Кіріспе

Гранат тобының минералы пироп – гранат тобының мүшесі. Пироп – гранат тұқымдасының табиғи үлгілерде әрқашан қызыл түске ие болатын жалғыз мүшесі, және осы қасиетінен атын алған: грек тіліндегі «от» және «көз» сөздерінен. Көптеген гранаттарға қарағанда сирек кездессе де, ол кеңінен қолданылатын бағалы тас, және оның көптеген баламалы аттары бар, олардың кейбіреулері қате атаулар. Хром пиропы және Богемия гранаты – екі баламалы атау, бірақ соңғысын қолдануды Америка гемология институты ұсынбайды. Қате атауларға Колорадо рубині, Аризона рубині, Калифорния рубині, Рокки таулары рубині, Эли рубині, Богемия карбункулы және Кейп рубині жатады. Таза пироптың құрамы Mg3Al2(SiO4)3, бірақ көбінесе басқа элементтер де кем дегенде аздаған мөлшерде болады – Ca, Cr, Fe және Mn. Пироп пиралспит гранаттары (пироп, альмандин, спессартин) деп аталатын альмандин және спессартинмен бірге қатты ерітінділер қатарын құрайды. Пироп құрылымындағы магний темір мен марганецпен алмастырылады. Соның нәтижесінде пайда болған аралас құрамды гранаттар пироп-альмандин арақатынасына сәйкес анықталады. Жартылай бағалы тас родолит – шамамен 70% пироптан тұратын гранат. Пироптың көп бөлігі ультрамафикалық тау жыныстарында, әдетте Жердің мантиясынан шыққан перидотиттерде кездеседі: бұл мантиядан шыққан перидотиттер магмалық және метаморфтық процестерге байланысты пайда болады. Пироп сондай-ақ өте жоғары қысымды (UHP) метаморфтық тау жыныстарында кездеседі, мысалы, Батыс Альптағы Дора Майра массивінде. Бұл массивте, таза пироп кристаллдары диаметріге дейін жетеді; олардың кейбіреулерінде коэзит, ал кейбіреулерінде энстатит және сапфирин қамтылған. Пироп алмаз бар кимберлит түтікшелерінен алынған перидотит ксенолиттерінде жиі кездеседі. Алмазбен бірге табылған пироптың құрамында 3–8% Cr2O3 болады, бұл оған ерекше күлгін немесе қою күлгін түс береді (көбінесе жасыл реңімен), сондықтан ол эрозиялық белсенділік түтікшенің пайда болуын анықтауды қиындататын аймақтарда кимберлиттің көрсеткіш минералы ретінде қолданылады. Бұл түрлері хромды пироп немесе G9/G10 гранаттары деп аталады.

Минералдық идентификация

Қолдағы үлгілерде пиропты альмандиннен ажырату өте қиын; алайда, оның кемшіліктері мен қоспалары аз болуы мүмкін. Басқа ерекшелендіру белгілері жанындағы кестеде көрсетілген. Бұл қасиеттерді қолданғанда сақтық таныту керек, себебі тізімдегі көптеген қасиеттер синтезделген, таза пироптан анықталған. Пироптың жоғары меншікті салмағы сияқты басқалары, егер кішкентай кристал басқа силикат минералдарының матрицасына енген болса, зерттеуде көп пайда бермеуі мүмкін. Мұндай жағдайларда, пироп екенін анықтауда басқа мафикалық және ультрамафикалық минералдармен минералдық байланысы ең сенімді көрсеткіш болып табылады. Петрографиялық жұқа кесіндіде пироптың ең ерекше белгілері – басқа гранаттармен ортақ белгілер: жоғары рельеф және изотропия. Гранаттар жұқа кесіндіде басқа силикат минералдарына қарағанда нашар түсті болуы мүмкін, бірақ пироп жазық поляризацияланған жарықта ақшыл қызғылт түс көрсетуі мүмкін. Микроскоп арқылы пиропты анықтауда жарықшақтардың болмауы, әдетте эугедралды кристалдық пішін және минералдық байланыстар да қолданылуы керек.