Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буддизм дінінің хронологиясы
Chronology of the Buddhist religion
Осы уақыт жолағының мақсаты – Гаутама Будданың дүниеге келген сәтінен бастап бүгінгі күнге дейінгі Буддизм тарихын толыққанды баяндау.
The purpose of this timeline is to give a detailed account of Buddhism from the birth of Gautama Buddha to the present.
Б. з. б. 6 - 5 ғасырлар
563 немесе 480 ж.б.д. Сиддхартха Гаутаманың дүниеге келуі. Гаутама Будданың туған және қайтыс болған шақтары нақты белгісіз. 20-шы ғасырдың басындағы тарихшылардың көпшілігі оның өмір сүрген мерзімін шамамен б.з.д. 563 жылдан б.з.д. 483 жылға дейін деп есептеген. Соңғы кезде оның қайтыс болуы б.з.д. 411 және б.з.д. 400 жылдар аралығында деп белгіленсе, ал 1988 жылы өткен симпозиумда осы мәселе бойынша нақты пікір білдіргендердің көпшілігі Будданың қайтыс болуын б.з.д. 400 жылға 20 жылға жуық аралықта деп көрсеткен. б.з.д. 413–345 ж. Магада мемлекетінің биліктегі Хираняка әулетінің министрі Шишунага таққа отырғызылып, отырған патшаны халық құлатуынан кейін Шишунага әулетін құрайды.
Date Event c. 563 BCE or c. 480 BCE The Birth of Siddhartha Gautama. The approximate date of Gautama Buddha's birth and death are uncertain. Most historians in the early 20th century dated his lifetime as circa 563 BCE to 483 BCE. More recently his death is dated later, between 411 and 400 BCE, while at a symposium on this question held in 1988, the majority of those who presented definite opinions gave dates within 20 years either side of 400 BCE for the Buddha's death. c. 413–345 BCE Shishunaga, a minister of the ruling Hiranyaka dynasty of Magadha, is placed on the throne and begins the Shishunaga dynasty, after the sitting king is deposed by the people.
Б. з. б. 4 ғасыр
Дата оқиғасы: б.з.д. 383 немесе шамамен 330 ж. Шишунага әулетінен Каласока шақырган екінші буддалық кеңес Вайшалиде өтеді. Сангха монах Махадева басшылығымен Ставиравадиндер мен Махасангикаларға бөлінеді, негізінен Виная ережелеріне қосымша ережелер енгізу немесе алып тастау мәселесі бойынша. б.з.д. 345–321 ж. Нанда империясы Магадада Шишунагалар билігінен қысқа мерзімге басымдық құрады. б.з.д. 326 ж. Ұлы Александр Солтүстік-Батыс Үндістанға жетеді. Оның ізінен пайда болған Грек-үнді патшалығы буддизмнің дамуына зор әсер етті. шамамен б.з.д. 324 ж. Ұлы Александрдың сарайындағы философ Пирро, Үндістанда гимнасофистерден буддалық философияның кейбір элементтерін білген болуы мүмкін. Буддизмнің кейбір аспектілері, ең бастысы – өмірдің үш белгісі, оның Пирронизм деп аталатын жаңа философиясына әсер еткен болуы мүмкін, осы философияны ол грек философиясына енгізеді. б.з.д. шамамен 321 – 297 ж. Ашоканың атасы Чандрагупта Маурьяның билігі, ол б.з.д. 320 ж. шамамен Нанда империясын бағындырып, Солтүстік Үндістанның көп бөлігін жаулап алады.
Date Event383 BCE or c. 330 BCE The Second Buddhist council is convened by Kalasoka of the Shishunaga dynasty and held in Vaishali. The Sangha divides into the Sthaviravadins and the Mahasanghikas led by the monk Mahādeva, primarily over the question of addition or subtraction of rules from the Vinaya. 345–321 BCE The Nanda Empire briefly predominates in Magadha over the Shishunagas. 326 BCE Alexander the Great reaches North West India. The Indo Greek Kingdom that arise in the aftermath has a large influence upon the development of Buddhism. c. 324 BCE Pyrrho, a philosopher in Alexander the Great's court, may have learnt elements of Buddhist philosophy in India from the gymnosophists. Parts of Buddhism, most notably the three marks of existence, may have influenced his new philosophy of Pyrrhonism which he introduces into Hellenistic philosophy. c. 321 – c. 297 BCE The reign of Chandragupta Maurya, grandfather of Ashoka, who subdues the Nanda Empire by c. 320 BCE, and gradually conquers much of northern India.
Б. з. б . 3 ғасыр
Күндер мен оқиғалар. Шамамен б.з.б. 250 жылы Ашока шақырған және Моггалипутта Тисса төрағалық еткен үшінші буддалық кеңес, кейбір буддалық секталарының қате көзқарастары мен теорияларын жоққа шығару үшін "Катхаватту" жинағын құрастырды. Буддизмді қолдау мақсатында Маурья империясындағы Ашока жарлықтары. Шамамен б.з.б. 250 жылы Ашока буддизмді танысу үшін Қытай, Оңтүстік-Шығыс Азияның құрлық бөлігі, шығыстағы малай патшалықтары және батыстағы эллиндік патшалықтар сияқты алыс елдерге түрлі буддалық миссионерлерді жіберді. Шамамен б.з.б. 250 жылы Гандхарадағы Шахбазгари және Мансехрадағы жазуларда харошти әліпбиінің толыққанды алғашқы үлгілері пайда болды. Шамамен б.з.б. 250 жылы үнді саудагерлері Арабия түбегіндегі порттарға үнемі барып тұрды, бұл аймақтағы үнді немесе буддалық текті жер аттарының кең таралғанын түсіндіреді; мысалы, "бахар" (санскрит тіліндегі "вихара" – буддалық монастырь). Ашоканың елші-монахтары буддизмді Суварнабхумиге жеткізді, оның орналасқан жері әлі де даулы. "Дипавамса" бойынша, бұл қазіргі Бирмадағы мон теңізшілерінің қонысы болған. Б.з.б. 220 жылы Ашоканың ұлы Махинда Анурадхапура патшасы Деванмпия Тиссаның тұсында Шри-Ланкаға ресми түрде Тхеравада буддизмін әкелді.
Date Eventc. 250 BCE Third Buddhist council, convened by Ashoka and chaired by Moggaliputta Tissa, compiles the Kathavatthu to refute the heretical views and theories held by some Buddhist sects. Edicts of Ashoka in the Maurya Empire in support of Buddhism. c. 250 BCE Ashoka sends various Buddhist missionaries to faraway countries, as far as China, mainland Southeast Asia and the Malay kingdoms in the east and the Hellenistic kingdoms in the west, in order to make Buddhism known to them. c. 250 BCE First fully developed examples of Kharosthi script in the inscriptions at Shahbazgarhi and Mānsehrā in Gandhara. c. 250 BCE Indian traders regularly visit ports in the Arabian Peninsula, explaining the prevalence of place names in the region with Indian or Buddhist origin; e. g., bahar (from Sanskrit vihara (a Buddhist monastery). Ashokan emissary monks bring Buddhism to Suvarnabhumi, the location of which is disputed. The Dipavamsa says it was a Mon seafaring settlement in present day Burma. c. 220 BCETheravada is officially introduced to Sri Lanka by the Mahinda, son of Ashoka, during the reign of Devanampiya Tissa of Anuradhapura.
Б. з. б. 2 ғасыр
Дата оқиғасы185 б.з.д.Генерал Пушьямитра Шунга Маурья империясын құлатып, Шунга империясын құрады, осымен буддизмге қарсы қуғын-сүргін толқыны басталды.180 б.з.д.Бактриялық Димитрий І Үндістанға Паталипутраға дейін жорық жасайды және буддизм гүлденген Индо-грек патшалығын құрады (180–10 б.з.д.).165–130 б.з.д.Индо-грек патшасы Менандр І билік етеді, ол Милинда Панха еңбегінде айтылғандай, дана Нагасенаның ықпалымен буддизмге кешеді.121 б.з.д.Қытай императоры Хань Уди (156–87 б.з.д.) Дуньхуандағы Могао үңгірлеріндегі жазбаларға сәйкес, Будданың екі алтын мүсінін алады.
Date Event185 BCEGeneral Pushyamitra Shunga overthrows the Maurya Empire and establishes the Shunga Empire, apparently starting a wave of persecution against Buddhism.180 BCEDemetrius I of Bactria invades India as far as Pataliputra and establishes the Indo Greek Kingdom (180–10 BCE), under which Buddhism flourishes.165–130 BCE Reign of the Indo Greek king Menander I, who converts to Buddhism under the sage Nagasena according to the account of the Milinda Panha.121 BCEThe Chinese Emperor Han Wudi (156–87 BCE) receives two golden statues of the Buddha, according to inscriptions in the Mogao Caves, Dunhuang.
б. з. д .
Күні Оқиғаш. б.з.д. 55 ж. Индо-грек губернаторы Теодор Будданың реліквияларын сақтайды, оларды қасиетті "Шакьямуни Иесіне" арнайды. б.з.д. 29 ж. Сингал аңыздарына сәйкес, Пали канонының мазмұны Ваттагамини патшаның (б.з.д. 29–17 ж.) тұсында жазылған. б.з.д. 2 ж. Хоу Ханшуда Юэчжи елшілерінің Қытай астанасына б.з.д. 2 жылы келген сапары және Будда сутралары бойынша ауызша дәрістер бергендері туралы жазылған.
Date Eventc. 55 BCEThe Indo Greek governor Theodorus enshrines relics of the Buddha, dedicating them to the deified "Lord Shakyamuni. "29 BCEAccording to the Sinhalese chronicles, the content of the Pali Canon is written down in the reign of King Vaṭṭagamiṇi (29–17 BCE)2 BCE The Hou Hanshu records the visit in 2 BCE of Yuezhi envoys to the Chinese capital, who give oral teachings on Buddhist sutras.
І ғасыр
Күн оқиғасы67Лю Ингтің буддизмді қолдауы Қытайда буддистік амалдардың алғаш рет құжатталған мысалы болып табылады.67Буддизм екі монах Касьяпа мен Дхармаракша арқылы Қытайға келді.68Буддизм Қытайда Ақ Ат ғибадатханасының салынуымен ресми түрде орнатылды.78Бан Чао, қытай генералы, буддистік Хотан мемлекетін бағындырды. ш. 78–101 Махаяна дәстүрі бойынша, Төртінші буддалық кеңес Кушан патшасы Канишка билігінде, Үндістанның Жаландар қаласының жанында өтті.
Date Event67Liu Ying's sponsorship of Buddhism is the first documented case of Buddhist practices in China.67Buddhism comes to China with the two monks Kasyapa and Dharmaraksha.68Buddhism is officially established in China with the founding of the White Horse Temple.78Ban Chao, a Chinese General, subdues the Buddhist Kingdom of Khotan. c. 78–101According to Mahayana tradition, the Fourth Buddhist council takes place under Kushana king Kanishka's reign, near Jalandar, India.
2 ғасыр
Күні: 116 Қанишка басшылығымен Кушандар Қашғар орталықты патшалық құрып, Тарым алқабындағы Хотан мен Яркендті де бағындырады. 148 Парфиялық князь және будда монахы Шигао Қытайға келіп, теравада мәтіндерін қытай тіліне алғаш рет аударуға кіріседі. шамамен 150–250 жылдар аралығында Үндістан мен Орталық Азия буддистері Вьетнамға саяхаттайды. 178 Кушан монахы Локаксэма Қытайдың Лоян астанасына саяхаттап, Махаяна мәтіндерін қытай тіліне алғаш аударған монах ретінде танылады.
Date Event116The Kushans, under Kanishka, establish a kingdom centered on Kashgar, also taking control of Khotan and Yarkand in the Tarim Basin.148An Shigao, a Parthian prince and Buddhist monk, arrives in China and proceeds to make the first translations of Theravada texts into Chinese. c. 150–250 Indian and Central Asian Buddhists travel to Vietnam.178The Kushan monk Lokaksema travels to the Chinese capital of Loyang and becomes the first known translator of Mahayana texts into Chinese.
3 ғасыр
Күні Оқиғаш. 250Гандарада хароштхи жазуы қолданылуы тоқтатылады. ш. 250–350Хароштхи жазуы Оңтүстік Жібек жолының Хотан және Ния қалаларында қолданылады. 296 Ең ерте сақталған қытай буддалық қолжазбасы осы жылға дейін датыланады (Даляньде табылған «Чжу Фо Яо Джи Цзинь», 2005 жылдың соңында ашылған).
Date Eventc. 250Use of Kharoṣṭhī script in Gandhara stops. c. 250–350Kharoṣṭhī script is used in the southern Silk Road cities of Khotan and Niya.296The earliest surviving Chinese Buddhist manuscript dates from this year (Zhu Fo Yao Ji Jing, discovered in Dalian, late 2005).
4 ғасыр
Күн оқиғасы320–467 Наланда университеті 3000–10 000 монахты қамтамасыз ету үшін өсіп дамиды.372 Монах Сундо (順道, немесе қытай тілінде Шундао) бұрынғы Циньдің Фу Цзянь (337–385) (苻堅) қазіргі Кореядағы Когурё королі Сосуримнің сарайына жіберілді. Содан кейін Кореяда қағаз жасау өнері пайда болды.384 Гандаралық монах Марананта қазіргі Кореядағы Бэкджеге келді, ал корольдік отбасы ол әкелген буддизмнің ағымын қабылдады. Бэкдже патшасы Асин: "Адамдар буддизмге сеніп, бақытты іздеуі керек" деп жариялады.
Date Event320–467 The university at Nalanda grows to support 3,000–10,000 monks.372The monk Sundo (順道, or Shundao in Chinese) was sent by Fu Jian (337–385) (苻堅) of Former Qin to the court of the King Sosurim of Goguryeo, in modern day Korea. Subsequently, paper making was established in Korea.384The Gandharan monk Marananta arrived in Baekje, in modern day Korea, and the royal family received the strain of Buddhism he brought. King Asin of Baekje proclaimed, "people should believe in Buddhism and seek happiness."
VI ғасыр
Күн оқиғасы
527 Бодхидхарма Қытайдың Хэнань провинциясындағы Шаолин монастырына қоныстанды.
531–579 Парсы патшасы Хосрау І-нің билігі, ол Джатака әңгімелерін парсы тіліне аударуға бұйрық береді.
538 немесе 552 Буддизм Нихоншоки бойынша Кореяның Бэкчесі арқылы Жапонияға әкелінді; кейбір ғалымдар бұл оқиғаны 538 жылы болды деп санайды.
шамамен 575 жылдары Чжэнь буддалықтары Қытайдан Вьетнамға келді.
Date Event527Bodhidharma settles into the Shaolin monastery in Henan province of China.531–579Reign of the Zoroastrian king, Khosrau I of Persia, who orders the translation of Jataka stories into Persian.538 or 552Buddhism is introduced to Japan via Baekje (Korea), according to Nihonshoki; some scholars place this event in 538. c. 575Zen adherents enter Vietnam from China.
VII ғасыр
Күн оқиғасы607Жапон императорлық елшісі Суйге, Қытайға сутралардың көшірмелерін алу үшін жіберіледі.616–634Жингуан қазіргі Пекиннен оңтүстік-батысқа қарай 75 км жердегі Фаншань, Ючжоу қаласында сутраларды тасқа қасуды бастайды.617–649Тибет патшасы Сонгцен Гампоның билігі, ол дәстүрлі түрде буддизмді Тибетке әкелуді қолдаған алғашқы тибет патшасы саналады.627–645Сюаньцзан Үндістанға саяхат жасайды, Гауда (Солтүстік-Батыс Бенгалдағы мемлекет) королі Сасанканың буддистерді қудалауын байқайды, содан кейін Қытайдың Чанъань қаласына оралып, буддалық жазбаларды аударады. шамамен 650ж. Синдте буддалық үкіметтің тоқтауы.671Қытай буддалық саяхатшысы И Цзин Индонезияның Суматра аралындағы Шривиджая жартылай буддалық патшалығының астанасы Палембангқа сапар шегіп, онда 1000-нан астам буддалық монах тұрғанын хабарлайды.671Уисанг қытайлық Хуаян буддизмін оқығаннан кейін Кореяға оралып, Хваэом мектебін құрды.
Date Event607A Japanese imperial envoy is dispatched to Sui, China to obtain copies of sutras.616–634Jingwan begins carving sutras onto stone at Fangshan, Yuzhou, 75 km southwest of modern day Beijing.617–649Reign of Songtsen Gampo of Tibet, who is traditionally held to be the first Tibetan King to promote the bringing of Buddhism to Tibet.627–645Xuanzang travels to India, noting the persecution of Buddhists by Sasanka (king of Gauda, a state in northwest Bengal) before returning to Chang'an in China to translate Buddhist scriptures. c. 650End of sporadic Buddhist rule in the Sindh.671Chinese Buddhist pilgrim Yi Jing visits Palembang, capital of the partly Buddhist kingdom of Srivijaya on the island of Sumatra, Indonesia, and reports over 1000 Buddhist monks in residence.671Uisang returns to Korea after studying Chinese Huayan Buddhism and founds the Hwaeom school.
VIII ғасыр
Кейбір оқиғалар. VIII ғасырда буддалық жатак әңгімелері сирия және араб тілдеріне «Калилаг» және «Дамнаг» деп аударылады. Будданың өмірбаяны грек тіліне Дамасктық Иоанн аударып, христиандар арасында Барлаам мен Жосафаттың хикаясы ретінде кеңінен тарайды. 14 ғасырға қарай Жосафаттың осы хикаясы соншалық танымал болады, ол католик әулиесі болып жарияланады. 736 жылы Хуаян Корея арқылы Жапонияға жеткізіледі, сол кезде Робен корейлік Хваэом монахы Симсангты лекция оқуға шақырып, Тодай-дзи ғибадатханасында Жапонияның Кегон дәстүрін ресми түрде құрады. 743–754 жылдары қытай монахы Цзяньцзэн Жапонияға он бір рет баруға тырысып, 754 жылы виная (монастық ережелер) саласында маманданған жапондық Рицу мектебін құруға қол жеткізеді. 760–830 жылдары Индонезияның әйгілі буддалық құрылысы Борободурдың құрылысы басталады. Шамамен 50 жылдық жұмыстан кейін 830 жылы бұл буддалық ескерткіш аяқталады.
Date Eventc. 8th centuryBuddhist Jataka stories are translated into Syriac and Arabic as Kalilag and Damnag. An account of Buddha's life is translated into Greek by John of Damascus and widely circulated among Christians as the story of Barlaam and Josaphat. By the 14th century, this story of Josaphat becomes so popular that he is made a Catholic saint.736Huayan is transmitted to Japan via Korea, when Rōben invites the Korean Hwaeom monk Simsang to lecture, and formally founds Japan's Kegon tradition in the Tōdai ji temple.743–754The Chinese monk Jianzhen attempts to reach Japan eleven times, succeeding in 754 to establish the Japanese Ritsu school, which specialises in the vinaya (monastic rules).760–830Construction is begun on Borobodur, the famous Indonesian Buddhist structure. It is completed as a Buddhist monument in 830, after about 50 years of work.
9 ғасыр
804 жыл Жапония императоры Канмуның тұсында төрт кемеден тұратын флот Қытайға бет алады. Келіп түскен екі кемеден бірі жақында Жапония үкіметі монах Кукайды Бхикшу дәрежесіне көтерген, ол Чанъаньда Ваджраяна ілімдерін үйреніп, Жапонияға оралып, жапондық Шингон мектебін құрды. Екінші кемеде япондық Тендай мектебін құру үшін Жапонияға оралған монах Сайчо, ол ішінара қытайлық Тянтай дәстүріне негізделген. 838–841 жылдары Лангдарма Тибетте билік етеді және буддизмді қуғынға салады. 838–847 жылдары Тендай мектебінің священнигі Эннин тоғыз жыл бойы Қытайда саяхаттайды. Ол атақты буддалық тау Вутайшань мен Қытайдың астанасы Чанъаньға жетеді, бұл Қытай тарихының осы кезеңіне, соның ішінде буддалық қуғын-сүргінге арналған маңызды дереккөз болып табылатын егжей-тегжейлі күнделікті сақтайды. 841–846 жылдары Тан әулетінің императоры Вузонг (шынайы аты: Ли Ян) Қытайда билік етеді; ол буддизмді тыйым салған үш қытай императорының бірі. 843 жылдан 845 жылға дейін Вузонг Буддизмге қарсы Ұлы қуғын-сүргінді жүзеге асырады, бұл Қытайдағы буддизмнің институционалдық құрылымын әлсіретеді. 859 жылы Дуншань Лянцзи және оның шәкірттері Оңтүстік Қытайда Цзэннің Каодун мектебін құрды.
Date Event804 Under the reign of Emperor Kanmu of Japan, a fleet of four ships sets sail for mainland China. Of the two ships that arrive, one carries the monk Kūkai—recently ordained by the Japanese government as a Bhikkhu—who absorbs Vajrayana teachings in Chang'an and returns to Japan to found the Japanese Shingon school. The other ship carries the monk Saichō, who returns to Japan to found the Japanese Tendai school, partly based upon the Chinese Tiantai tradition.838 to 841Langdarma rules in Tibet, and persecutes Buddhism838–847Ennin, a priest of the Tendai school, travels in China for nine years. He reaches both the famous Buddhist mountain of Wutaishan and the Chinese capital, Chang'an, keeping a detailed diary that is a primary source for this period of Chinese history, including the Buddhist persecution.841–846 Emperor Wuzong of the Tang dynasty (given name: Li Yan) reigns in China; he is one of three Chinese emperors to prohibit Buddhism. From 843 to 845, Wuzong carries out the Great Anti Buddhist Persecution, permanently weakening the institutional structure of Buddhism in China.859The Caodong school of Zen is founded by Dongshan Liangjie and his disciples in southern China.
10 ғасыр
Күні Оқиғашамамен 10 ғасырБаган, Мьянмада будда ғибадатханасының құрылысы басталады. шамамен 10 ғасырТибетте буддизмнің күшті қайта жандануы басталады.971 жылы Қытайдың Сун әулеті Чэнду ағаш кесушілеріне буддизмнің толық канонын басып шығару үшін кесуді тапсырады. Жұмыс 983 жылы аяқталады; барлығы 130 000 блок жасалады.911 жылы Сун әулетінің буддизм канонының басылған бір данасы Кореяға жетіп, үкіметке әсер етеді.
Date Eventc. 10th centuryBuddhist temple construction commences at Bagan, Myanmar. c. 10th centuryIn Tibet, a strong Buddhist revival is begun.971 Chinese Song dynasty commissions Chengdu woodcarvers to carve the entire Buddhist canon for printing. Work is completed in 983; 130,000 blocks are produced, in total.911A printed copy of the Song dynasty Buddhist canon arrives in Korea, impressing the government.
ХІ ғасыр
Күні Оқиғашамамен 11 ғасырМарпа, Кончог Гьялпо, Атиша және басқалар Сарма дәстүрін Тибетке әкеледі.1009 Вьетнамдағы Ли әулеті басталады, бұл буддалық монахтармен жасалған одақ арқасында ішінара мүмкін болды. Ли императорлары дәстүрлі рухани сенімдермен қатар Махаяна буддизмін де қолдады.1010 Корея буддалық канонның ағаштан жасалған өзінің баспа нұсқасын жасауды бастайды. Аяқталу күні белгісіз; канон Қытайдан келген жаңа мәтіндермен үнемі толықтырылып отырады.1017 Оңтүстік-Шығыс Азияда, әсіресе Шри-Ланкада, Бхикхуни (әйел монахтар) ордені жаулап алулар салдарынан жойылады. Шри-Ланкадағы бхикхулар желісі кейін Бирмадан келген бхикхулардың көмегімен қайта жаңғыртылды.1025 Суматрадағы буддалық Шривиджая патшалығы Оңтүстік Үндістанның Чола империясынан шабуылға ұшырайды; ол сақталады, бірақ маңыздылығы төмендейді. Шабуылдан кейін көп ұзамай патшалықтың орталығы Палембангтан Джамби Мелаюға қарай жылжыды.1056 Паган патшалығының Анаврахта патшасы Теравада буддизмін қабылдады.1057 Анаврахта Татонның (Төменгі Бирма) басып алып, Теравада буддизмін нығайтты.1063 Қытайдан Кореяға Китанның баспа канонының көшірмесі жеткізіледі.1070 Паганнан келген монахтар Шри-Ланканың Полоннарува қаласына Теравада діни рәсімдерін қайта орнату үшін келеді.1084–1112 Мьянмада Кянситта патша билік етеді. Ол Будданың реликвияларына, соның ішінде Шри-Ланкадан әкелінген тіске арналған Швизегон пагодасын аяқтайды. Әртүрлі жазбаларда ол Вишнудың, чакравартиннің, бодхисаттваның және дхармараджаның жаңа туған нұсқасы ретінде сипатталады.
Date Eventc. 11th centuryMarpa, Konchog Gyalpo, Atisha, and others introduce the Sarma lineages into Tibet.1009Vietnam's Lý dynasty begins, which is partly brought about by an alliance with the Buddhist monkhood. Ly emperors patronize Mahayana Buddhism, in addition to traditional spirits.1010Korea begins carving its own woodblock print edition of the Buddhist canon. No completion date is known; the canon is continuously expanded, with the arrival of new texts from China.1017In Southeast Asia, and especially in Sri Lanka, the Bhikkhuni (Buddhist nuns) Order dies out due to invasions. The bhikkhu line in Sri Lanka is later revived with bhikkhus from Burma.1025Srivijaya, a Buddhist kingdom based in Sumatra, is raided by the Chola empire of southern India; it survives, but declines in importance. Shortly after the raid, the centre of the kingdom moves northward from Palembang to Jambi Melayu.1056King Anawrahta of Pagan Kingdom converts to Theravada Buddhism.1057Anawrahta captures Thaton Lower Burma, strengthening Theravada Buddhism in the country.1063A copy of the Khitans' printed canon arrives in Korea from mainland China.1070Bhikkhus from Pagan arrive in Polonnaruwa, Sri Lanka to reinstate the Theravada ordination line.1084–1112In Myanmar, King Kyansittha reigns. He completes the building of the Shwezigon Pagoda, a shrine for relics of the Buddha, including a tooth brought from Sri Lanka. Various inscriptions refer to him as an incarnation of Vishnu, a chakravartin, a bodhisattva, and dharmaraja.
12 ғасыр
Күн оқиғасы1100–1125 Хуйцзунг Қытайдың Сун әулеті тұсында билік құрып, Дао дінін қолдау үшін буддизмді тыйым салады. Ол буддизмді тыйым салған үш қытай императорының бірі.1133–1212 Хонен Жапонияда Таза жер буддизмін тәуелсіз секта ретінде құрады.1164 Шри-Ланкадағы Полоннарува шетелдік басқыншылықтан қирады. Екі орман монахы – Ven. Махакассапа Тера және Ven. Сарипутта Тера басшылығымен Паракрамбаху I Шри-Ланкадағы барлық монахтарды Махавихара сектасына біріктіреді.1171 Паганның Анаурахтасы Сейлонның Виджаябаху I патшасының өтініші бойынша арал мемлекетінде буддизмді қайта жандандыру үшін монахтар мен кітаптарды жібереді.1181 Махаяна буддизмін шын жүректен ұстанған (бірақ индуизмді де қолдаған) өзін бодисаттва деп жариялаған Жаяварман VII Кхмер патшалығын билейді. Ол Ангкор ғибадатхана кешеніндегі ең танымал буддалық құрылыс – Байонды салады. Бұл кхмер халқының кейіннен теравада буддизміне көшуіне жағдай жасайды.1190 Паганның патшасы Ситу II Бірма буддизмін Цейлонның Махавихара мектебімен үйлестіреді.
Date Event1100–1125Huizong reigns during the Chinese Song dynasty and outlaws Buddhism to promote the Dao. He is one of three Chinese emperors to have prohibited Buddhism.1133–1212Hōnen establishes Pure Land Buddhism as an independent sect in Japan.1164Polonnaruwa, Sri Lanka destroyed by foreign invasion. With the guidance of two forest monks – Ven. Mahākassapa Thera and Ven. Sāriputta Thera, Parakramabahu I reunites all bhikkhus in Sri Lanka into the Mahavihara sect.1171Anawrahta of Pagan upon request of King Vijayabahu I of Ceylon sends monks and scriptures to restart Buddhism in the island kingdom.1181 The self styled bodhisattva Jayavarman VII, a devout follower of Mahayana Buddhism (though he also patronised Hinduism), assumes control of the Khmer kingdom. He constructs the Bayon, the most prominent Buddhist structure in the Angkor temple complex. This sets the stage for the later conversion of the Khmer people to Theravada Buddhism.1190King Sithu II of Pagan realigns Burmese Buddhism with the Mahavihara school of Ceylon.
13 ғасыр
Күні Оқиғашамамен 1200 Үндістандағы Наландадағы (буддизмнің бастауы) Ұлы буддалық білім беру орталығы, онда буддизм, логика, философия, заң, медицина, грамматика, йога, математика, алхимия және астрология сияқты түрлі пәндер оқытылды, Мұхаммед бин Бахтияр Хилжимен тоналып, қарақталды және өртелді.1222 Жапон Ничирен буддизмінің негізін қалаушы Ничирен Дайшониннің (1222–1282) дүниеге келуі.1227 Доген Зенджи Қытайдан Жапонияға Цодонг мектебінің Зенін Сото сектасы ретінде әкеледі.1236 Үндістанның Канчипурамынан келген бхикшулар Теравада діни дәстүрін қайта жаңғырту үшін Шри-Ланкаға келеді.1238 Теравада буддизмі мемлекеттік дін ретінде Тайланд Корольдігі Сухотай құрылады.1244 Доген Зенджи Ейхейдзи Сото Зен Храмын және Монастырын құрады. шамамен 1250 жыл Теравада буддизмі бұрынғыда индуизммен бірге таралған Махаянаны Камбоджада басым дін ретінде басып озады; бұл өзгерісте Шри-Ланканың әсері бар.1260–1270 Кублай хан буддизмді (әсіресе тибет буддизмін) Юань әулетінің де-факто мемлекеттік дініне айналдырады, Буддистік және Тибет істері жөніндегі бюроны құрып, Сакия императорлық ұстаздарын тағайындайды.1279–1298 Сухотайдың үшінші және ең танымал билеушісі Рам Хамхаенг (Батыл Рама) билік етеді және Лаос, қазіргі Таиландтың көп бөлігі, Пегу (Бирма) және Малай түбегінің бір бөлігін вассалдарға айналдырады, осылайша Сухотай өнерінің дәстүрін қалыптастырады. Рам Хамхаенгтің қайтысынан кейін Сухотай өзінің территориясын жояды, өйткені оның вассалдары тәуелсіздікке ие болады.1285 Аргун Илханатты буддалық мемлекетке айналдырады.1287 Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі Теравада мемлекеті – Пәған империясы моңғолдардың шапқыншылығынан құлайды.1295 Моңғол басшысы Газан хан ислам дініне өтеді, бұл тантрикалық буддалық басшылардың желісін аяқтайды.
Date Eventc. 1200The great Buddhist educational centre at Nalanda, India, (the origin of Buddhism) where various subjects were taught subjects such as Buddhism, Logic, Philosophy, Law, Medicine, Grammar, Yoga, Mathematics, Alchemy, and Astrology, is sacked, looted and burnt by Muhammad bin Bakhtiyar Khilji.1222Birth of Nichiren Daishonin (1222–1282), the Japanese founder of Nichiren Buddhism.1227Dogen Zenji takes the Caodong school of Zen from China to Japan as the Sōtō sect.1236Bhikkhus from Kañcipuram, India, arrive in Sri Lanka to revive the Theravada ordination line.1238The Thai Kingdom of Sukhothai is established, with Theravada Buddhism as the state religion.1244Eiheiji Soto Zen Temple and Monastery are established by Dogen Zenji. c. 1250Theravada overtakes Mahayana—previously practised alongside Hinduism—as the dominant form of Buddhism in Cambodia; Sri Lanka is an influence in this change.1260–1270Kublai Khan makes the Buddhism (especially the Tibetan Buddhism) the de facto state religion of the Yuan dynasty, establishing the Bureau of Buddhist and Tibetan Affairs and appointing Sakya Imperial Preceptors.1279–1298Sukhothai's third and most famous ruler, Ram Khamhaeng (Rama the Bold), reigns and makes vassals of Laos, much of modern Thailand, Pegu (Burma), and parts of the Malay Peninsula, thus giving rise to Sukhothai artistic tradition. After Ram Khamhaeng's death, Sukhothai loses control of its territories as its vassals become independent.1285Arghun makes the Ilkhanate a Buddhist state.1287The Pagan Empire, the largest Theravada kingdom of Southeast Asia, falls due to Mongol invasions.1295Mongol leader Ghazan Khan is converted to Islam, ending a line of Tantric Buddhist leaders.
XIV ғасыр
Күні Оқиғашамамен 1300 жылы Парсыда тарихшы Рашид әд-Дин Хамадани араб тіліне аударылған он бір буддалық мәтінді тіркеген, олардың ішінде Сукхавати-вюха және Каранда-вюха сутралары анықталған. Самиутта және Ангуттара Никаяларының бөліктері, сондай-ақ Майтрея-вьякарананың бір бөлігі осы жинақта сәйкес келді. 1305–1316 жылдары Парсыдағы буддистер Улджайту ханға дінге өтуге тырысады. 1312 жылы Махаяна дәстүрінде 13-шы ғасырда жапондық Мугай Ньодай алғашқы әйел абыстай және осылайша алғашқы әйел Зен шебері атанды. 1321 жылы Кейзан Зенджи Соджиджи Сото Зен ғибадатханасы мен монастырын құрды. 1351 жылы Таиландта У Тонг, мүмкін қытай саудагерінің ұлы, Аюттаяны астана етіп бекітіп, Раматибоди есімін қабылдады. 1391–1474 жылдары Гьялва Гендун Друпа, Тибеттің алғашқы Далай-ламасы.
Date Eventc. 1300In Persia, the historian Rashid al Din Hamadani records some eleven Buddhist texts circulating in Arabic translation, amongst which the Sukhavati vyuha and Karanda vyuha Sutras are recognizable. Portions of the Samyutta and Anguttara Nikayas, along with parts of the Maitreya vyakarana, are identified in this collection.1305–1316Buddhists in Persia attempt to convert Uldjaitu Khan.1312In the Mahayana tradition during the 13th century, the Japanese Mugai Nyodai became the first female abbess and thus the first ordained female Zen master.1321Sojiji Soto Zen Temple and Monastery established by Keizan Zenji.1351In Thailand, U Thong, possibly the son of a Chinese merchant family, establishes Ayutthaya as his capital and takes the name of Ramathibodi.1391–1474Gyalwa Gendun Drubpa, first Dalai Lama of Tibet.
15 ғасыр
1405–1431 жылдары қытай евнухы адмирал Чжэн Хэ Оңтүстік-Шығыс Азия, Үндістан, Парсы шығанағы, Шығыс Африка және Египет арқылы жеті саяхат жасады. Осы кезде Қытайда буддизм жақсы дамыған, сондықтан сапар шеккен халықтар қытай буддизмімен танысқан болуы мүмкін.
Date Event1405–1431The Chinese eunuch admiral Zheng He makes seven voyages in this period, through southeast Asia, India, the Persian Gulf, East Africa, and Egypt. At the time, Buddhism is well established in China, so visited peoples may have had exposure to Chinese Buddhism.
XVI ғасыр
Дата оқиғасы1578 Түмедтің Алтын ханы Сонам Гятсоға (кейін үшінші Далай-лама ретінде танылған) Далай-лама атағын береді.
Date Event1578Altan Khan of the Tümed gives the title of Dalai Lama to Sonam Gyatso (later known as the third Dalai Lama).
17 ғасыр
Күні Оқиғаш. 1600-1700 жылдар Осы кезеңде Вьетнам бөлінген кезде, оңтүстіктегі Нгуен билеушілері Махаяна буддизмін өз патшалығының көп ұлтты қоғамын біріктіру үшін идеология ретінде қолдауға шешім қабылдайды, онда чамдар және басқа да аз ұлт өкілдері де тұрады. 1614 жыл Тойотоми әулеті Киотодағы Хоко-дзи ғибадатханасында Будданың ұлы мүсінін қайта жасайды. 1615 жыл Ойрат моңғолдары Тибет буддизмінің Гелук мектебіне өтеді. 1635 жыл Занабазарда Халханың Абадай ханының немересі – алғашқы Джебцсундамба Хутугту дүниеге келеді. 1642 жыл Хошудтың Гуши ханы Тибеттің тәуелсіздігін бесінші Далай-ламаға табыс етеді.
Date Eventc. 1600 1700s When Vietnam divides during this period, the Nguyễn rulers of the south choose to support Mahayana Buddhism as an integrative ideology for the ethnically plural society of their kingdom, which is also populated by Chams and other minorities.1614The Toyotomi family rebuilds a great image of Buddha at the Temple of Hōkōji in Kyōtō.1615The Oirat Mongols convert to the Geluk school of Tibetan Buddhism.1635In Zanabazar, the first Jebtsundamba Khutughtu is born as a great grandson of Abadai Khan of the Khalkha.1642Güüshi Khan of the Khoshuud donates the sovereignty of Tibet to the fifth Dalai Lama.
18 ғасыр
Күні: 1753 жыл Шри-Ланкада Таиландтан келген монахтардың қайта орденге қабылдануы – Сиям Никаясының әулеті.
Date Event1753Sri Lanka reinstatement of monks ordination from Thailand – the Siyam Nikaya lineage.
19 ғасыр
1802–1820 жылдары Нгуен Анх біріккен Вьетнамның тұңғыш патшасы болды; ол Бангкоктегі Рама I-нің көмегімен оңтүстік Вьетнамдағы Тайсон бүлігін басып, қалған Тринхтан солтүстікті жаулап алды. Билікке келгеннен кейін, ол конфуциандық дәстүрлі мемлекет құрып, буддизмнің бәсекелес ықпалын шектеуге тырысты. Ол ересек еркектерге буддалық рәсімдерге қатысуға тыйым салды. 1820–1841 жылдары Мин Мынг Вьетнамда билік құрып, буддизмді одан әрі шектеді. Ол барлық монахтардың монастырларға орналасуын және жеке куәліктерін алып жүруін талап етті. Сонымен қатар, баспа материалдарына жаңа шектеулер қойып, католик миссионерлерін және олардың ізбасарларын (қоздырылған жағдайларда) қуғынға түсірді. 1851–1868 жылдары Таиландта король Монгкут – өзі бұрынғы монах – монахтықтарды реформалау және жаңғырту науқанын жүргізді, бұл қозғалыс елдің солтүстік-шығысындағы бірнеше ұлы аскет монахтардың ықпалымен осы ғасырға дейін жалғасты. Одан бері буддизм гүлденіп, Шри-Ланка монахтары мен эмигранттар Теравада буддизмін Азияда, Батыста және тіпті Африкада таратуда маңызды рөл атқарып келеді. 1879 жылы Бирма королі Миндонның демеушілігімен Пали канонын қайта жөндеу үшін кеңес шақырылды. Король мәтіндерді 729 тасқа қашап, оларды Мандалай маңындағы монастырь аумағында тік орнатты. 1880 жылы Мадам Блаватская мен полковник Олкотт батыстағы алғашқылардың бірі болып буддизмнің бесігіне және ережелеріне ие болды, бұл дәстүрлі түрде буддист болу рәсімі саналады; осылайша Блаватскаяны осы рәсімді өткізген алғашқы батыстық әйел деп есептеді. 1882 жылы Жад Будда ғибадатханасы Қытайдың Шанхай қаласында құрылды, онда Бірмадан әкелінген екі Жад Будда мүсіні орналасқан. 1884 жылы Ирландияда туған У Дхаммалока Бірмада монахқа бекітілді; ол алғашқы болып аталған, бірақ алғашқы танымал батыстық монах емес. 1893 жылы Дүниежүзілік діндер парламенті Чикаго қаласында (Иллинойс штаты) өтті, онда Анагарика Дхармапала мен Сойен Шаку қатысты. 1896 жылы Фа Сяньның жазбаларын пайдаланып, непалды археологтар Мьянмадағы Лумбиниде Ашоканың ұлы тас бағанын қайта ашты.
Date Event1802–1820Nguyễn Ánh comes to the throne of the first united Vietnam; he succeeds by quelling the Tayson rebellion in south Vietnam with help from Rama I in Bangkok, then takes over the north from the remaining Trinh. After coming to power, he creates a Confucianist orthodox state and is eager to limit the competing influence of Buddhism. He forbids adult men to attend Buddhist ceremonies.1820–1841Minh Mạng reigns in Vietnam, further restricting Buddhism. He insists that all monks be assigned to cloisters and carry identification documents. He also places new restrictions on printed material and begins the persecution of Catholic missionaries and converts that his successors (not without provocation) continue.1851–1868In Thailand, King Mongkut—himself a former monk—conducts a campaign to reform and modernise the monkhood, a movement that has continued in the present century under the inspiration of several great ascetic monks from the northeast part of the country.1860In Sri Lanka, against all expectations, the monastic and lay communities bring about a major revival in Buddhism, a movement that goes hand in hand with growing nationalism; the revival follows a period of persecution by foreign powers. Since then, Buddhism has flourished, and Sri Lankan monks and expatriate lay people have been prominent in spreading Theravada Buddhism in Asia, the West, and even in Africa.1879 A council is convened under the patronage of King Mindon of Burma to re edit the Pali canon. The king has the texts engraved on 729 stones, which are then set upright on the grounds of a monastery near Mandalay.1880Madame Blavatsky and Colonel Olcott became the first Westerners to receive the refuges and precepts, the ceremony by which one traditionally becomes a Buddhist; thus Blavatsky was the first Western woman to do so.1882Jade Buddha Temple is founded in Shanghai, China, with two Jade Buddha statues imported from Burma.1884Irish born U Dhammaloka ordained in Burma; first named but not first known western bhikkhu.1893The World Parliament of Religions meets in Chicago, Illinois; Anagarika Dharmapala and Soyen Shaku attend.1896Using Fa Xian's records, Nepalese archaeologists rediscover the great stone pillar of Ashoka at Lumbini.1899Gordon Douglas is ordained in Myanmar; until recently thought to be the first Westerner to be ordained in the Theravada tradition.
20 ғасыр
Күні Шаралар1902 Чарльз Генри Аллан Беннетт, британдық азамат, Цейлонде Теравада монахы ретінде қабылданды, ол Бхикку Ананда Меттейя атанды.1903 Халықаралық буддистік қоғам құрылды, ол Буддасасана Самагам деп белгілі болды, және ол Австрия, Бирма, Цейлон, Қытай, Германия, Италия, Америка және Англияда ресми өкілдерге ие болды.1903 "Буддизм: суреттелген шолу" журналының алғашқы басылымы жарық көрді, ол Еуропаның кітапханаларында 500-600 оқу үстелдерінде пайда болды.1904 Континенттік Еуропаның алғашқы өкілі, Антон Вальтер Флорус Гуэт, Сангхаға Ñāṇatiloka Bhikkhu ретінде қабылданды. Ñāṇatiloka Цейлондегі батыс монахтарының әкесі болды.1907 Ұлыбритания мен Ирландияның буддистік қоғамы құрылды.1908 Чарльз Генри Аллан Беннетт, британдық азамат, бұрын Будда монахы ретінде Будда монахы ретінде қабылданған, Будданың Батысқа алғашқы буддистік миссиясын бастады.1909 Ұлыбритания мен Ирландияның буддистік қоғамы "Буддалық шолу" журналын шығарды (1909-1922).1911 У Дхаммалока христиан миссионерлеріне қарсылық көрсеткені үшін Бирмада бүлік тудыруға тырысты.1912 Ньянатилока монахы Шри-Ланкада батыс Теравада монахтары үшін алғашқы монастырь, Арал Гермитажді құрды.1922 Зеншудзи Сото миссиясы Солтүстік Америкадағы алғашқы Сото Дзен ғибадатханасы ретінде құрылды.1926 Ұлыбритания мен Ирландияның буддистік қоғамы 1925 жылы ресми түрде таратылды және 1926 жылы Лондондағы Буддалық ложамен алмастырылды.1930 Сока Гаккай Жапонияда құрылды.1949 Бодх Гаядағы Махабодхи ғибадатханасының бір бөлігі буддистердің бақылауына қайтарылды.1950 Дүниежүзілік буддистер федерациясы Шри-Ланканың Коломбо қаласында құрылды.1952 Асока Вераратнаның 1952 жылдың 21 қыркүйегінде Шри-Ланканың Коломбо қаласында Германия мен басқа батыс елдерінде буддизмді тарату мақсатымен құрған Герман Дхармадута қоғамы. Бұл бастапқыда Ланка Дхаммадута қоғамы деп белгілі болды. 1953 Буддалық ложа өзінің атын өзгертіп, Буддалық қоғам деп аталды. Ол қазіргі мекенжайына Екклстон скверіне көшірілді. Оның журналдары буддизм және Орта жол болды, ал Рождество Хэмфрис 1926 жылдан 1983 жылға дейін оның президенті болды.1954 У Нун ұйымдастырған Алтыншы буддалық кеңес Мьянманың Рангун қаласында өтті. Бұл Будданың өлімінің 2500 жылдығына орай аяқталды.1955 Үндістанның Махараштра штатындағы Мумбайда Үндістанның буддалық қоғамы құрылды.1956 Үндістан Конституциясының әкесі және төмендегілердің көшбасшысы Б.Р.Амбедкар 650 000-нан астам ізбасары бар Наваяна буддизміне көшті.1956 Дзен зерттеулер қоғамы Д.Т.Сузукидің жұмысын қолдау үшін Нью-Йорк қаласында құрылды.1957 Шри-Ланкадан Германияға Асока Вераратна құрған Герман Дхармадута қоғамының демеушілігімен алғашқы Теравада буддистік миссиясы. Миссияға Вен. Сома, Вен. Кеминде және Вен. Винита Ваджирамая ғибадатханасының коломбодағы және Асока Вераратнамен бірге болды.1957 Германияның Берлин қаласындағы Берлин буддалық вихарасының құрылуы. Берлин Фрохнау, Германияда 1924 жылы доктор Пол Дальке құрған Das Buddhistische Haus-ті сатып алғаннан кейін неміс Дхармадута қоғамы. Бұл континенттік Еуропадағы алғашқы Теравада буддалық вихара. 1957 Пекиннен оңтүстік-батысқа қарай 75 км жердегі Фаншань ауданындағы Пай тай тауының басына жақын орналасқан үңгірлер қайта ашылып, 7-ғасырдан бері тасқа оюланған мыңдаған буддалық сутралар ашылды. Жеті жиынтық сүртулер жасалады және тастар нөмірленеді, бұл жұмыс 1959 жылға дейін жалғасады.1959 14 Далай-лама Тибеттен қашады және Үндістанда сүргінші қауымды құрды. 1962 Дхарма патшалығы буддалық қауымдастығын Трипитака шебері Шрамана Хсуан Хуа құрды, ол кейіннен Он мың Будданың қаласын құрды және алғашқы бес толық тағайындалған американдық буддалық монахтар мен монахтарды тағайындады.1962 Сан-Францискодағы Дзен орталығын Шуньрю Сузуки құрды.1963 Тич Кванг Дюк Нго Динх Диемнің будда дініне жасаған қысымына наразылық білдіру үшін өзін құрбан етті.1965 Бирма үкіметі Рангунға жақын орналасқан Хмаубиде 700-ден астам монахты тұтқындады, олар үкіметтік басшылықты қабылдаудан бас тартты.1965 Джонстон үйі трасты "Жонстон үйі деп белгілі мүліктің осы мақсаттар үшін пайдалануын қамтамасыз ету және осыған ұқсас көмекке мұқтаж адамдарға басшылық ету, сондай-ақ буддалық және басқа діни оқылымдарға негізделген оқу және медитация мүмкіндіктерін қоғамға қолжетімді ету" мақсатымен құрылды. 1967 жылы Джонстон үйінің құрылтайлары Аконг Ринпоче басшылығымен Тибет буддасы ламаларына ұсынылды, оның басшылығымен Кагью Сами Линг Тибет буддасы монастыры бірінші болды және тез арада Еуропадағы ең үлкен Тибет буддасы орталығы болды.1966 Шри-Ланкадағы теравадиндер Дүниежүзілік будда Санга кеңесін шақырды. Бірінші конгреске көптеген елдер мен махаяна, сондай-ақ теревада секталарының жетекші монахтары қатысты. Тхеравада мен Махаяны біріктіретін тоғыз негізгі нүктелер Вен. Вальпола Рахула бір ауыздан мақұлданды.1966 Фреда Беди, британдық әйел, Тибет буддизміне тағайындалған алғашқы батыс әйел болды.1967 Батыс Санганың достары (кейін Батыс буддистік орденнің достары) Урген Сангаракшита 1968 тамыз. Батыс буддалық орденге алғашқы тағайындалу (құрылтайшы: Ургьен Сангхаракшита) 1968 Шуранама сутрасы мен Шуранама мантрасы 90 күндік шегіну кезінде Трипитака шебері Шрамана Хсуан Хуа алғаш рет Батыс (Сан-Франциско) оқыды. Бірінші бес американдық бхикшус және бхикшунилер қытай дәстүрінде тағайындалады, оның ішінде ең көне әлі күнге дейін киімді америкалық бхикшуни монахшасы Хенг Хр.1970-жылдарИндонезияның археологиялық қызметі және ЮНЕСКО Борободурды қалпына келтіреді.1974 Ват Пах Наначат, Тайландтың Орман дәстүрінде батыс буддалық монахтарға оқыту мен қолдау көрсетуге арналған алғашқы монастырь Тайландта құрметті Аджхан Чха құрды. Мұнда оқыған монахтар кейін бүкіл әлемде тармақ монастырларын құрды.1974 Колорадо штатының Боулдер қаласында Наропа институты (қазіргі Наропа университеті) құрылды.1974 Бирмада У-Тханттың жерлеу рәсіміне қатысты демонстрациялар кезінде 600 монах тұтқындалды, ал бірнешеуін үкімет күштері байнотамен өлтірді.1975 Лао коммунистік билеушілер діни көзқарасты өзгертуге тырысты, әсіресе монахтарды қайыр сұрауға емес, жұмыс істеуге шақырды. Бұл көптеген адамдардың өмір сүруіне себеп болады, бірақ буддизм танымал болып қала береді.1975 Массачусетс штатының Барре қаласында Insight Meditation Society құрылды.1975–1979 Пол Поттың басшылығымен Камбоджа коммунистері буддизмді толығымен жоюға тырысады және жартылай сәттілікке жетеді. 1978 жылы Вьетнамның Камбоджаға басып кіруіне дейін әрбір монах пен діни зиялылардың көбі өлтірілді немесе елден қуылды, ал әрбір ғибадатхана мен буддалық кітапхана жойылды.1976 Бхикшус Rev. Хенг Сюр және Rev. Хенг Чау, американдық буддалық монах шәкірттері Вен. Трипитака шебері Хсуан Хуа, әлемдік бейбітшілік үшін Лос-Анджелес аймағынан Мендосино аймағындағы Он мың Будда қаласына үш қадамды бір құрбандықтың 600 шақырымнан астам қашықтықтағы саяхатын жасады, саяхаттың барлық бөлігін үш қадам мен бір құрбандықпен жабуға тырысты. Саяхат жасауға кеткен 2,5 жылдың ішінде Шрамана Хенг Сюр толық үнсіздік сақтады.1976 Бирмадағы демонстрациядан кейін үкімет Ла Ба монахын қанаушы және кісі өлтіруші деп айыптап, оның беделін түсіруге тырысады.1978 Бирмада тағы монахтар мен жас монахтар тұтқындалды, киімдері шешілді және түрмеге жабылды. Монастырлар жабылды және мүлік тартылып алынды. Сынаушы монах У Найака тұтқындалды және қайтыс болды, үкімет оның өліміне себеп болды деп мәлімдеді.1980 Бирманың әскери үкіметі сангха билігін бекітеді және монахтарға қарсы зорлық-зомбылық жалғасады...
Date Event1902Charles Henry Allan Bennett a British national ordains as a Theravada monk in Ceylon as Bhikkhu Ananda Metteyya.1903Formation of the International Buddhist Society known as Buddhasāsana Samāgama which went on to gain official representatives in Austria, Burma, Ceylon, China, Germany, Italy, America, and England.1903First publication of periodical Buddhism: An Illustrated Review, goes on to appear on 500 to 600 reading tables of libraries across Europe.1904First continental European, Anton Walther Florus Gueth, was accepted into the Sangha as Ñāṇatiloka Bhikkhu. Ñāṇatiloka went on to become the father of western monks in Ceylon.1907The Buddhist Society of Great Britain and Ireland forms.1908Charles Henry Allan Bennett a British national previously ordained as a Theravada monk as Bhikkhu Ananda Metteyya in Burma leads the First Buddhist Mission to the West.1909Release of the periodical The Buddhist Review (1909 to 1922) by The Buddhist Society of Great Britain and Ireland.1911U Dhammaloka tried for sedition for opposition to Christian missionaries in Burma.1912 The German monk Nyanatiloka founded the first monastery for Western Theravada monks, the Island Hermitage, in Sri Lanka.1922Zenshuji Soto Mission is founded as the first Soto Zen temple in North America.1926Officially The Buddhist Society of Great Britain and Ireland dissolved in 1925 and superseded by the Buddhist Lodge in London, in 1926.1930Soka Gakkai is founded in Japan.1949Mahabodhi Temple in Bodh Gaya is returned to partial Buddhist control.1950World Fellowship of Buddhists is founded in Colombo, Sri Lanka.1952German Dharmaduta Society founded by Asoka Weeraratna in Colombo, Sri Lanka on September 21, 1952, to spread Buddhism in Germany and other western countries. It was originally known as Lanka Dhammaduta Society. 1953The Buddhist Lodge had changed its name and was known as the Buddhist Society. It had relocated to its current address in Eccleston Square. Notably its journals have been Buddhism and The Middle Way and Christmas Humphreys was its president from 1926 until his death 1983.1954The Sixth Buddhist Council is held in Rangoon, Burma, organized by U Nu. It ends in time for the 2500th anniversary of the passing of the Buddha according to the Burmese reckoning.1955 The Buddhist Society of India is founded in Mumbai, Maharashtra, India.1956 the father of the Indian Constitution and untouchable leader B. R. Ambedkar converts to Navayana Buddhism, with more than 650,000 followers—beginning the modern Neo Buddhist movement.1956The Zen Studies Society is founded in New York City to support the work of D. T. Suzuki.1957First Theravada Buddhist Mission to Germany from Sri Lanka sponsored by the German Dharmaduta Society founded by Asoka Weeraratna. The Mission comprised Ven. Soma, Ven. Kheminde and Ven. Vinitha of the Vajiraramaya Temple in Colombo, and was accompanied by Asoka Weeraratna.1957 Establishment of the Berlin Buddhist Vihara in Berlin – Frohnau, Germany with residential monks from Sri Lanka, by the German Dharmaduta Society upon purchase of Das Buddhistische Haus founded by Dr. Paul Dahlke in 1924. This is the first Theravada Buddhist Vihara in continental Europe.1957Caves near the summit of Pai tai mountain, Fangshan district, 75 km southwest of Beijing, are reopened, revealing thousands of Buddhist sutras that had been carved onto stone since the 7th century. Seven sets of rubbings are made, and the stones are numbered, in work that continues until 1959.1959The 14th Dalai Lama flees Tibet amidst unrest and establishes an exile community in India. Monasteries that participated in or sheltered agents of partisan violence were damaged, burned, or destroyed in the fighting.1962The Dharma Realm Buddhist Association is founded by Tripitaka Master Shramana Hsuan Hua, who later founds the City of Ten Thousand Buddhas and ordains the first five fully ordained American Buddhist monks and nuns.1962The San Francisco Zen Center is founded by Shunryu Suzuki.1963Thích Quảng Đức immolates himself to protest the oppression of the Buddhist religion by Ngo Dinh Diem.1965The Burmese government arrests over 700 monks in Hmawbi, near Rangoon, for refusing to accept government rule.1965The Johnstone House Trust was formed with the objectives "to make available to the public facilities for study and meditation based on Buddhist and other religious teaching leading to mental and spiritual well being, and to provide guidance for those in need of such help and in particular the utilisation of the property known as Johnstone House, Eskdalemuir, for such purposes." In 1967, the Johnstone House facilities were offered to Tibetan Buddhist lamas led by Akong Rinpoché, under whose guidance and direction the Kagyu Samyé Ling Tibetan Buddhist monastery became the first, and swiftly grew to become the largest, Tibetan Buddhist centre in Europe.1966The World Buddhist Sangha Council is convened by Theravadins in Sri Lanka with the hope of bridging differences and working together. The first convention is attended by leading monks from many countries and sects, Mahayana as well as Theravada. Nine Basic Points Unifying the Theravada and Mahayana are written by Ven. Walpola Rahula are approved unanimously.1966Freda Bedi, a British woman, becomes the first Western woman to take ordination in Tibetan Buddhism.1967Friends of the Western Sangha (later Friends of the Western Buddhist Order) founded by Urgyen Sangharakshita1968August. First ordinations into the Western Buddhist Order (Founder: Urgyen Sangharakshita)1968The Shurangama Sutra and Shurangama Mantra are lectured for the first time in the West (San Francisco) by Tripitaka Master Shramana Hsuan Hua during a 90 day retreat. The first five American Bhikshus and Bhikshunis are ordained in the Chinese tradition including the oldest still in robes American Bhikshuni nun Heng Chr.1970sIndonesian Archaeological Service and UNESCO restore Borobodur.1974Wat Pah Nanachat, the first monastery dedicated to providing training and support for western Buddhist monks in the Thai Forest Tradition is founded by Venerable Ajahn Chah in Thailand. The monks trained here would later establish branch monasteries throughout the world.1974The Naropa Institute (now Naropa University) is founded in Boulder, Colorado.1974In Burma, during demonstrations at U Thant's funeral, 600 monks are arrested and several are bayoneted by government forces.1975Lao Communist rulers attempt to change attitudes to religion—in particular, calling on monks to work, not beg. This causes many to return to lay life, but Buddhism remains popular.1975The Insight Meditation Society is established in Barre, Massachusetts.1975–1979Cambodian Communists under Pol Pot try to completely destroy Buddhism, and very nearly succeed. By the time of the Vietnamese invasion of Cambodia in 1978, nearly every monk and religious intellectual has been either murdered or driven into exile, and nearly every temple and Buddhist library has been destroyed.1976Bhikshus Rev. Heng Sure and Rev. Heng Chau, the American Buddhist Monk disciples of Ven. Tripitaka Master Hsuan Hua, for the sake of world peace, undertook an over six hundred mile three steps one bow pilgrimage from Los Angeles area to City of Ten Thousand Buddhas in Mendocino area, repeatedly taking three steps and one bow to cover the entire journey. In the entire 2.5 years taken to make the pilgrimage, Shramana Heng Sure observed a practice of total silence.1976Following a demonstration in Burma, the government seeks to discredit the critical monk La Ba by claiming that he is a cannibal and a murderer.1978In Burma, more monks and novices are arrested, disrobed, and imprisoned by the government. Monasteries are closed and property seized. The critical monk U Nayaka is arrested and dies, the government claiming it is suicide.1980The Burmese military government asserts authority over the sangha, and violence against monks continues through the decade.1982The Plum Village Monastery was founded by Thich Nhat Hanh and Chan Khong, two Vietnamese monastics, under the Plum Village Tradition.1983The Shanghai Institute of Buddhism is established at Jade Buddha Temple, under the Shanghai Buddhist Association.1988During the 1988 uprising, SPDC troops gun down monks. After the uprising, U Nyanissara, a senior monk, records a tape that discusses democracy in Buddhist precepts; the tape is banned. In Estonia, the first political opposition party, Estonian National Independence Party was founded by the head of Estonian Buddhist Brotherhood,Vello Vaartnou.1990August 27 – Over 7000 monks meet in Mandalay, in Burma, to call for a boycott of the military. They refuse to accept alms from military families or perform services for them. The military government seizes monasteries and arrests hundreds of monks, including senior monks U Sumangala and U Yewata. The monks face long term imprisonment, and all boycotting monks are disrobed; some monks are tortured during interrogation.1992The Buddha Statue of Hyderabad, India is installed, a work of former Chief Minister of Andhra Pradesh, Late Sri N. T. Rama Rao. The 16 meter tall, 350 ton monolithic colossus rises high from the placid waters of picturesque Husain Sagar Lake. It is made of white granite, finely sculptured and stands majestically amidst the shimmering waters of the lake. It is later consecrated by Dalai Lama.1996Subhana Barzagi Roshi became the Diamond Sangha's first female roshi (Zen teacher) when she received transmission on March 9, 1996, in Australia. In the ceremony Subhanna also became the first female roshi in the lineage of Robert Aitken Roshi.1996A Bhikkhuni (Buddhist nuns) Order and lineage is revived in Sarnath, India through the efforts of Sakyadhita, an International Buddhist Women Association. The revival is done with some resistance from some of the more literal interpreters of the Buddhist Vinaya (monastic code) and lauded by others in the community.1998January 25 – Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) terrorists commit a deadly suicide attack on Sri Lanka's most sacred Buddhist site and a UNESCO World Heritage centre: the Temple of the Tooth, where Buddha's tooth relic is enshrined. Eight civilians are killed and 25 others are injured and significant damage is done to the temple structure, which was first constructed in 1592.1998Sherry Chayat, born in Brooklyn, became the first American woman to receive transmission in the Rinzai school of Buddhism.
21 ғасыр
2001 жылдың мамыр айында – Әлемдегі ең биік ежелгі Будда мүсіндерінің екеуі, Бамиан Буддалары, Ауғанстанның Бамиан қаласында талибандар тарапынан толығымен қиратылды. 2002 жылы Кенмо Дролма, америкалық әйел, буддизмнің Дрикунг Кагью дәстүріндегі алғашқы бхикхуни атанды және Тайваньда 2002 жылы діни санға ие болды. 2003 жылы Айя Судхамма Бхикхуни Шри-Ланкадағы Тхеравада мектебінде бхикхуни санатына ие болған алғашқы америка туған әйел болды. 2004 жылы Кенмо Дролма буддизмнің Дрикунг Кагью дәстүріндегі абаттық қызметке тағайындалған алғашқы батыстық, ер немесе әйел атанды. Ол 2004 жылы Ваджра Дакини монахтар үйінің абаты болып тағайындалды. 2004 жылдың сәуір айында Шри-Ланкада буддалық монахтар Жаатика Хела Урумая партиясының үміткерлері ретінде сайлауда тоғыз орын жеңіп алды. 2006 жылдың сәуір айында Қытай Халық Республикасының Үкіметі Чжэцзян провинциясының Путуо тауында өткен Бірінші Дүниежүзілік буддалық форумын демеушілік етті. Бұл шарада Далай Лама қатыспады. 2006 жылы Техаста туған Мерл Кодо Бойд Дзэн буддизміндегі Дхарманы жеткізуді алған алғашқы афроамерикалық әйел болды. 2006 жылы Америка тарихында алғаш рет буддалық діни рәсім өтті, онда американдық әйел (Кханти Хема әпке) американдық монахтың (Бханте Вималарамси) төрағалығымен Саманэри (жаңадан келген) ант берді. Бұл Буддистік американдық орман дәстүрі үшін Миссури штатындағы Дхамма Сукха медитация орталығында жасалды. 2007 жылы Жапонияда туып, діни қызметке тағайындалған Миокей Кейн Барретт Солтүстік Америкадағы Ничирен орденімен байланысты алғашқы Ничирен әйел діни қызметкері болды. 2008 жылы Шерри Чайат 10 жылдық оқу процесінен кейін, «бөлме аты» деп аударатын «шицуго» атты рәсімде роши атағын және «Шинге» («Жүрек/Ақыл-ой гүлденуі») есімін Эидо Рошиден алды. Бұл рәсім АҚШ-та алғаш рет өтті. 2010 жылы Батыс буддалық ордені (құрылтайшысы: Урген Сангаракшита) Триратна буддалық ордені болып өзгерді, ал Батыс буддалық орденінің достары Триратна буддалық қауымы болып өзгертілді. 2010 жылы Америкадағы алғашқы тибет буддалық монахтар үйі (Вермонттағы Ваджра Дакини монахтар үйі) ресми түрде ашылды. Ол Дрикунг Кагью буддизмінің дәстүріне сәйкес жаңадан діни қызметке кірісуге мүмкіндік береді. Ваджра Дакини монахтар үйінің абаты – американдық Кенмо Дролма, ол 2002 жылы Тайваньда діни қызметке тағайындалған Дрикунг Кагью дәстүріндегі алғашқы бхикхуни. Келесі айда Оңтүстік Калифорнияда Вальпола Пиянанда және басқа да монахтар мен монахтар басшылығымен бірнеше бхикхунилердің діни қызметке тағайындалуы аяқталды. Оңтүстік Калифорнияда діни қызметкерлерге тағайындалған бхикхунилер: Лакшапатие Самадхи (Шри-Ланка туған), Карияппанна, Сусила, Саммасати (үшеуі де Вьетнамда туған) және Уттаманяна (Мьянма туған). 2010 жылдың 8 қазанында өткен екі жылдық жиналыста Сото Дзен Буддистік Ассоциациясы (SZBA) Дзен дәстүріндегі әйелдердің ата-аналарын құрметтеу туралы құжатты бекітті. Үндістан, Қытай және Жапониядан 2500 жыл бұрын шыққан әйелдердің ата-аналары енді батыс дзен студенттеріне ұсынылатын оқу бағдарламасына, рәсімдеріне және оқытуларына енгізілуі мүмкін. 2011 жылы Үндістанның Дхарамсала қаласындағы Буддистік диалектикалық зерттеулер институты (IBD) неміс монахшасы Кельсанг Вангмоға геше дәрежесін берді, осылайша оны әлемдегі алғашқы әйел геше етті. 2013 жылы тибет әйелдері алғаш рет геше емтихандарын тапсыруға мүмкіндік алды. 2014 жылы Наланда университеті (сонымен қатар Наланда халықаралық университеті деп те аталады) Үндістанның Бихар штатындағы Наланда қаласының жанындағы Раджгирде орналасқан жаңадан құрылған университет. Ол ежелгі білім ортасын қайта жаңғырту мақсатымен құрылды. Университет кампусы үшін 455 акр жер сатып алынды және Үндістан үкіметі оған ₹2727 крор (шамамен $454 миллион) бөлді. Ол сондай-ақ Қытай, Сингапур, Австралия, Таиланд және басқа да елдердің үкіметтерімен қаржыландырылады. 2016 жылы жиырма тибет буддалық монахшасы геше дәрежесін алған алғашқы тибет әйелдері болды. 2018 жылы Португалияда Сумедхарама буддалық монастыры құрылды, ол Тайландтың орман дәстүрінің тармақ монастыры, құрметті Аджан Чахтың дәстүрінде, Пиреней түбегіндегі алғашқы Тхеравада монастыры.
Date Event2001May – Two of the world's tallest ancient Buddha statues, the Buddhas of Bamyan, are completely destroyed by the Taliban in Bamyan, Afghanistan.2002Khenmo Drolma, an American woman, became the first bhikkhuni in the Drikung Kagyu lineage of Buddhism, getting ordained in Taiwan in 2002.2003Ayya Sudhamma Bhikkhuni became the first American born woman to gain bhikkhuni ordination in the Theravada school in Sri Lanka.2004Khenmo Drolma became the first westerner, male or female, to be installed as an abbot in the Drikung Kagyu lineage of Buddhism. She was installed as the abbot of the Vajra Dakini Nunnery in 2004.2004April – In Sri Lanka, Buddhist monks acting as candidates for the Jaathika Hela Urumaya party win nine seats in elections.2006April – The Government of the People's Republic of China sponsors the First World Buddhist Forum in Mount Putuo, Zhejiang Province. Notably absent was the Dalai Lama.2006Merle Kodo Boyd, born in Texas, became the first African–American woman ever to receive Dharma transmission in Zen Buddhism.2006For the first time in American history, a Buddhist ordination was held where an American woman (Sister Khanti Khema) took the Samaneri (novice) vows with an American monk (Bhante Vimalaramsi) presiding. This was done for the Buddhist American Forest Tradition at the Dhamma Sukha Meditation Center in Missouri.2007Myokei Caine Barrett, born and ordained in Japan, became the first female Nichiren priest in her affiliated Nichiren Order of North America.2008After a 10 year process of advanced training culminating in a ceremony called shitsugo (literally "room name"), Sherry Chayat received the title of roshi and the name Shinge ("Heart/Mind Flowering") from Eido Roshi, which was the first time that this ceremony was held in the United States.2010Western Buddhist Order (Founder: Urgyen Sangharakshita) changes name to Triratna Buddhist Order and Friends of the Western Buddhist Order to Triratna Buddhist Community.2010The first Tibetan Buddhist nunnery in America (Vajra Dakini Nunnery in Vermont) was officially consecrated. It offers novice ordination and follows the Drikung Kagyu lineage of Buddhism. The abbot of the Vajra Dakini nunnery is Khenmo Drolma, an American woman, who is the first bhikkhuni in the Drikung Kagyu lineage of Buddhism, having been ordained in Taiwan in 2002. The following month, more bhikkhuni ordinations were completed in Southern California, led by Walpola Piyananda and other monks and nuns. The bhikkhunis ordained in Southern California were Lakshapathiye Samadhi (born in Sri Lanka), Cariyapanna, Susila, Sammasati (all three born in Vietnam), and Uttamanyana (born in Myanmar).2010The Soto Zen Buddhist Association (SZBA) approves a document honoring the women ancestors in the Zen tradition at its biannual meeting on October 8, 2010. Female ancestors, dating back 2,500 years from India, China, and Japan, may now be included in the curriculum, ritual, and training offered to Western Zen students.2011The Institute for Buddhist Dialectical Studies (IBD) in Dharamsala, India, conferred the degree of geshe on Venerable Kelsang Wangmo, a German nun, thus making her the world's first female geshe.2013Tibetan women were able to take the geshe exams for the first time.2014Nalanda University (also known as Nalanda International University) is a newly established university located in Rajgir, near Nalanda, Bihar, India. It has been established in a bid to revive the ancient seat of learning. The university has acquired 455 acres of land for its campus and has been allotted ₹2727 crores (around $454M) by the Indian government. It is also being funded by the governments of China, Singapore, Australia, Thailand, and others.2016Twenty Tibetan Buddhist nuns became the first Tibetan women to earn geshe degrees.2018Sumedhārāma Buddhist Monastery is established in Portugal, a branch monastery of the Thai Forest Tradition in the lineage of Venerable Ajahn Chah, being the first Theravāda monastery on the Iberian Peninsula.