Кіріспе

Эльстер мұз басуы (Elster Kaltzeit, Elster Glazial немесе Elster Zeit) немесе, одан сирек кездесетін Эльстер мұз басу дәуірі, ескі және танымал ғылыми әдебиеттерде Эльстер мұз дәуірі (Elster Eiszeit) деп те аталады, – Солтүстік Германия және Еуропаның басқа аймақтарында кең ауқымды мұздықтардың пайда болуына әкелген ең ерте белгілі мұз басу дәуірі. Бұл шамамен 500 000 – 400 000 жыл бұрын болған. Оған дейін ұзақ кезең бойы орташа температура салыстырмалы түрде жоғары болған, ол хромерлік кешен деп аталады. Эльстерден кейін Холштейн мұз аралық кезеңі, одан кейін Саале мұз басуы келді. Мұз басу кезеңі Саале өзенінің оң саласы – Ақ Эльстер өзенінің атымен аталған.

Қайшылықты байланыстар

Дәстүр бойынша, Элстер Альп тауларының Миндель мұздығымен және Ұлыбритания мен Ирландияның Англия мұздығымен байланысты болды. 1950 жылдары терең теңіз түбі үлгілеріндегі оттегі изотоптарын талдау, теңіз изотоптық сатылары (МИС) арқылы анықталған жылы және суық фазалармен жаһандық мұздық тарихын ұсынды. Бұл Эльстер/Миндель/Англия уақыт кезеңінде МИС 12 және МИС 10 есімді екі мұздық кезеңді анықтады. Мұздық шөгінділерін мерзімдеуге қолайлы изотоптардың жетіспеуі осы мәселені шешуді қиындатты. Бұл екі негізгі нұсқа арасындағы күшейіп келе жатқан дауға әкелді:

МИС 12, 478–424 мың жыл бұрын, екі мұздықтың арасындағы ең күштісі болып табылады және Элстер/Миндель/Англиямен байланыстыруға ұзақ уақыт бойы басымдық берілді. Ұлыбританияның МИС 12 кезінде кең аумақты мұзбен жабылғанына күшті дәлелдер бар, ал МИС 10 кезінде мұздыққа қатысты белгілер даулы және әлсіз. Осылайша, Англия мұздығының МИС 12-мен байланысы даусыз. Егер Эльстер мен Миндель де МИС 12-ге сәйкес келсе, Еуропаның мұздық тарихы айтарлықтай жеңілдетеді. Халықаралық стратиграфия комиссиясының (ICS) Квартерлік стратиграфия кіші комиссиясы (SQS), Халықаралық геологиялық ғылымдар одағының (IUGS) ғылыми ұйымы, 2011 жылғы сәйкестік кестесінде Англия және Эльстер екеуін де МИС 12-ге сәйкес келтіреді. МИС 10, 374–337 мың жыл бұрын. Нидерландыда Эльстердің МИС 12 және МИС 10 екеуімен де байланысы бар екендігіне қатысты мәліметтер бар. МИС 10-ға сәйкестік Солтүстік Германияның мұздықтарына жасалған Литт және басқалардың (2007) жан-жақты шолуында келтірілген. Неміс стратиграфиялық комиссиясының 2016 жылғы сәйкестік кестесі Эльстер мен Миндельді МИС 10-ға сәйкестендіреді.