Кіріспе

Буддистік монах және аудармашы

Сангапала (506–518 жж.) – Қытайдың Оңтүстік және Солтүстік династияларына саяхат жасаған белгілі кхмер монахы. Ол Фунандық монах Мондрасенамен бірге "Вимуттимагга" немесе "Бостандық жолы" сияқты буддалық сутраларды қытай тіліне аударған. Ол Трипитакаға енген жалғыз екі камбоджалық монахтың бірі.

Сәйкестендіру

Сангапала кейде кхмер тілінде Сангаварман деп аталады. Қытай тілінде ол сондай-ақ Сэнцюэ Поло (僧伽婆羅) деп те аталады.

Өмірбаян

Сангапала 460 жылы Фунан мемлекетінде дүниеге келген. Ол пали, санскрит және классикалық қытай тілдерін үйренген. Пала денесі де, санасы да таза болғандықтан, сөйлесуге бейім емес еді. Ол бөлмесінде жеке жұмыс істеп, өте қарапайым тағаммен күн көретін. 506 жылдан бастап Цзянкаң сарайы оны жаңа еңбектерді қытай тіліне аударуға шақырды. Сангапалаға үнді санскрит тілінде жазылған, үшінші Маурьян императоры Ашоканың тууы мен билігін баяндайтын түпнұсқа Ашокаваданадан (Ashokavadana) "Ашоканың кітабы" (Аюван цзин, T.2043) деп аталатын жаңа аударма жасау тапсырылды. Ол 16 жыл бойы ресми аудармашы болып жұмыс істеді және бес түрлі орында кеңселер ашты, соның бірі "Фунан бөлімі" деп аталды.

Мұра: жоғалған пали мәтіндерінің қытайша аудармасы

Эдвин Г. Пуллейбланк Сангапаланың дхаранидің қытай тіліндегі аудармаларын Файун және Баочанг есімді екі серігіне диктанттағанын айтады. Оның санскритті беруі, әсіресе, ана тілі – ежелгі кхмер тілінің әсерімен болған болуы мүмкін, бірақ үндістандық ұстаздан тәлім алғаны оның тіл білімін тексергенін көрсетеді. Ол Маха Асока Сутрасын, Вимокса Марга шастрасын және басқаларын аударды, бірақ ең белгілісі – оның қытай тіліндегі аудармасы Вимуттимагга, яки "Азаттыққа жол" үшін канондық нұсқа болып саналады. 1883 жылы Нандзё Бунью құрған буддалық Трипитаканың қытай тіліндегі аудармаларының каталогы бойынша, Сангамала аударған барлық мәтіндер Махаянамен байланысты, ол Камбоджада VII Джаяварманның билігінің соңына дейін қолданылған, содан кейін көпшілік теравада буддизмімен ауыстырылды және бүгінгі күнге дейін сақталды.