Кіріспе

Гипполит Хелиот (16 қаңтар 1660 – 5 қаңтар 1716) – францискан монахы және Францискан үшінші тәртібінің дін қызметкері, сондай-ақ шіркеу тарихының көрнекті ғалымы, діни ордендер тарихына ерекше назар аударған. Хелиот 1660 жылғы қаңтарда Парижде дүниеге келген, тегі ағылшын екені айтылады, және туған кезде Пьер деп шомылдырылған. Жастық шағын оқумен өткізгеннен кейін, жиырма төрт жасында ол өзінің ағасы Жером Хелиоттың – Киелі қабір орденінің каноны – құрған, Пикпустағы (қазіргі Париждің бір бөлігі) Францискан үшінші тәртібінің монастырына кірді. Сол жерде ол тарихшы ретінде танымал болған діни есімін алды. Орденнің ісімен байланысты Римге екі сапар жасағанда Италияның көп бөлігін аралап көрді, ал Францияға оралғаннан кейін орденінің түрлі провинциялық басшыларының хатшысы болып қызмет етті. Италияда да, Францияда да ол өзінің зор еңбегіне материалдар жинаумен айналысты, бұл жұмысқа жиырма бес жылдай уақыт кетті. Ол "Л'Histoire des ordres monastiques, religieux et militaires, et des congregations séculières de l'un et de l'autre sexe, qui ont été établis jusqu'à présent" ("Діни және әскери монастырлық ордендердің, сондай-ақ екі жыныстың зайырлы қауымдастықтарының тарихы, қазіргі күнге дейін құрылған") деп аталды. "Тарих" 1714 және 1719 жылдар аралығында сегіз томдық болып жарық көрді. Париждегі Жан Батист Койнярд Дуэдегі Жозеф Дербей үшін алғашқы екі томды басып шығарды, ал Койнярд қалған алты томды өз атынан жариялады. Хелиот 5 қаңтар 1716 жылы бесінші том жарыққа шығар алдында қайтыс болды, бірақ оның досы және әріптесі, монах Максимилиан Було, T.O.R., бесінші томды аяқтады және қалған үш томды жазды. Хелиоттың тағы бір маңызды еңбегі – "Le Chrétien mourant" (1695). Оның "Тарих" еңбегі – 17 ғасырдың соңына дейінгі діни ордендердің тарихы туралы ақпараттың құнды қоймасы болғандықтан, маңызы зор туынды. Хелиот түрлі топтардың негізі туралы егжей-тегжейлі мәліметтер берді және қажет болған жағдайда олардың құлдырауын да сипаттады. Ол әртүрлі ордендердің діни киімдерін бейнелейтін үлкен суреттермен толықтырылған, ал 1792 жылғы басылымда суреттер түсті түспен берілген. Ол итальян (1737) және неміс (1753) тілдеріне аударылды. М. Л. Бадише материалды әліпбилік сөздік түрінде ұйымдастырып, оны Миннің "Теологиялық энциклопедиясына" енгізу үшін "Dictionnaire des ordres religieux" (5 том, 1858) деген атпен қосты.