Кіріспе
Американдық ақын Ричард Тиллингхаст (25 қараша 1940 жылы Теннесси штатының Мемфис қаласында дүниеге келген) – ақын және автор.
Richard Tillinghast (born 25 November 1940 in Memphis, Tennessee) is a poet and author.
Өмір
Ричард Тиллингхаст – Теннесси штатының Мемфис қаласында туған, Сеуэни (BA, 1962) және Гарвард (MA, 1963; PhD, 1970) университеттерінің түлегі. Ол Гарвардта Бриггс Копленд оқытушысы ретінде, Берклидегі Калифорния университетінде, Сан-Квентин түрмесіндегі колледж бағдарламасында, Севанидегі, Ирландиядағы Ақындар үйінде, Мичиган университетінде және Конверс колледжіндегі төмен резиденттік MFA бағдарламасында сабақ берді. Тиллингхаст он екі поэзия кітабын және түрік тілінен аударма кітабын, сондай-ақ бес ғылыми емес кітапты жариялады: «Зақымдалған сән-салтанат» (1995), Гарвард университетінде аспирант ретінде оқыған ақын Роберт Лоуэлл туралы сындық естелік, 1960 жылдардың ортасында; «Поэзия және шындық» (2004), поэзия туралы оның сындық жазбаларының таңдамасы; және «Ирландияны табу: Ирландия әдебиеті мен мәдениетін зерттеу» (2008), елдің әдебиеті, сәулеті, тарихы және өнері арқылы елге таныстыру. 2012 жылы ол «Креслодағы саяхатшының Стамбул тарихы» атты саяхат кітабын шығарды, ол Түркия мен Византия қаласына ұқсас көзқарас ұсынады, онда Тиллингхаст елу жылдан астам уақыт өткізді. Бұл кітап «Ирландияны табу» кітабының Ирландияға тигізген игілігін Стамбул қаласына да сыйлайды. Бұл – қаланың тарихы, өнері, сәулеті, діні, асханасы және т.б. арқылы императорлық қалаға кіріспе, Тиллингхасттың Түркия қаласына жасаған көптеген сапарларының естеліктері ретінде құрылған. Оның бесінші ғылыми емес кітабы «Дүние ойларына саяхат» 2017 жылы Теннесси университетінің баспасында жарық көрді. «Ирландияны табу» және «Стамбулдың креслодағы саяхатшының тарихы» сияқты «Саяхаттар» – ол өмір сүрген және саяхаттаған елдер мен қалалар туралы кітап: оның туған қаласы Мемфис және Теннесси штаты; Ирландия; Венеция; Иран, Ауғанстан және Үндістан; Лондон; АҚШ-тың батыс бөлігі; және Гавайи. Оның соңғы өлеңдер жинақтары: «Жаңа өмір» (2008), «Таңдалған өлеңдер» (2009), «Севэни өлеңдері» (2009) және «Жолшыл бейтаныс» (2012). Тағы үш поэзия кітабы – «Six Mile Mountain» (2000), Story Line Press, «The Stonecutter's Hand» (1995), David R. Godine және «Today in the Cafe Trieste» (1997), Ирландиядағы Salmon Publishing шығарған жаңа және таңдалған өлеңдер. 1997 жылы ол Мичиган университетінің өнер мұражайындағы суреттерге жауап ретінде жазылған өлеңдер жинағын «Галереяға сапар» деп атады. Жиырма жыл бойы ол «New York Times Book Review» журналына жаңа поэзияны қарады және «The Irish Times» үшін жиі жазды. Ол сондай-ақ «The Wall Street Journal», «The Washington Post» және «The New Criterion» газеттеріне әдеби эсселер жазды, сондай-ақ «Times» газетіне саяхат мақалаларын жазды. Тиллингхаст тарихи және жеке оқиғаларды зерттеуді қалыптастыру және тереңдету үшін еркін өлеңді де, формалды шектеулерді де қолданады. Ақын Флойд Склот, «The Stonecutter's Hand» (1995) атты «Harvard Review» журналына берген шолуында, бұл өлеңдерде «шашырандық – кетуге ұмтылыс» өзін-өзі суретіне дейін алып тастау қажеттілігінен туындайтынын, жақындық пен қоғамдастық сезімін алыстатып, өзін-өзі суға батырып, басқа жерге көшіруден туындайтынын айтты. Луис Симпсон былай деп жазды: «Тиллингхасттың өлеңдері әртүрлі мәдениеттер арасында сенімді түрде қозғалады. Оның тарихы – тірі күш. «Тас кесушінің қолы» атты шығармада метрлік, өлеңдік және еркін өлеңдік тәжірибелер маңызды. Ол – өте талантты ақын, сирек кездесетін ақын». Ал марқұм Энтони Хехт былай деп түсіндірді: «Поэттің көптеген күрделі, кейде өзін-өзі жою міндеттерінің ішінде ең талапшыл және қатал нәрселерді дұрыс жасау болуы мүмкін. Ричард Тиллингхаст бұл міндетін өте адалдықпен атқарады, сондықтан оның өлеңдері қайта-қайта адалдықтарын дәлелдейді, олар тыныш, даусыз ләззат әкеледі». Денис О'Дрисколл өзінің «Тиллингхасттың таңдамалы өлеңдері» кітабына жазған кіріспесінде: «Көптеген қазіргі заманғы американдық ақындарға қарағанда сыртқа қараған және халықаралық ойлы, Тиллингхаст өз елінің тарихын пульсінде тіркейді. Тіллингхасттың соңғы өлеңдері, сөзсіз, оның ең үздіктері, өлімнің сезімтал сезімі мен махаббат арқылы жаңарудың, тіпті жастық шағудың қуанышымен біріктіреді». Тиллингхасттың өлеңдері оның саяхаттарымен байланысты, оларды Шығармашылық өнер институты, Ұлттық гуманитарлық қор, Мэри Робертс Ринехарт қоры және Мичиган өнер кеңесі гранттары, сондай-ақ Түркиядағы Америка зерттеу институтының, Британдық кеңесінің және Ирландия өнер кеңесі стипендиялары қолдады. Ол Гарвардта Вудро Вильсонның стипендиаты болды, сондай-ақ аспирант ретінде Синклер Кеннедидің саяхат грантын алды. 1964-1966 жылдары ол «Let's Go: Student Guide to Europe» журналының бас редакторы болды. Ол сондай-ақ Эми Лоуэллдің саяхаттық поэзия стипендиясын алды. Энн Стэнфорд поэзия сыйлығының иегері, Клиант Брукс сыйлығы және Джеймс Дики поэзия сыйлығы, Тиллингхаст «National Book Critics Circle» ұйымының «Nona Balakian Award for Excellence in Book Reviewing» сыйлығына ұсынылған. 2010 жылы ол Гуггенхайм стипендиясын алды. Оның өлеңдері «AGNI», «The Atlantic Monthly», «The New Republic», «The New Yorker», «The Sewanee Review», «Ploughshares» және «Poetry» сияқты журналдарда, сондай-ақ «Slate» және «Poetry Daily» онлайн платформаларында жарияланды. Оның өлеңдері сонымен қатар Гаррисон Киллордың «NPR» шоуында, «The Writer's Almanac» танымал болды. Ол 1980 жылдардың соңынан бері түрік тілін оқып келеді және 1964 жылдан бері Стамбулға сапар шегеді. Стамбул оның «Irish Pages», «Southern Review», «Agni» және «Gettysburg Review» сияқты әдеби журналдарда жарияланған эсселерінің тақырыбы болып табылады. Ол және оның қызы Джулия Клэр Тиллингхаст Эдип Кансевердің (1928–1986) өлеңдерінен аудармалар жинағын бірлесіп жасады, «Dirty August» кітабы 2009 жылы «Talisman House» баспасында жарық көрді. Әке-қызының командасы аударма жұмысына көмектесу үшін «National Endowment for the Arts» ұйымынан грант алды. Ричард қазіргі уақытта «Breakfast at the Airport» деп аталған ғылыми емес саяхат кітабын жазумен айналысып жатыр, сонымен қатар Ирландия, Англия және АҚШ туралы әртүрлі саяхат мақалаларын жазуда. Тиллингхаст 2005 жылы Мичиган университетінің «Master of Fine Arts» бағдарламасының факультетінен зейнетке шықты, ол 1983 жылы бағдарлама ашылғаннан бері онда жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Ирландиядағы «The Poets' House» директоры және Мичиган штатының Петоски қаласының жанындағы Валлон көлінде жыл сайын өткізілетін «Bear River Writer's Conference» құрылтайшысы болды. 1980 жылдардың басында ол Теннесси штатының Севанидегі «University of the South» университетінде ағылшын тілін оқытты. Ол онда ауылдың және университеттің тарихы туралы бес бөлімнен тұратын «Sewanee in Ruins» атты өлеңін жазды, ал 2008 жылы оны «Sewanee When We Were Young» атты тағы бір ұзақ өлеңімен толықтырды. 2008 жылы «University of the South» университеті оған құрметті «Doctor of Letters» дәрежесін берді. Тиллингхаст сонымен қатар өнерлерін сахнада да көрсетті: ол 1997 жылы Энн Арбордағы «Poignant Plecostomus» джаз-фьюжн тобымен бірлесіп «My Only Friends Were the Wolves» атты поэзия/музыка CD шығарды. Тиллингхаст Ирландияның Типперэри округінде бес жыл өмір сүргеннен кейін АҚШ-қа қайтып келді және қазіргі уақытта Теннесси және Гавайидің Үлкен аралы арасында уақытын бөліп жүр. Ол жеңілдететін балық аулаушы, бағбан, аспаз және саяхатшы. Ол сонымен қатар гитарада ойнайды және ән айтады.
Мемуарлары
Роберт Лоуэллдің өмірі мен шығармашылығы: Зақымдалған ұлылық, Мичиган университетінің баспасы, 1995. Гейл Research компаниясының тапсырысымен жазылған кеңейтілген автобиографиялық эссе Contemporary Authors, Autobiography Series, 23-том, 1997 жылы жарық көрген.
Эсселер
Поэзия және шындық, Мичиган университетінің баспасы, 2004. Ирландияны табу: Ирландия әдебиеті мен мәдениетін ақынның зерттеуі, Нотр-Дам университетінің баспасы, 2008. Әлем санасына саяхаттар, Теннесси университетінің баспасы, 2017.
Саяхат
Стамбулдың креслодағы саяхатшы тарихы: Ұмытылған және есте сақталған қала, bookHaus баспасы, 2012. басылым, электронды кітап.