Кіріспе
Бірнеше балық түрлерінің жалпы атауы – тұщы су немесе мраморлы жалпақ бас. Жалпақ бас – Platycephalidae тұқымдасының әртүрлі туыстарына жататын, айқын жапырақ басқа ие шағын және орташа мөлшердегі балық түрлерінің бірі. Көптеген түрлері Индо-Тынық мұхитының эстуарияларында және ашық теңізінде кездеседі, әсіресе Австралияның көп бөлігінде олар танымал спорттық және тағамдық балықтар болып табылады. Жалпақ бас кем дегенде ұзындығы мен салмағы өсе алады, олардың ішінде ең ірісі – қараңғы жалпақ бас (Platycephalus fuscus), бірақ осындай мөлшердегі балықтар сирек кездеседі.
the freshwater or marbled flathead
A flathead is one of a number of small to medium fish species with notably flat heads, distributed in membership across various genera of the family Platycephalidae. Many species are found in estuaries and the open ocean in the Indo Pacific, especially most parts of Australia where they are popular sport and table fish. Flathead can grow at least in length and in weight, with dusky flathead (Platycephalus fuscus) being the biggest, although fish this size are seldom caught.
Анатомиясы мен морфологиясы
Flathead балықтары ерекше дене пішінімен ерекшеленеді, олардың аң аулау стратегиясы осы пішінге негізделген. Flathead балықтары жоғарыдан қарай қысылған, яғни денесі кең, бірақ жалпақ және биіктігі өте төмен. Екі көзі де жалпақ бас үстінде орналасқан, бұл жоғарыдан келетін жемге шабуыл жасау үшін ең жақсы бинокулярлық көруді қамтамасыз етеді. Бұл құрт сияқты әсер етеді. Дегенмен, құрттан айырмашылығы, Flathead балықтары әлдеқайда созылыңқы, құйрығы тік болып қалады, ал аузы үлкен, кең және симметриялық. Flathead балықтары осы дене құрылымын құмда жасыру үшін пайдаланады (дене түсі қоршаған ортаға сәйкес өзгереді), көздері ғана көрінеді, содан соң жоғары және сыртқа қарай секіріп, үстінен өтіп бара жатқан шағын балықтар мен шаяндыларды жұтып алады, сорғыш және қарсылықпен қоректенудің үйлесімін пайдаланады, осылайша жемді ұстау мүмкіндігін арттырады. Балықтарының екі жағында және басының үстінде уытты тікенектері бар. Уыт өлімге әкелмейді, бірақ шамамен 2 күнге дейін ауырсыну мен инфекция тудыруы мүмкін. Кейбір балықшылар Flathead балығының тістеуінен туындаған ауырсынуды азайтуға болады деп санайды, себебі балықтың ішіндегі белгілі бір безге байланысты, тістеген балықтың ішіндегі шырышты жараға сүрту арқылы.
Тіршілік ету ортасы
Түнгі жалпақ бас (Platycephalus fuscus) Квинслендтегі Кэрнстен Викториядағы Гиппленд көлдеріне дейінгі сағалар мен жағалаудың шығанақтарында таралған. Олар құм, лай, қиыршық тас және теңіз шөптерінде кездеседі, сондай-ақ су тасқынының шегіне дейінгі сағалық суларда да өмір сүре алады. Мұхиттық жалпақ бас түрлері (құмдық жалпақ бас, жолбарыс жалпақ бас, шынақ құйрықты жалпақ бас) атауына сәйкес, көбінесе қараңғы жалпақ басқа қарағанда терең суда, жағажайлық рифтер мен жағалау арасындағы құмды аймақтарда кездеседі. Бірақ шынақ құйрықты жалпақ бас көптеген сағалық орталарда да кездеседі, мысалы, Перттегі Сван/Каннинг өзен жүйесінде.
Адам үшін маңызы
Балықшылар жыл бойы әртүрлі жемдер мен жасанды әйелдерді пайдаланып, жалпақ басты ұстайды, бірақ олар көбінесе жазда ұсталады. Балықшылар көптеген жалпақ бас түрлерінің тек бірнешеуін ғана тұрақты түрде ұстайды. Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында жалпақ бастың айтарлықтай коммерциялық аулауы бар. Австралияда көптеген жалпақ бас түрлері тағам ретінде кеңінен қолданылады. Дегенмен, 2022 жылдан бастап құмдық жалпақ бас (Platycephalus bassensis) тым көп аулау салдарынан азайып бара жатыр деп жарияланды.