Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс лютерандық теолог (1493–1555)
German Lutheran theologian (1493–1555)
Юст Юнас, Үлкен (5 маусым 1493 – 9 қазан 1555), немесе жай ғана Юст Юнас – неміс лютерандық теолог және реформатор. Ол заңгер, профессор және гимн жазушы болды. Ол Мартин Лютер мен Филипп Меланхтонның еңбектерін аударғанымен әйгілі. Мартин Лютердің өмірінің соңғы сәттерінде оның қасында болды.
Justus Jonas, the Elder (5 June 1493 – 9 October 1555), or simply Justus Jonas, was a German Lutheran theologian and reformer. He was a Jurist, Professor and Hymn writer. He is best known for his translations of the writings of Martin Luther and Philipp Melanchthon. He accompanied Martin Luther in his final moments.
Өмір және шіркеу
Джонас қазіргі Тюрингиядағы Нордхаузен қаласында туды, ол бургермейстердің ұлы болған. Оның туған аты Жодокус (Йобст) Кох еді, ол 16 ғасырда, Эрфурт университетінде оқып жүргенде, неміс ғалымдарының дәстүріне сәйкес өзгертті. 1506 жылы ол осы университетке түсіп, құқық және гуманитарлық ғылымдарды оқыды, ал 1510 жылы өнер магистрі атанды. 1511 жылы Виттенберг университетінде құқық бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1514 немесе 1515 жылдары Эрфуртқа оралып, дін қызметкері болып тағайындалды. 1518 жылы ол Эрфурттағы Святой Северий шіркеуінің (Severikirche) каноны болып тағайындалды. 1519 жылы Эрфурт университетінің ректоры болды. 1521 жылы Виттенбергтегі Барлық Әулиелер шіркеуінің (Schlosskirche) пробсты және Виттенберг университетінің шіркеу құқығының профессоры болып тағайындалды. 1541-1546 жылдары ол Галледе суперинтендант және бас пастор болып қызмет етті. Эразмға деген зор құрметі оны грек, еврей және Киелі кітаптарды зерттеуге жетеледі, ал 1519 жылдың мамыр айында университет ректоры болып сайлануы Жаңа білімнің жақтастары үшін үлкен жетістік саналды. Алайда, Лейпцигтегі даудан кейін ғана Мартин Лютерге адалдығын білдірді. 1521 жылы ол Лютермен бірге Вормсқа өткен мәжіліске қатысты, сонда Виттенбергтегі канондық құқық профессоры болып тағайындалды. Лютер Вартбургте болған кезде Джонас Виттенберг реформаторларының ең белсенділерінің бірі болды. Ол аудармашылық талантымен Реформацияға көмектесті, Лютер мен Меланхтонның еңбектерін жағдайға қарай неміс немесе латын тіліне аударып, екеуінің де көшірмесіне айналды. Сондай-ақ, Джонас Лютерге Киелі кітапты неміс тіліне аударуға көмектесті. 1524 жылы Мартин Лютердің төрт және Пауль Сператтың үш әнұранымен бірге жарық көрген алғашқы лютеран әнұранына енген сегіз әнұранның бірі – «Иисус атымен бастаймыз» (In Jesu Namen wir heben an) оған жатады. Оның «Құдай бізді қолдамаса» (Wo Gott der Herr nicht bei uns hält) әнұраны 124-ші псалмның сөздеріне негізделген. Ол 1524 жылы Эрфурт Энхиридионында жарияланды. Оны бірнеше композиторлар орган және хор музыкасының негізі ретінде пайдаланды, соның ішінде Бахтың BWV 178 хор кантатасы. Джонас келесі жиырма жыл бойы конференцияларға (оның ішінде 1529 жылғы Марбургте және 1530 жылғы Аугсбургте өткен Реформация конференцияларындағы маңызды рөлдерге) қатысты, сапарлар жасады және князьдермен дипломатиялық жұмыстармен айналысты. 1531 жылдың күзінде Джонас Аугсбургтік мойындаудың Апологиясының неміс тіліндегі аудармасын жариялады, ал 1541 жылы Галледе сәтті уағыз жорығын бастады, 1542 немесе 1544 жылы оның шіркеулерінің бақылаушысы және Галле қаласындағы біздің сүйікті әйел шіркеуінің (Marktkirche Unser Lieben Frauen) діни қызметкері болды. Мартин Лютер ауыр сырқатқа шалдығып, 1545 жылы Рождествода досының қасына барды. Джонас Лютердің Айслебендегі өлім төсегінде болды және жерлеу рәсімінде уағыз айтты. Лютердің денесі процессиямен Галлеге жеткізіліп, Виттенбергке жерленді. Сол жылы Джонас Саксония герцогы Маврикийдің бұйрығымен герцогтіктен қуылды. Сол кезден бастап өмірінің соңына дейін Джонас қанағаттандырарлық жұмыс таба алмады. Ол уағыз айту үшін әр жерде саяхаттап, ақырында 1553 жылы Тюрингияның Айсфельд қаласына барды, онда 62 жасында қайтыс болды.
Jonas was born at Nordhausen in present day Thuringia where he was the son of the burgermeister. His birth name was Jodokus (Jobst) Koch, which he changed according to the common custom of German scholars in the sixteenth century, when at the University of Erfurt. He entered that university in 1506, studied law and the humanities, and became Master of Arts in 1510. In 1511 he went to University of Wittenberg, where he took his bachelor's degree in law. He returned to Erfurt in Thuringia during 1514 or 1515 was ordained priest. In 1518, he was appointed Canon of St. Severus Church (Severikirche) in Erfurt which was a collegiate church. In 1519, he became Rector of the University of Erfurt. In 1521, he was appointed Probst of All Saints' Church (Schlosskirche) at Wittenberg and Professor of Church Law in the University of Wittenberg. From 1541 to 1546, he served as superintendent and chief pastor at Halle. His great admiration for Erasmus first led him to Greek, Hebrew and Biblical studies, and his election in May 1519 as rector of the university was regarded as a triumph for the partisans of the New Learning. It was not, however, until after the Leipzig Disputation with Johann Eck that Martin Luther won his allegiance. He accompanied Luther to the Diet of Worms in 1521, and there was appointed professor of canon law at Wittenberg. During Luther's stay in the Wartburg, Jonas was one of the most active of the Wittenberg reformers. Giving himself up to preaching and polemics, he aided the Reformation by his gift as a translator, turning Luther's and Melanchthon's works into German or Latin as the case might be, thus becoming a sort of double of both. Jonas also assisted Luther with his translation of the Bible into the German language. One of the eight hymns in the first Lutheran hymnal is attributed to him, In Jesu Namen wir heben an (In the name of Jesus we begin), which appeared in 1524 with four hymns by Martin Luther and three by Paul Speratus. His hymn Wo Gott der Herr nicht bei uns hält, a paraphrase of Psalm 124, was published in the Erfurt Enchiridion in 1524. It was used by several composers as a base for organ and choral music, including Bach's chorale cantata BWV 178. Jonas was busied in conferences (including a prominent role in the Reformation conferences at Marburg (1529) and Augsburg (1530)) and visitations during the next twenty years, and in diplomatic work with the princes. In the autumn of 1531, Jonas published a German translation of the Apology of the Augsburg Confession and in 1541 he began a successful preaching crusade in Halle, becoming superintendent of its churches in 1542 or 1544 and priest in the Market Church of Our Dear Lady (Marktkirche Unser Lieben Frauen) the city of Halle, Saxony Anhalt. Martin Luther became severely ill and visited his friend during Christmas in 1545. Jonas was present at Luther's deathbed at Eisleben, and preached the funeral sermon; in a procession Luther's body was taken to Halle and buried in Wittenberg. In the same year Jonas was banished from the duchy by Maurice, Duke of Saxony. From that time until his death, Jonas was unable to secure a satisfactory living. He wandered from place to place preaching, and finally went to Eisfeld, Thuringia (1553), where he died, aged 62.
Басқа дереккөздер
Briefwechsel des Justus Jonas, жинақталған және өңдеуден өткен Г. Каверау (2 томдық, Галле, 1884–1885). 2007 жылдың 13 қаңтарында қарастырылды. Г. Кавераудың мақаласы, Герцог Хаук, «Реалэнциклопедия», 3-басылым, библиографиясымен.
Briefwechsel des Justus Jonas, gesammelt und bearbeitet von G. Kawerau (2 vols., Halle, 1884–1885). Retrieved on January 13, 2007. G. Kawerau's article, Herzog Hauck, Realencyklopadie, ed. 3, with bibliography.