Француздық оңшыл экстремистік ұйымы "Ла Кагуль" тарихы

Кіріспе

Француздық оңшыл террористік ұйым

Француздық оңшыл террористік ұйым La Cagoule (Қап; 1936 жылы құрылған) – француздық фашистік бағытталған және антикоммунистік террористік топ. Ол солшыл Халық майданына (1936 жылдың маусымынан 1938 жылға дейін билікте болған) қарсы болды және Үшінші Республиканың соңғы жылдары мен Виши режимі кезінде өз қызметін насихаттау үшін зорлық-зомбылықты пайдаланды. La Cagoule-ді Евгений Делонкл құрды, ал L'Oréal компаниясының негізін қалаушы Евгений Шулер де оны қаржылық тұрғыдан қолдады. La Cagoule кісі өлтірулер, бомбалаулар, қару-жарақтарды саботаж жасау және басқа да зорлық-зомбылық әрекеттерін жүзеге асырды, олардың кейбіреулері жалған операциялар арқылы коммунистерге күдік туғызуға және саяси тұрақсыздықты күшейтуге бағытталған. 1937 жылдың қарашасында француз үкіметін құлатуды жоспарлаған La Cagoule полициямен іштен сыланып, ұлттық үкімет 70 шамасындағы адамды ұстап, түрмеге қамады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда (1939 жылдың қыркүйегінде) үкімет оларды француз армиясында соғысу үшін босатты. Кейбіреулері басқа оңшыл ұйымдарды қолдап, 1940-1944 жылдардағы Виши үкіметіне қатысты, ал енді біреулері Шарль де Голльдің еркін француз армиясына қосылды. 1948 жылға дейін үкімет 1937 жылғы айыптаулар бойынша тірі қалған мүшелерді сотқа тартқан жоқ.

Аттар

Бастапқыда Ұлттық революциялық іс-қимылдың құпия ұйымы (ОСАРН немесе ОСАР, Organisation secrète d'action révolutionnaire nationale) деп аталған топтың атауы кейіннен ресми түрде Революциялық іс-қимылдың құпия комитеті (CSAR, Comité secret d'action révolutionnaire) болып өзгертілді.

Үшінші республика

Топ 1936 немесе 1937 жылы Эжен Делонкл құрды және өнеркәсіптік шеңберлерде (Ұлттық салық төлеушілер федерациясы, Лесиер, L'Oréal және т.б.) ерекше қарым-қатынастардан пайдаланды. Топтың маңызды мүшесі Жозеф Дарнанд болды, ол кейіннен Виши режиміне қарасты коллаборационисттік әскери ұйымның – Service d'ordre légionnaire (SOL) құрылтайшысы атанды. Оның туысы Анри Шарбоно да мүше болды. Тағы бір мүшесі – Лимождағы милиция басшысы болып тағайындалған Жан Филиол. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Испанияға қашып, L'Oréal компаниясының испандық еншілес кәсіпорнында жұмыс істеді. Габриэль Жанте Франсуа Миттеранның әпкесімен сырласқан және кейіннен оны Франциск орденіне ұсынған. Француз Алжиріндегі Ла Кагуль ұйымының басшысы Мохаммед Эль Маади 1944 жылы антисемиттік «Эр Рашид» газетін шығарып, SS Мохаммед деп аталған Солтүстік Африка бригадасын ұйымдастырды. Топ өз қатарына Шарль Мауррастың Action française ұйымының белсенсіздігіне наразы болған орлеанистерді көптеп қабылдады. Олар солшыл топтардың одағынан құрылған Халық майданы үкіметіне қарсы шықты. Тарихшылар көптеген төменгі деңгейдегі мүшелердің коммунистердің билікті басып алуына қарсы күрес жүргізетін өзін-өзі қорғау ұйымы деп ойлап қабылдағандығына сенімді. Бұл ант иезуиттердің «Ad Majorem Dei Gloriam» (Құдайдың ұлылығы үшін) ұранымен үйлеседі. Адалдықсыздық өлім жазасымен жазаланды. Мысалы, қару-жарақ жеткізушілер Леон Жан Батист пен Морис Джуфты 1936 жылғы қазан және 1937 жылғы ақпан айларында қару-жарақ бағасын жоғары көрсетіп, пайда табуға тырысқандары үшін Кагулардтар өлтірді. Әскери ұйым провинцияларда белсенділік танытты. Парижде олар отаршылдарды, демонстрацияларды ұйымдастырып, қару жинады. Олар француз премьер-министрі Леон Блюмды өлтіруге әрекеттенді, терроризмге оқытты, жер асты түрмелерін салды және «Бельгия, Швейцария және Италияда қару-жарақтарды өткізді». Кейбіреулер оның Иосиф Сталиннің құпия қызметі – НКВД-сының қолынан опасы болғанын айтады, себебі Совет Одағында Ұлы тазалау өріс алған. Фашистік Италиядан қару алуды жеңілдету үшін 1937 жылғы 9 маусымда топ Францияда босқын болған екі итальяндық антифашисті – Росселли бауырларын өлтірді. Олар француз үкіметі Испания Республикасына жасырын жеткізген ұшақтарды саботаж жасады. 1937 жылғы 11 қыркүйекте Кагуль «Коммитет дес Фордж» (Темір өнеркәсіпшілер қауымдастығы) иелігіндегі екі ғимаратты коммунистік заговордың әсерін тудыру үшін жарылысқа ұшыратты. Ол кезде бомбаларды коммунистер орнатты деген кең тараған пікірге қарамастан, үкімет француз коммунистік партиясына қарсы ресми шаралар қабылдамады, бұл топ мүшелерін көңілсіздікке түсірді. Кагуль сол мақсатпен Халықаралық бригадаларға да енуге тырысты. Әскери үлгіде ұйымдастырылған Кагуль, Жорж Лустанау Лакоудың Корвиньоль арқылы француз армиясының бөлімдеріне қару-жарақ алу үшін еніп кірді. 1937 жылғы қарашада олар Халық майданы үкіметін құлатып, фашистік үкімет орнатуға дайындалды. Бастапқыда топ Филипп Петенді мемлекет басшысы етіп тағайындауды жоспарлаған, бірақ ол олардың ұсынысын қабылдамады. Кагуль болашақ мемлекет басшысы ретінде маршал Луи Франше д'Эсперейді таңдады. Француз полициясы олардың қатарына еніп үлгерген. 1937 жылғы 15 қарашада ішкі істер министрі және құқық қорғау органдарының басшысы Маркс Дормой олардың заговорын жария етіп, мүшелерін кеңінен тұтқындауға бұйрық берді. Француз полициясы 2 тонна жарылғыш зат, бірнеше танкіге қарсы және ұшаққа қарсы қару, 500 пулемет, 65 автомат, 134 мылтық және 17 сапқышты қолға түсірді. Қару-жарақтардың бір бөлігі неміс немесе итальяндықтардан алынған, ал 70-ке жуық адам тұтқындалды. Делонкль Парижде және провинцияларда 12 000 адамы бар екендігімен мақтанған, бірақ ұйым мен оның құрылымы туралы толыққанды білетін 200-ден аспайтын адам болған, ал тағы бірнеше жүз адам топпен байланыста болған.

The group was founded in 1936 or 1937 by Eugène Deloncle and enjoyed privileged relations within industrial circles (National Federation of Ratepayers, Lesieur, L'Oréal etc). An important member was Joseph Darnand, who later founded the Service d'ordre légionnaire (SOL), the forerunner of the Milice, the collaborationist paramilitary of the Vichy regime. His nephew Henri Charbonneau was also a member. Another member was Jean Filiol, who was appointed as the head of the Milice in Limoges. He fled to Spain at the end of World War II and he worked in the Spanish subsidiary of L'Oréal. Gabriel Jeantet was a lover of a sister of François Mitterrand, who later recommended him for the Order of the Francisque. Mohammed El Maadi, the head of La Cagoule for French Algeria, started the antisemitic newspaper Er Rachid and organised the North African Brigade, known as SS Mohammed, in 1944. The group drew most of its members from Orléanists disappointed by the lack of action by the Action française founded by Charles Maurras. It opposed the Popular Front government, created from an alliance of left wing groups. Historians believe that many low level members were recruited in the belief that it was an auto defense organization, which was intended to fight against a communist takeover. This oath echoed the Jesuit motto, Ad Majorem Dei Gloriam (For the greater glory of God). Disloyalty was punished by death. For instance, the arms suppliers Léon Jean Baptiste and Maurice Juif were murdered by Cagoulards in October 1936 and February 1937, respectively, for attempting to enrich themselves by lying about the price that they had paid for the arms. The paramilitary organisation was active in the provinces. In Paris, it organised militias and demonstrations and amassed arms. It attempted to assassinate French Prime Minister Léon Blum, trained men in terrorism, built underground prisons and "ran guns in Belgium, Switzerland and Italy". Others believed that he had been killed by Joseph Stalin's secret service, the NKVD, as the Great Purge was underway in the Soviet Union. To ease its obtaining arms from Fascist Italy, on 9 June 1937, the group assassinated two Italian antifascists, the Rosselli brothers, who were refugees in France. It sabotaged airplanes clandestinely supplied by the French government to the Spanish Republic. On 11 September 1937, the Cagoule blew up two buildings owned by the Comité des Forges (Ironmasters Association) to create the impression of a communist conspiracy. Although it was widely believed at the time that communists had set the bombs, the government took no official action against the French Communist Party, to the disappointment of the group's members. The Cagoule tried to infiltrate the International Brigades for the same purpose. Organised along military lines, the Cagoule infiltrated parts of the French military via Georges Loustaunau Lacau's Corvignolles as a means to acquire weapons. It prepared to overthrow the Popular Front government in November 1937 to install a fascist government. The group initially intended to make Philippe Pétain chief of state, but he refused its overtures. The Cagoule chose Marshal Louis Franchet d'Esperey as their future chief of state. It was infiltrated by the French police. On 15 November 1937, Marx Dormoy, Minister of the Interior and the highest officer of law enforcement, denounced its plot and ordered wide arrests of members. The French police seized 2 tons of high explosives, several anti tank or anti aircraft guns, 500 machine guns, 65 submachine guns, 134 rifles and 17 sawn off shotguns. Some of the arms were of German or Italian origin, and about 70 men were arrested. Deloncle had boasted that he had 12,000 men under his order in Paris, and 120,000 in the provinces, but it is likely there were no more than 200 men who knew much about the organization and its structure, and another several hundred who were more loosely affiliated with the group.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Кагул» ұйымының мүшелері екі топқа бөлінді. Олардың бір бөлігі түрлі фашистік қозғалыстарға қосылды; Шулер мен Делонкл нацистік Германияның оккупациялаған Франциядағы әртүрлі іс-шараларын жүзеге асырған «Социал-революциялық қозғалысты» құрды. Олар 1941 жылғы қазан айында Париждегі жеті синагоганы бомбалады. Басқалары Филипп Петанның Виши режимінде жетекші рөлдерге ие болды. Дарнанд француз Төңкерісіне қарсы күрескен және антисемиттік саясатты күштеп жүзеге асырған Вишинің жарымәскери тобы «Милицияның» басшысы болды. Ол Waffen SS шеніне ие болғаннан кейін Адольф Гитлерге адалдық серт берді. Тағы бір бөлігі немістерге қарсы тұрып, «Макиде» (Мари Мадлен Фуркад, Пьер Гийан де Беновиль немесе Жорж Лустанау Лако сияқты) Қарсылық қозғалысының мүшелері ретінде немесе Шарль де Голльдің «Еркін француз күштерінің» құрамында (генерал Анри Жиро мен полковник Пасси секілді) күресті. Соғыстан кейін саясаткер және жазушы Анри де Кэриллис де Голльді «Кагул» ұйымының мүшесі болды деп айыптады және одақтастар оған Францияның бас мемлекеті болуға рұқсат бергенде, ол фашистік үкімет құруға дайын болған деді.

Соғыстан кейінгі

1937 жылғы қастандық ісі бойынша тұтқындалған кагулардтар Франция азат болғаннан кейін 1948 жылға дейін сотқа тартылмады. Олардың көптегені сол кезде Виши үкіметінде қызмет еткен немесе қарсылық қозғалысына қатысқан, сондықтан сот алдына тартылғандардың саны аз болды.