Кіріспе
Ел саясатын симуляциялауға тырысатын ойын. Үкіметтік симуляция немесе саяси симуляция – бұл бір немесе бүкіл елдің үкіметі мен саясатын симуляциялауға бағытталған ойын. Мұндай ойындар геосаяси жағдайларды (сыртқы саясатты жасау және іске асыруды қамтиды), ішкі саяси бағыттарды құруды немесе саяси науқандарды симуляциялауды қамтуы мүмкін. Олар классикалық стратегиялық ойындардан әскери немесе қимыл-әрекет элементтерін азайтуымен немесе абстракциялау арқылы ерекшеленеді.
A government simulation or political simulation is a game that attempts to simulate the government and politics of all or part of a nation. These games may include geopolitical situations (involving the formation and execution of foreign policy), the creation of domestic political policies, or the simulation of political campaigns. They differ from the genre of classical wargames due to their discouragement or abstraction of military or action elements.
Өмірбаян
Геосаясат пен сайлауға негізделген ойындар жеке компьютерлер мен олардың үлкен көлемдегі статистикалық деректерді жылдам өңдеу мүмкіндігі пайда болғанға дейін де бар болған. Мұндай ойындардың ең ертегісі 1935 жылы Освальд Лорд жасаған «Саясат ойыны» болды, ол 1960 жылға дейін жарық көріп тұрды. 1954 жылы «Дипломатия» тақта ойыны құрылды, ол басқа соғыс ойындарынан өзгешелігі – ойыншылар басқа ойыншылармен келісімдерге келісетін «келіссөздер» фазасы мен одан кейін әскери қимылдарды бір уақытта орындау мүмкіндігі болды. Ұлттық саясат тақта ойындарының маңызды бір саласы болып қала берді, мысалы, 1986 жылғы «Die Macher» Германиядағы сайлауды бейнелейді, ал «Wreck the Nation» Джордж У. Буш басқару кезеңіндегі АҚШ саясатын пародиялайды. Бірнеше жыл пошта арқылы ойналғаннан кейін «Дипломатия» электрондық поштадан пайдаланған алғашқы ойындардың бірі болды және 2000-ші жылдарға дейін танымал электрондық пошта ойыны ретінде қала берді.
Компьютерлік ойындар
Компьютерлер жетілдіріле түскен сайын, осы жанрдағы ойындар электрондық поштадан тыс, күрделі симуляцияларға көшті. Еуропадағы көптеген пайдаланушылар үшін алғашқы танымал саяси ойын 1983 жылы DK'Tronics шығарған және Sinclair ZX Spectrum-та жұмыс істейтін Dictator (видео ойын) болды. Бұл жанрдағы ең алғашқы атаулардың бірі Крис Кроуфорд жасаған және 1985 жылы жарық көрген Balance of Power болды. Бұл ойында соғыс емес, саяси және саяси шешімдерді пайдаланып, суық соғыстың биіктігіндегі қақтығыс көрсетіледі. Balance of Power ойынында ойыншы мен қарсылас супердержава арасындағы қарулы қақтығыс ядролық соғысқа әкеледі, бұл жеңіліс жағдайы деп саналады. Басқа да суық соғыс кезеңіндегі ойындар: Virgin Interactive жасаған Conflict: Middle East Political Simulator, Spectrum Holobyte's Crisis in the Kremlin және Hidden Agenda. Conflict 1997 жылы ойнатылған гипотетикалық жағдайды симуляциялайды, онда ойыншы Израиль премьер-министрі рөлін атқарады және өзінің бәсекелес елдерін жеңу үшін әртүрлі дипломатиялық және жасырын нұсқауларды қолдануға міндетті. Қоршауында жау халықтары болған ойыншы өте шектеулі әскери күштермен шектеледі және осының арқасында ол озық қару-жарақ жүйелері мен билікті иемденгенге дейін билікте қалу үшін бейбіт тәсілдерді қолдануға шақырылады. Кремльдегі дағдарыста пайдаланушы келесі кеңес саясаткерлерінің кез келгенінің қорғауында ойнай алады: реформашыл фракциядан Михаил Горбачев; қатал фракция көшбасшысы Егор Лигачев; және ұлттық фракцияның басым тұлғасы Борис Ельцин. Ойыншы симуляцияны пайдаланып, құлдыраған Кеңес Одағының өркендеудің жаңа дәуіріне жетуі немесе оның таралып, жаңа әлемдік тәртіпке кірігуі үшін белгілі бір стратегияларды сынап көруі мүмкін. Бұл ойын бюджет басқару, азаматтар мен фракциялардың қанағаттануы, сондай-ақ көптеген экономикалық құндылықтар мен саяси спектр туралы түсінікті енгізді. Hidden Agenda ойынында пайдаланушы революциядан кейінгі Орталық Америка елінің президенті болып, халықаралық қатынастар мен ел азаматтарының қажеттіліктерін теңестіруге тырысады. Алғашқы саяси симуляция ойындары ойын-сауыққа емес, білім беруге арналған. 1987 жылы On the Campaign Trail Кент мемлекеттік университетінің саяси науқанды басқару бағдарламасында құрал ретінде әзірленді және студенттерді 1970 және 1986 жылдар аралығында АҚШ Сенатының сайлау науқанына қатысты шешім қабылдауға қатысты. Кейіннен сайлау мен науқанға қатысатын ойындары үшін коммерциялық нарық пайда болды. 1992 жылғы Power Politics ойыны (одан бұрын 1981 жылғы President Elect) АҚШ-тың ішкі саяси науқандарына (бірақ сайлаудан кейін елдің басқаруына емес) назар аударды. 1996 жылы бұл ойын Рэнди Чейз (сонымен бірге Power Politics) жасаған және Mindscape баспасынан жарық көрген Doonesbury Election Game ойынына бейімделді. 2005 жылы Power Politics III атты жалғастырушысы жарық көрді. 2004 жылы Stardock Political Machine ойынын шығарды, онда ойыншы АҚШ президенті сайлауының 41 апталық циклы арқылы саясатты әзірлеп, ток-шоулардың көрінісі мен сөйлеу мазмұнын дайындайды. Ойын қазіргі заманғы сайлау әдістеріне қатты байланысты, сайлау стратегиясы сайлауға қалай әсер ететінін нақты уақыт рефлексі арқылы анықтайды. 2006 жылы TheorySpark President Forever 2008 + Primaries ойынын шығарды, бұл сайлаудың симуляциялық ойыны, ол ойыншыға бүкіл сайлау науқанын бірінші және жалпы сайлау арқылы нақты бақылауға мүмкіндік береді. President Forever 2008 + Primaries - 2004 жылы шыққан өте сәтті жалпы сайлауға арналған President Forever ойынының жалғасы. Жанрдағы кейбір ойындарда сайлаушыларға ықпал ету үшін саясат пен бюджет шешімдерін қабылдау қажет. Осындай ойындардың бірі - 2005 жылы Positech Games баспасынан шыққан Democracy. Democracy ойынында ойыншылар әр кезек сайын қай саясатты қолдауға қатысты шешім қабылдайды. Ойыншы кезек өткен сайын белгілі бір сайлаушылар арасында олардың жағымдылық рейтингі қалай өзгеріп жатқанын көреді. Кандидаттар әр сайлау алдында уәде береді, ал оны орындамаса, ойыншының сайлау науқаны кезінде қолдаудың төмендеуіне әкелуі мүмкін. Басқа мысалдар - Eversim компаниясы шығарған Geo-Political Simulator сериясы, ол ішкі саясат пен қазіргі геосаяси мәселелерге негізделген шешімдер мен Tropico сериясы бойынша көптеген таңдауларды ұсынады. Сондай-ақ ойыншыны мемлекет басшысы орнына қоятын ойындар да кездеседі, мысалы SuperPower және оның жалғасы SuperPower 2 және SuperPower 3, олардың мақсаты экономикалық тұрақтылық пен өркендеуді қамтамасыз ету, бірақ ойын негізінен сыртқы саясатқа байланысты, басқа елдермен көптеген жолдармен өзара іс-қимыл жасау қабілеті бар. Ойынға елдерге әсер ететін көптеген нақты өмірдегі келісімдер енгізілген. Crusader Kings сияқты басқа да видео ойын сериялары орта ғасырлық үкіметтердің саяси жағдайларын көрсетуге бағытталған. Бұл ойындар қазіргі заманға арналған симуляциялық ойындарға қарағанда династиялық саясат пен сарай интригасына көбірек назар аударады. Total War: Medieval де осы династиялық саясаттың жағын симуляциялауға тырысты. Екеуі де үкіметтерде және олардың айналасындағы сарайларда өмір сүретін тұлғалардың жеке тұлғалық қасиеттерін және әртүрлі дағдыларын симуляциялайды.
Some games in the genre involve enacting policies and budget decisions to sway voters. One such game is Democracy, published in 2005 by Positech Games. In Democracy, players make decisions during each turn regarding which policies to support. As turns progress, the player views how their favourability rating changes amongst certain types of voters. Candidates make promises before each election, and failure to follow through can result in lower support during the player's re election campaign. Other examples are the Geo Political Simulator series, produced by Eversim, boasting an array of choices for domestic policy and decisions based around current geopolitical issues, and Tropico series. There can also be found games that puts the player in the seat of a state leader, such as SuperPower, and its sequel, SuperPower 2 and SuperPower 3, whose goals are to produce economic stability and prosperity, but the game mainly revolves around foreign policies, with the abilities to interact with other countries in many ways. The game includes a great number of real life treaties that influence countries. Other video game series such as Crusader Kings aim to show the political situations of medieval governments. These are more centered on dynastic politics and court intrigue than simulation games set in modern eras. Total War: Medieval also aimed to simulate this side of dynastic politics. Both of these simulate individual personality traits and different skills of characters who exist within governments and their surrounding courtiers.
Онлайн ойындар
NationStates сияқты веб-ойындар ойыншыларға жеке үкіметтердің күнделікті шешімдерін басқаруға және қарсылас елдермен бәсекелесуге мүмкіндік береді. Саясат және соғыс сияқты басқа ұқсас ойындар сауда және соғыс механизмдерін қамтиды. Аз формалды құрылымы бар ойындар да интернет-форумдарда ойналады, онда ойыншылар келісілген ережелерге сәйкес үкіметтер мен елдерді басқарады. Мұндай форумға негізделген симуляциялық ойындар – көбінесе "Polsims" деп аталады – әртүрлі уақыт кезеңдерінде өткізілетін кезеңдер арқылы белгілі бір елдің саясатын симуляциялайды. Барлық "Polsim" ұлттық деңгейде өтілмейді. Кейбір Polsim халықаралық деңгейде, ал басқалары штаттық немесе жергілікті деңгейде өтеді. Мұндай ойындардағы ойыншылар ойдан шығарылған саясаткерлер рөлінде ойнайды және пікірсайыстарға, медиа белсенділігіне және симуляцияланған сайлауларға қатысады. АвстралияSim және CMHoC мұндай "Polsim" мысалдары болып табылады. Басқа веб-ойындарда ойыншылар тіркеледі, ашық лауазымға (ел немесе ел ішіндегі адам, мысалы, саясаткер немесе армия генералы) өтініш береді және ойын әрекеттерін газеттер немесе басқа әрекеттер арқылы немесе (көбінесе) ойын жетекшілері арқылы жүзеге асырады.
Қатардағы ойындар
Басқа құрылыс және басқару симуляциялары мемлекеттік басқаруды қажет етеді. Мысалы, Maxis компаниясы әзірлеген және жариялаған SimCity сериясы сияқты қала құрылысы ойындары әкім болу тәжірибесін симуляциялайды. SimCity ойыншы қала дамуы үшін аймақтар құра алады, жолдар, электр және су коммуналдық қызметтерін сала алады және өздерінің шешімдеріне байланысты қалаларының дамуын бақылай алады. Ойын 1989 жылы жарық көрді және 2013 жылы бесінші ірі жаңартылуына жетті. Стратегиялық ойындарда мемлекеттік басқарудың қиындықтары жиі қолданылады. 4X ойындары тайпалық немесе жұлдыздық болсын, үкіметті басқаруды қажет етеді. Бұл инфрақұрылым құру және сауда-саттық жүргізу сияқты міндеттерді қамтиды. Galactic Civilizations II ойыншылардан өздерінің саяси партиясын билікте ұстау үшін қолдау рейтингісін басқаруды талап етеді. Ішкі саясат кейде халықаралық қақтығыстарға көбірек назар аудара отырып, абстрактіленеді. Мысалы, Civilization сериясы ойыншыларға ресурстарды басқаруға және империя құруға мүмкіндік береді. Басқа стратегиялық ойындар мемлекеттік басқаруға әртүрлі деңгейде назар аударады. Мысалы, "Hearts of Iron" ойынында (Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде) азаматтық халық тек партизандар мен жұмыс күші ретінде қарастырылады, ал "Victoria" ойынында ойыншы тек жеңіп қана қоймай, екінші өнеркәсіптік революцияны іске асыруы керек, сонымен қатар 1848 жылғы төңкеріс және коммунистік көтеріліс сияқты саяси төңкерістерді болдырмауы (немесе тудыруы) керек. Үкімет пен саясатты қамтитын ойын түрлері де бар. 1985 жылы Infocom баспасынан шыққан "A Mind Forever Voyaging" интерактивті ойын болды, онда ойыншы түрлі қоғамдық саясат шешімдеріне негізделген болашақ сценарийлерді тәжірибеден өткізе алатын саналы компьютерді басқарады. Newsweek журналында бұл ойын туралы былай делінген: "Бұл "1984" емес, бірақ кейбір жағынан одан да қорқынышты". 2008 жылғы Spore ойынында ойыншы көліктерді басқарып, басқа қалалармен өзара әрекеттесетін "Civilization" кезеңі бар, олар барлық 12 қаланың бақылауына ие болады.
Білім беру және оқыту
Көңіл көтеруден асып түсе, бұл ойындар мемлекеттік қызметкерлерді даярлау және білім беру саласында нақты қолданысқа ие. Құқық қорғау саясатын басқару (мысалы, нәсілдік белегілілік), әскери шенеуніктің мансап жолын модельдеу, сондай-ақ ауруханалардың төтенше жағдайларға жауап беруі сияқты мәселелер бойынша оқу симуляциялары жасалған.