Кіріспе

Грузия ғалымы (1929–2021)

Тамаз Валерианис ұлы Гамкрелидзе (; 23 қазан 1929 – 10 ақпан 2021) 1964 жылдан бастап осы университеттің профессоры, ал 1966 жылдан бастап Құрылымдық және қолданбалы лингвистика кафедрасының меңгерушісі болды. 1973–2006 жылдары Тсеретели Шығыстану институтының директоры (Тбилиси) қызметін атқарды. Ол үнді-еуропа тіл білімі, ежелгі тілдер, теориялық тіл білімі, құрылымдық және қолданбалы лингвистика, сондай-ақ картвел тану салаларында көптеген маңызды еңбектердің авторы. Ол прото-үнді-еуропа тілінің дауыстық теориясының негізгі қолдаушысы болды. 1980 жылдары Вячеслав Ивановпен бірлесіп үнді-еуропалықтардың қоныс аударуы туралы жаңа теорияны жасады, оны олар соңғы рет «Үнді-еуропа және үнді-еуропалықтар» (1995) еңбегінде жариялады. 1988–1995 жылдары Ресей Ғылым академиясының «Вопросы языкознания» журналының бас редакторы болды. Ол АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі (2006), Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі, Ұлыбритания академиясының корреспондент мүшесі, Еуропа лингвистикалық қоғамының мүшесі (1986 және 1988 жылдары осы қоғамның президенті), Австрия ғылым академиясының корреспондент мүшесі, Ресей ғылым академиясының академигі, Әлемдік өнер және ғылым академиясының мүшесі (2006), Бонн университетінің (Германия) және Чикаго университетінің (АҚШ) құрметті докторы, Америка лингвистикалық қоғамының құрметті мүшесі және тағы да басқалары. Ол Ленин сыйлығымен (1988), Гумбольдт халықаралық сыйлығымен (1989) және Грузия ғылым академиясының Иване Джавахишвили сыйлығымен (1992) марапатталды. 1992 жылдан 2005 жылға дейін Грузия Парламентінің депутаты болды. 1991 жылдың тамызында Тамаз Гамкрелидзе Тбилиси мемлекеттік университетінің ректоры болып тағайындалды, бірақ бұл қызметте аз ғана уақыт тұрды. 2000 жылдан бастап Тбилисидің құрметті азаматы атанды. Тамаз Гамкрелидзе 2021 жылдың 10 ақпанында 91 жасында дүние салды.

Таңдалған библиография

Аккадо-хетт сызба жазуы және хетт жазуының пайда болуы мәселесі, Archiv Orientální, 29-том (1960 ж.). Анатолия тілдері және Кіші Азияға үнді-еуропалықтардың қоныс аударуы мәселесі, Жалпы және шығыс тіл білімі. Токио, 1970 ж. В. В. Ивановпен бірге, Индоевропа тілі және индоевропалықтар: Прототіл мен протомәдениеттің реконструкциясы және тарихи-типологиялық талдауы. Тифлис: Тифлис университетінің баспасы, 1984. xcvi + 1328 б. Ағылшын тілінен аударма: Индоевропалықтар және индоевропалықтар: Прототіл мен протомәдениеттің қайта құрылуы және тарихи талдауы. 2 том. Аудармашы: Дж. Николс. Берлин–Нью-Йорк: Mouton de Gruyter, 1: 1994, 2: 1995. В. В. Ивановпен бірге, "Ежелгі Таяу Шығыс және үнді-еуропалық мәселесі: Тіл білімі және тарихи-мәдени деректерге негізделген прото-үнді-еуропалықтардың уақыттық және аумақтық сипаттамалары", "Тарих зерттеулері" журналы, 22-том, 1–2-сан (1983): 7–52. doi: 10.2753/RSH1061 19832201027. В. В. Ивановпен бірге, "Үнді-еуропалық диалектілерінде сөйлейтін тайпалардың Таяу Шығыстағы бастапқы отанынан Еуразиядағы тарихи қоныс орындарына көшіп кетуі", "Тарих зерттеулері" журналы, 22-том, 1–2-сан (1983): 53–95. doi: 10.2753/RSH1061 198322010253. "Прото-үнді-еуропалық тілі – стативтік белсенді типология", Indogermanica et Caucasica: Карл Хорст Шмидттың 65 жылдығына арналған құрастырма, Р. Бильмейер және Р. Штемпель баспагерлері. Берлин–Нью-Йорк: Mouton de Gruyter, 1994, 25–34 б. Әріптік жазу және ежелгі грузин жазуы. Нью-Йорк: "Караван кітаптары", 1994. Иво Хайнал, редактор. Томас В. Гамкрелидзе, Таңдамалы еңбектер: Тілдік белгі, типология және тілдік реконструкция. Инсбрук, 2006 ж.