдт саябағында Л. Франк Баумның 1899 жылғы резиденциясы орналасқан жерде сары кірпіштен жасалған ескерткіш орнатылды.

The following is an excerpt from the third chapter of The Wonderful Wizard of Oz, in which Dorothy sets off to see the Wizard:There were several roads nearby, but it did not take Dorothy long to find the one paved with yellow bricks. Within a short time, she was walking briskly toward the Emerald City; her Silver Shoes tinkling merrily on the hard, yellow roadbed. The road is first introduced in the third chapter of The Wonderful Wizard of Oz. The road begins in the heart of the eastern quadrant called Munchkin Country in the Land of Oz. It functions as a guideline that leads all who follow it, to the road's ultimate destination—the imperial capital of Oz called Emerald City that is located in the exact center of the entire continent. In the book, the novel's main protagonist, Dorothy, is forced to search for the road before she can begin her quest to seek the Wizard. This is because the cyclone from Kansas did not release her farmhouse closely near it as it did in the various film adaptations. After the council with the native Munchkins and their dear friend the Good Witch of the North, Dorothy begins looking for it and sees many pathways and roads nearby, (all of which lead in various directions). Thankfully, it doesn't take her too long to spot the one paved with bright yellow bricks. Later in the book, Dorothy and her companions, the Scarecrow, Tin Woodman and Cowardly Lion discover that the road has fallen into disrepair in some parts of the land, having several broken chasms ending at dangerous cliffs with deadly drops. In the end of the book, we learn the road's history; unlike in the Disney prequel film Oz the Great and Powerful (2013), the Emerald City and yellow brick road did not exist prior to Oz's arrival. When Oscar Diggs arrived in Oz via hot air balloon that had been swept away in a storm, the people of the land were convinced he was a great "Wizard" who had finally come to fulfil Oz's long awaited prophecy. Since the recent fall of Oz's mortal King Pastoria, and the mysterious disappearance of his baby daughter Princess Ozma, Oscar immediately proclaimed himself as Oz's new dominant ruler and had his people build the road as well as the city in his honor. In the second Oz book, The Marvelous Land of Oz, Tip and his companion Jack Pumpkinhead, likewise follow a yellow brick road to reach Emerald City while traveling from Oz's northern quadrant, the Gillikin Country. In the book The Patchwork Girl of Oz, it is revealed that there are two yellow brick roads from Munchkin Country to the Emerald City: according to the Shaggy Man, Dorothy took the longer and more dangerous one in The Wonderful Wizard of Oz. Other accounts say it was inspired by a road paved with yellow bricks near Holland, Michigan, where Baum spent summers. Ithaca, New York, also makes a claim for being Frank Baum's inspiration. He opened a road tour of his musical, The Maid of Arran, in Ithaca, and he met his future wife Maud Gage Baum while she was attending Cornell University. At the time, yellow bricks paved local roads. Portions of U. S. Route 54 within the state of Kansas have been designated "the yellow brick road". Dallas, Texas makes a claim that Baum once stayed at a downtown hotel during his newspaper career (located near what is now the Triple Underpass) at a time when the streets were paved with wooden blocks of Bois D'Arc also known as Osage Orange. Supposedly, after a rainstorm the sun came out and he saw a bright yellow brick road from the window of his room. Two direct, published references to the origin of the yellow brick road came from Baum's own descendants: his son Frank Joslyn Baum in To Please A Child and the other by Roger S. Baum, the great grandson of L. Frank Baum who stated, "Most people don't realize that the Wizard of Oz was written in Chicago, and the Yellow Brick Road was named after winding cobblestone roads in Holland, Michigan, where great grandfather spent vacations with his family." The Vision Oz Fund was established in November 2009 to raise funds that will be used to help increase the awareness, enhancement, and further development of Oz related attractions and assets in Wamego, Kansas. The first fundraiser is under way and includes selling personalized engraved yellow bricks, which will become part of the permanent walkway (aka "The Yellow Brick Road") in downtown Wamego. In 2019, a commemorative yellow brick road was installed in Chicago's Humboldt Park at the site of L. Frank Baum's 1899 residence.