Кіріспе

"Мерікара патшаға арналған нұсқау", сондай-ақ "Мерікаре патшаға жолданған үйретім" – бұл орта египет тілінде, египет тілінің классикалық кезеңінде жазылған әдеби туынды, шамамен Орта Мемлекеттік кезеңге (б.з.д. 2025–1700 жылдар) жатады. Осы себайтта автор, Мысырдың Бірінші аралық кезеңнің патшасы, мүмкін Хетти есімді, болашақ патша Мерыкараға, жақсы патша болу және зұлымдықтан қалай сақтану керектігі туралы кеңес береді. Мерыкара – 9-шы немесе 10-шы династияның патшасы, Солтүстік Мысырды Бірінші аралық кезеңде (шамамен б.з.д. 2150–2025 жылдар) билеген патшалардың әулеті. Бұл композицияның авторына, біріктірілген Мысыр патшалары туралы айтуға мүмкіндік болмағанда, патша билігінің шектерін сипаттауда көбірек еркіндік берген болуы мүмкін; "Мерікара патшаға арналған нұсқау" – патшалық туралы трактат, патшалық өсиет нысанындағы осы жанрдың алғашқы туындысы. Осыған ұқсас туындылар кейінірек эллиндік және ислам әлемінде жасалды, ал "Speculum regum" ортағасырлық Еуропада осыған ұқсас болды. Басқа да кейінгі "патшалық өсиеттер" сияқты, оның да мақсаты биліктегі патшаның заңдылығын бекіту болуы мүмкін.

Қысқаша мазмұны

Бірінші бөлім, көбінесе жойылған, көтерілісті басумен айналысады, екіншісі патшаның поддандыларына қалай қатысу керектігін сипаттайды. Үшінші бөлім әскерді басқару және діни қызметтерді атқару туралы кеңес береді. Төртінші бөлім патшаның жетістіктерін және оларға қалай ұқсауға болатынын көрсетеді. Содан кейін, архитектуралық блоктардың үнемі қайта қолданылуына қарамастан, патшаға ескі ескерткіштерді пайдаланбау үшін, жаңа тас қазуға бұйырылады; қайта пайдалану фактісі мойындалса да, жаңа туындының идеалы жоғары бағаланады. Сол сияқты, Абидостағы қасиетті жердің қиратылуы жазылған; патша өкініш білдіреді, бұл тарих бойы қайталап келген ойға келмейтін жағдай үшін жауапкершілікті мойындағандай көрінеді – билеуші патшаның атынан жасалған құдайға қарсы әрекет, өлгендерді сотқанда құдайдың жазасына ұшырауы мүмкін. Маатты, яғни дұрыс әлемдік тәртіпті сақтаудың маңыздылығы ерекше атап көрсетіледі. Соңғы екі бөлімде (аты айтылмаған) жаратушы құдайға арналған мадақ және осы нұсқауларды тыңдауға шақыру бар. Шындық пен идеал арасындағы қайшылық бұл туындыны ежелгі египеттік жазудағы билік туралы теңдесі жоқ ой-толғанысқа айналдырады.