Кіріспе

Американдық сәулетші Уильям Уикс (1813 жылғы 11 наурыз – 1900 жылғы 8 наурыз) – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің алғашқы шіркеу сәулетшісі және Науво ғибадатханасының сәулетшісі ретінде ең жақсы танымал. Уикс Джеймс Уикс-Жұніор мен Софрония Фишердің ұлы болып, 1813 жылғы 11 наурызда Массачусетс штатының Марта Виньярд аймағында дүниеге келген. Ол құрылысшылар отбасында өскен; әкесі екі ұлына, Уильям мен Арвинге сәулет және құрылыс шеберлігін үйреткен. Квакерлердің қатарында тәрбиеленген Уикс оңтүстік-шығыс штаттарында соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуіне ауысты. 1838–1839 жылдардың қысында шіркеу мүшелері Миссури штатынан қуылған кезде ол Миссуриде болған болуы мүмкін, содан кейін Иллинойс штатының Квинси қаласына қоныстанды. 1839 жылғы 11 маусымда ол Елиу Марселл Алленнің және оның бірінші әйелі Лора Футтың кіші қызы Каролина Матильда Алленге үйленді. Каролина одан он жас кіші болды. Олардың некесі алпыс бір жылға созылып, он балаға ие болды, олардың жетісі бала кезінде қайтыс болды.

Науву ғибадатханасы

1840 жылы Уикс Наувуға көшіп келді, онда ол әлі күнге дейін тұрған кірпіштен жаңа үй салды. Жозеф Смит архитекторларды Науву ғибадатханасының жобаларын ұсынуға шақырғанда, Уикстің суреттеріне қатты әсер етіп, оны құшақтап: «Сен менің іздеген адамымсың!» деді. Уикс ғибадатхананың сәулетшісі болғанымен, ғимараттың дизайнына қатысты соңғы шешімдерді Смит қабылдады және кейде Уикстің пікірін қабылдамады. Ең әйгілісі – Смит ғибадатханада сопақ емес, дөңгелек терезелерді қолдануды талап еткені, ал Уикс мұндай терезелер архитектураның барлық белгілі ережелерін бұзады деп талас жасады. Смит Уикске көрсеткен осындай кеңдікті басқаларға көрсетпеді. Ғибадатхана құрылыс комитеті Уикспен дауласып қалғанда, Смит Уикс үшін «ешкім оған немесе оның ғибадатхананы салу жоспарына кедергі келтірмеуі керек» деген мазмұндағы куәлік дайындады. 1844 жылдың маусым айында Смит қаза болғаннан кейін, Бригам Янг Смиттен кейінгі шіркеу басшысының рөлін өз мойнына алды, соның ішінде ғибадатхана құрылысын бақылау да оның міндетіне кірді; Янг тіпті Смит дизайнына өзгерістер енгізді. Уикс ғибадатхананың аяқталуын көре алмады, себебі Янг мормондар қоныстанған жерді тапқаннан кейін жаңа ғибадатхананы жобалау үшін оның батысқа мормондық көші-қонмен бірге жүруін талап етті. 1846 жылдың 13 ақпанында Бригам Янг Науву ғибадатханасының толық аяқталуын Труман О. Ангелге тапсырды.

Мормондыққа қарсылық

1847 жылдың қыркүйек айында Уикс Солт-Лейк-Ситиге келді. Бірақ көп ұзамай ол Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуімен (LDS Church) келіспей, келесі жазда отбасын шығысқа көшірді, және өзімен бірге Науву ғибадатханасының барлық жоспарларын алып кетті. Бір кезде Уикс Висконсин және Айова штаттарында қоныстанды. Айовада ол Науву ғибадатханасының өртелуі туралы хабар алды. 1852 жылы ол Ютаға қайтып келді, көрінеу, кешірім сұрап және Солт-Лейк ғибадатханасының сәулетшісі қызметіне қайта орналасуды үміттенеді. Бірақ Янг Ангелді ғимараттың сәулетшісі етіп тағайындады. Науву ғибадатханасындағы жұмысынан кейін Уикс ешқашан сәулетші болып жұмыс істеген жоқ. 1857 жылға қарай ол Калифорния штатының Сан-Бернардино қаласына қоныстанды, онда ол ЖСМ шіркеуімен барлық байланысын үзді, бірақ өмір бойы Джозеф Смиттерге құрметпен қарады. Ол өмірінің соңына дейін Калифорнияда тұрды.

Кейінгі өмірі

Уикс Калифорнияда сәулетші болып жұмыс істемеді, бірақ Эль-Монтеге көшіп барды, онда ағаш ұстасы болып жұмыс істеді, кейіннен Темпл мырзаға тиесіл ұн тартатын диірменді басқарды. Ол сиыр малының қорасын сатып алып, Голливудта сүт шаруашылығын ашып, Лос-Анджелестегі дүкендерге сүт жеткізді. Кейіннен ол шаруашылығын Лос-Анджелестен солтүстікке қарай алты шақырым жердегі Грин-Медоуға көшірді. Ол шаруашылықты басқара алмай қалғанда, кішкентай ранчо сатып алып, Палмста үй салып, Каролинамен бірге өмірінің соңына дейін тұрды. Уикс 1900 жылдың 8 наурызында қайтыс болды.

Навуо ғибадатханасының суреттері

Уикстің Наву ғибадатханасының суреттері оның ұрпақтарында сақталды, Уикстен оның қызы Кэролайн Ф. Уикс Гриффинге, ал ол оларды ұлы Лесли Гриффинге тапсырды. 1948 жылы Мормон миссионерлері Фрэнк Гиффорд пен Верн Такер Калифорния штатының Борон қаласында есіктен-есікке уағыз айтып жүргенде Гриффинмен танысты. Гриффин екеуі миссионерлермен дос болып, Такердің Солт-Лейк-Ситиге қайтып келе жатқанын білген соң, оған Уикстің суреттерін ғибадатханаға сыйлау үшін берді. Такер Гриффин сұрағандай істеді, ал Уикстің түпнұсқа суреттері Науву, Иллинойс ғибадатханасын қайта жаңартуда аса құнды көмек болды.

Басқа жұмыстар

Уикс жобалаған және 1852 жылы салынған Айзек Чейз диірмені, қазір Либерти паркінің бір бөлігі, 6-шы Шығыс Солт-Лейк-Сити, Юта штаты, АҚШ Ұлттық тарихи орындарының тізіліміне енгізілген.