Жақын туыстар және мұрагерлік құқығы

Кіріспе

Адамның ең жақын туысы (НОК)

Адамның ең жақын туысы (НОК) оның жұбайы, асырап алынған отбасы мүшесі немесе ең жақын қан туысы болуы мүмкін. Кейбір елдерде, мысалы АҚШ-та, "жақын туыс" деген заңдық анықтама бар. Басқа елдерде, мысалы Ұлыбританияда, "жақын туыс" заңдық анықтамасы жоқ және ол міндетті түрде қан туыстарына қатысты болмауы мүмкін. Кейбір құқықтық жүйелерде мұрагерлікке қатысты құқықтар (мысалы, медициналық шұғыл жағдай кезінде, егер нақты өсиет немесе көрсетімдер берілмеген және адамның жұбайы болмаса, шешім қабылдау қабілетін білдіреді) ең жақын туысқа (жасына қарамастан, егер кәмелетке толмаған болса, өкіл тағайындалады), әдетте балаға, ата-анасына немесе бауырына беріледі. Дегенмен, жақын туыстары жоқ адамдар да бар, және мұндай жағдайда шешім қабылдау құқығы көбінесе немересіне немесе немере қызына, бірінші туысына, әпкесіне немесе ағасына, немесе әжесіне өтеді. Мысалы, егер адам мұрагерлікпен өлсе, кейбір юрисдикциялардың заңдары бойынша мүлікті қайтыс болған адамның жұбайына немесе балаларына бөлу талап етіледі. Егер олардың ешқайсысы болмаса, мүлік көбінесе ең жақын туыстар тобына бөлінеді, олар ата-анасы, әже-шешесі, бірінші туыстары, әпкелері мен ағалары немесе ең нашар жағдайда екінші туыстары болуы мүмкін. Егер адам мұрагерлікпен өлсе және анықталған жақын туысы болмаса, оның мүлігі әдетте мемлекетке өтеді (яғни заңды түрде мемлекетке қайтарылады). Медициналық шұғыл жағдайларда, егер адам (жасы немесе денсаулығының нашарлауына байланысты немесе есінен айырылғандықтан) өзі үшін шешім қабылдауға қабілетсіз болса және оның жұбайы немесе балалары болмаса, жақын туысы медициналық қызметкерлердің қабылдаған медициналық шешімдеріне қатыса алады, бұл юрисдикцияның нақты заңдарына сәйкес келеді. Заңды некеде тұрмаған адамдардың өмірлік серігінің күтіміне қатысты шешім қабылдауға қабілетсіздігі көптеген юрисдикцияларда осындай жағдайларда өмірлік серіктерге жұбайға тең құқықтар беруіне әкелді, тіпті көптеген юрисдикциялар әлі де жұбайлар емес адамдарды мұрагерлерге айналдыруды талап етпесе де (көптеген юрисдикцияларда жұбайды мұрадан айыру дұрыс емес). Бір жынысты серіктердің жақын туыстарға қарағанда серігінің медициналық күтіміне немесе жерлеу рәсімдеріне қатысты құқықтарының болмауы бір жынысты неке немесе оған теңестірілген неке талап ету үшін сот процесінің негізгі себептерінің бірі болып табылады. Жақын туыс ретінде қарастырылғанда, асырап алынған балалар қан туысқан ретінде қарастырылады. Алайда, неке арқылы туысқандар ешқашан жақын туыс деп есептелмейді.

A person's next of kin (NOK) may be that person's spouse, adopted family member or closest living blood relative. Some countries, such as the United States, have a legal definition of "next of kin". In other countries, such as the United Kingdom, "next of kin" may have no legal definition and may not necessarily refer to blood relatives at all. In some legal systems, rights regarding inheritance (which imply a decision making capacity — for example, in a medical emergency — where no clear will or instructions have been given, and where the person has no spouse) flow to the closest relative (regardless of the age, with a representative appointed if a minor), usually a child, a parent or a sibling. However, there are people without any close adult relatives and, in such a case, decision making power often flows to a niece or nephew, first cousin, aunt or uncle, or grandparent. For example, if a person dies intestate, the laws of some jurisdictions require distribution of the estate to the decedent's spouse or children. However, if there are none of these, the estate can often be distributed to the next closest group of living relatives, whether they be parents, grandparents, first cousins, aunts and uncles, or second cousins in extreme cases. If a person dies intestate with no identifiable next of kin, the person's estate generally escheats (i. e., legally reverts) to the government. In cases of medical emergency, where a person is incapable (either legally because of age or mental infirmity, or because they are unconscious) of making decisions for themselves and they have no spouse or children, the next of kin may participate in medical decisions made by medical personnel, subject to the specific laws of the jurisdiction. The inability of persons who are not in a legal marriage to make decisions with respect to the care of a live in partner has resulted in many jurisdictions giving live in partners rights equivalent to a spouse in such situations, even though most jurisdictions still do not require non spouses to be made beneficiaries of estates (it is improper in most jurisdictions to disinherit a spouse). The inability of same sex partners to have rights with respect to a partner's medical care or funeral arrangements over and above those of the next of kin is one of the main reasons behind litigation to require same sex marriage or its equivalent. For the purposes of next of kin, adopted children are treated as blood relatives. However, relatives by marriage are never considered next of kin.

АҚШ-тағы басымдық тәртібі

Америкалық заңдар бойынша, егер мұрагерлер болмаса және мүлік жұбайына тиесілі болса, мұрагерлік мүлік қайтыс болған адамның ата-анасына немесе жалғыз тірі қалған ата-анасына беріледі. Азаматтық құқық жүйесіндегі есептеу әдісі және оның АҚШ-та кеңінен қолданылатын түрлі өзгертілген нысандары бойынша, «талапкердің туыстық дәрежесі – қайтыс болған адамнан бастап оның және талапкердің ең жақын ортақ ата-бабасына дейінгі қадамдар саны (әр ұрпақтан біреуі есептеледі) мен ортақ ата-бабадан талапкерге дейінгі қадамдар санының қосындысы болып табылады». Бірдей дәрежедегі бірнеше туыстардың арасында жақын ата-бабалары арқылы байланысқандары қайтыс болған адамға жақын туыс болып саналады. Заң мұрагерлік құқықты автоматты түрде (өсиет болмаған жағдайда) кімге беруге болатынын анықтайды; әрбір адам өсиет жазып, басқа адамдарды мұрагер ретінде тағайындай алады. Кәмілетке толмаған бала мұрагерлікке ие болған жағдайда (балалар ата-анасынан өсиет болмаса да мұрагерлікке ие болады), онда бала 18 жасқа толғанға дейін «сенімдік қор» құрылады, яғни өсиеттің орындаушылары немесе қоршылары бала 18 жасқа толғанға дейін мүлікке жауапты болады. «Жақын туыс» терминін ата-аналық жауапкершілікпен шатастыруға болмайды. Денсаулық сақтау саласында пациенттерді дәрігерге тіркелгенде немесе ауруханаға түскенде жақын туыстарын көрсетулерін сұрайды. Ауруханалар пациенттің жақын туыстарына оның ауруханаға түскенін немесе жағдайының өзгеруін хабарлайды. Егер пациент есінен танып қалса немесе өзінің жақын туысын атауға мүмкіндігі болмаса, ауруханалар әдетте ең жақын қан туысын тізімдейді, бірақ нақты ережелер жоқ. Дәрігерлер ес-түссіз немесе шешім қабылдау қабілеті жоқ пациенттер үшін шешім қабылдауды қарастырғанда жақын туыстарының пікірін ескеруге тырысады. Жақын туыстың медициналық көмекке қатысты шешім қабылдауға құқығы жоқ, ол тек кеңес бере алады, пациенттің бұрынғы тілектерін жоққа шығара алмайды және медициналық қызметкерлердің пациенттің мүддесі деп санайтын іс-әрекеттерін тоқтатуға құқығы жоқ. Дәстүрлі түрде, некеде тұрмаған серіктестер (особылықпен, бір жынысты серіктестер) кейбір мекемелерден шеттетілді, бірақ Ұлыбританияда бірге тұрудың көбеюіне және некеде тұрмаған серіктестері бар балалы отбасылардың пайда болуына байланысты (2012 жылы балалардың 47,6% некеден тыс туған) бұл соңғы жылдары өзгерді. Осы әлеуметтік өзгерістердің нәтижесінде көптеген NHS трасттары ауруханаға түскен адамнан жақын туысын ресми түрде көрсетуін сұрайды. Басқа юрисдикциялардағы жақын туысқа берілгендей өкілеттіктер 2005 жылғы Психикалық қабілеттілік туралы заңға сәйкес, тұрақты өкілеттік арқылы басқа адамға берілуі мүмкін (бұл заң психикалық денсаулыққа тікелей қатысты емес және Психикалық денсаулық туралы заңмен тығыз байланысты емес). 1983 жылғы Психикалық денсаулық туралы заңтың 26-бабында «жақын туыс» термині «ең жақын туыс» терминімен ауыстырылды.

"American statutes typically provide that, in absence of issue and subject to the share of a surviving spouse, intestate property passes to the parents or to the surviving parent of the decedent". Under the civil law system of computation and its various modified forms that are widely adopted by statute in the United States, "a claimant's degree of kinship is the total of (1) the number of the steps, counting one from each generation, from the decedent up to the nearest common ancestor of the decedent and the claimant, and (2) the number of steps from the common ancestor down to the claimant." "Of multiple relations with the same degree, those connecting through a nearer ancestor are more closely related to the decedent." stipulate who inherits automatically (in the absence of a will); an individual can make a will and nominate other persons. If a minor inherits (children inherit from parents even in the absence of a will), then, until the child is 18 years of age, there is a "trust" imposed, which means that the executors or trustees of the will remain responsible for the assets until the child is 18. The term "next of kin" should not be confused with parental responsibility. In the context of health care, patients are often asked to nominate a next of kin when registering with their general practitioner, or alternatively on admission to hospital. Hospitals will then notify the next of kin that the patient has been admitted or if there is any change in their condition. If the patient is unconscious or otherwise unable to state their next of kin, hospitals will usually list their nearest blood relative, though there are no specific rules. Doctors attempt to seek the views of the next of kin when considering decision making for unconscious patients or those who lack capacity. The next of kin has no power to make any decisions regarding medical care, only to advise, and can neither override the previously stated wishes of the patient nor prevent the medical team acting in what they consider to be the best interests of the patient. Traditionally, unmarried partners (especially same sex ones) were often excluded by certain institutions, but this has changed in recent years due to the increase in cohabitation in the UK, and in diverse families, such as those formed by unmarried partners with children (47.6% of children were born outside marriage in 2012). As a result of these social changes, the policy in most NHS trusts is to ask a person on their admission to hospital to nominate their next of kin formally. Powers similar to next of kin as defined in other jurisdictions can be explicitly delegated to another person using lasting power of attorney, under the provisions of the Mental Capacity Act 2005 (this Act does not relate specifically to mental health and is largely unrelated to the Mental Health Act). The Mental Health Act 1983, Section 26 replaced the traditional term next of kin with "nearest relative".

Ирландия

Ирландияда "жақын туыс" термині мұрагерлік құқық саласында мағынаға ие. Егер адам өсиеттама қалдырмай дүниеден өтсе, 1965 жылғы Мұрагерлік туралы заңның ережелері қолданылады. Заңның VI бөлімі – Мұрагерлік бойынша бөлу (66-75-тараулар) – мұрагерлік бойынша ережелерді түсіндіреді; бұл 2010 жылғы Азаматтық серіктестік және бірге тұратын адамдардың белгілі бір құқықтары мен міндеттері туралы заңмен толықтырылды. Медициналық құқық тұрғысынан "жақын туыс" – заңмен нақты анықталмаған, өте шалақы ұғым. Егер пациент шешім қабылдауға қабілетсіз болса (мысалы, есінен айырылса), Ирландиядағы қазіргі медициналық этика жақын туыстарымен (кезекпен: жұбайы, балалары, ата-анасы, бауырлары) кеңесуді қарастырады. Дегенмен, жақын туыстардың ересек пациенттердің атынан шешім қабылдауға жалпы құқығы жоқ.