Кіріспе
Пасха аралындағы мүсіндердің басына кигізілетін жағалар
Пукао – бұрын Пасха аралындағы кейбір моаи мүсіндерінің үстіне қойылған шапка тәрізді құрылымдар немесе басына кигізілетін жағалар. Олардың барлығы Пуна-Пау кенінен алынған, өте ашық қызыл түсті жанартау күлінен қашалған.
Символизм
Пукао 15-16 ғасырларда ғана жасалды және моаиға кейінірек қосылған элементтер болып табылады. Пукао не үшін жасалғаны белгісіз, бірақ түрлі теориялар бар. Бір теория бойынша, моаидың үстіне пукао орнату – бейнеленген тұлғаның құдіретін мойындау болған. Бұл сенімділік тудырады, себебі сол кезде және қазір де мұндай жұмыс өте қиын, әсіресе сол заманда кран технологиясының кез келген дәлелі табылған жоқ. Тағы бір теория бойынша, пукао мүсіндерді ерекшелеу үшін қолданылған. Пукаосы бар моаилар көбірек сәндік және маңызды болып көрінеді. Мүмкін, бұл айырмашылық арал тұрғындарына қай мүсіндерге қандай рәсімдер орындалу керектігін көрсеткен. Пукао моаи басының үстінде жеке бөлік ретінде теңгерілген. Оларды пандустар арқылы көтеруге мүмкін болған, бұл үшін бірнеше адам жеткілікті болған. Пукаоның төменгі және шеттеріндегі сақина тәрізді ойыстар осы теорияны қолдайды, себебі олар пукаоны моаи мүсіндерінің үстіне дейін домалату үшін ағаштан жасалған пандус пайдаланылғанын болжайды. Сонымен қатар, түрлі физиктер бұл мүмкіндікті көрсететін модельдер жасады, ал пукаоның сопақ пішіні ескерілгенде, оны мүсіннен төмен домалатуға қарағанда жоғары көтеру оңай болған. Дегенмен, ешбір теорияны толыққанды дұрыс деп қабылдауға болмайды, өйткені кез келген теориялық әдіс (мысалы, шкивтерді пайдалану) мүмкін. Бүгінгі күні археологиялық тұрғыдан 100-ге жуық пукао тіркелді, бірақ олар тек құлаған мүсіндері бар Ахуларда немесе бастапқы карьерде табылды.
The pukao was balanced as a separate piece on top of the head of a moai. They are believed to have been raised using ramps, possibly requiring only several people. The ring like indentations along the bottom and edges of the pukao support this theory, as they postulate a ramp made out of logs being used to roll the pukao to the tops of moai statues. In addition, various physicists have made models indicating that this as a possibility, and, given the oblong shape of pukao, the structures would have been easier to roll up the statue than roll back down. However, no one theory can be accepted as correct, because virtually any theorized method (such as the use of pulleys) is plausible. To date, about 100 pukao have been documented archaeologically, but only at Ahu with fallen statues or at the source quarry.
Пукао өзенінің бастауы
Қызыл түсті бас киімдер қызғылт түсті шлактан, яғни жанартаулық тау жынысынан жасалған. Тастар Пуна Пау деп аталатын карьерден алынған, ол сол аттас жанартаудың кратерінің ішінде және оның шетінде орналасқан. Пукаолар жасалғаннан кейін, оларды ежелгі жолмен қолмен немесе ағаш бөліктерінің үстімен домалатып, мүсіндер тұрған жерге жеткізген. Жол қызыл шлак ұнтағынан жасалған цементпен салынған. Жол бойында және салтанатты платформаларда 70-тен астам тасталған пукао табылған. Пуна Паудан моаилерге дейінгі жол бойында таралған пукаолардың астыңғы бөлігінде мүсіндерге орналастырылғандағы іздер жоқ, бұл Пуна Пауда негізгі карьер жұмыстары жүргізілгенін, сондай-ақ тасты цилиндр тәрізді пішінге келтірудің, оны тасымалдауды жеңілдеткенін көрсетеді. Ал моаилер орналасқан жерде, пукаоларды мүсіндерге орнату алдында, одан күрделі өрнектер жасалған.