Адольфо Луц: Бразилиялық медицина ғалымының өмірі мен еңбектері
Adolfo Lutz
Адольфо Лутц – бразилиялық дәрігер, тропикалық медицинаның және инфекциялық аурулар зерттеушісінің негізін қалаушы. Өмірі мен ғылыми еңбектері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилиялық дәрігер және ғалым Адольфо Луц (18 желтоқсан 1855 – 6 қазан 1940) – бразилиялық дәрігер, Бразилиядағы тропикалық медицина мен медициналық зоологияның негізін қалаушы, сондай-ақ инфекциялық аурулар саласындағы пионер-эпидемиолог және зерттеуші.
Brazilian physician and scientist
Adolfo Lutz (18 December 1855 – 6 October 1940) was a Brazilian physician, father of tropical medicine and medical zoology in Brazil, and a pioneer epidemiologist and researcher in infectious diseases.
Өмір
Луц 1855 жылдың 18 желтоқсанында Рио-де-Жанейрода Густав Луцтың († 1891) және Берн қаласынан шыққан Матильда Обертеффердің ұлы болып дүниеге келді. Ол Швейцарияда медицинаны оқып, 1879 жылы Берн университетін бітірді. Бітірген соң ол Лондонға (Англия), Лейпцигке (Германия), Венаға (Австрия), Прагаға және Парижке (Франция) эксперименталды медицина техникаларын оқуға барды, онда ол Джозеф Листермен (1827–1912) және Луи Пастермен (1822–1895) бірге оқыды. 1908 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін доктор Адольфо Луц Рио-де-Жанейроға көшіп, басқа бір ұлы бразилиялық дәрігер және эпидемиолог Освальдо Круз құрған Институт Освальдо Крузда өмірінің соңына дейін, 1940 жылдың 6 қазанында қайтыс болғанға дейін 32 жыл бойы жұмыс істеді. Оның қызы Берта Луц (1894–1976) – бразилиялық зоолог, феминист және саясаткер болған.
Lutz was born in Rio de Janeiro, on December 18, 1855, son of Gustav Lutz († 1891) and Mathilde Oberteuffer, a family of Bern. He studied medicine in Switzerland, graduating in 1879 at the University of Bern. After graduation he went on to study experimental medicine techniques in London, England (where he studied with Joseph Lister, 1827–1912), Leipzig, Germany, Vienna, Austria, Prague and Paris, France (where he studied with Louis Pasteur, 1822–1895). After his retirement in 1908, Dr. Adolfo Lutz moved to Rio de Janeiro, where he worked for 32 more years, until his death, on October 6, 1940, at the Instituto Oswaldo Cruz, created by another great Brazilian physician and epidemiologist, Oswaldo Cruz, and where he was a director of the Institute of Experimental Pathology. His daughter, Bertha Lutz (1894–1976), was a Brazilian zoologist, feminist and politician.
Жұмыс
1881 жылы Бразилияға оралғаннан кейін Лютц бастапқыда Сан-Паулу штатының Лимейра қалашығында 6 жыл бойы жалпы клиникалық дәрігер болып жұмыс істеді. Медициналық зерттеулермен айналысуды қалап, ол Германияның Гамбург қаласына қайта оралды. Оның атақ-даңқы артып келе жатқандықтан, ол Гавайидегі Калихи ауруханасының директоры лауазымына шақырылды. Бұдан кейін ол біраз уақыт Калифорнияда жұмыс істеді, содан кейін 1892 жылы Бразилияға оралды, Сан-Паулу штатының үкіметінен Бактериологиялық институтты (кейіннен оның құрметіне Адольфо Луц институты деп аталды) басқаруға шақыруды қабылдады. Сантос қаласында бубондық обаның ауыр эпидемиясы болды, және Лютц осы аурумен күресу үшін Бразилия медицинасының болашақ данышпандары – Эмилио Рибас және Витал Бразилиямен бірге жұмыс істеуге барды. Витал Бразилия мен Лютц дос болып, Лютц Витал Бразилияның жылан уытына қарсы сарысуларға қатысты пионерлік зерттеулерін қолдады, осылайша Сан-Паулуда офиофаунаны зерттеуге арналған тағы бір институт – Бутантан институтының құрылуына үлкен үлес қосты. Бұл институтта бірнеше ауруларға қарсы вакциналар мен сарысулар өндірілетін зауыт жұмыс істеді. Лютц – американдық дәрігер Уолтер Рид бірнеше жыл бұрын анықтаған Aedes aegypti түрінің сары қызылшаның табиғи резервуары және таратушысы ретінде жұқтыру механизмін терең зерттеп, растаған Латын Америкасының алғашқы ғалымы. Лютц сонымен қатар Оңтүстік Америкалық бластомикозды анықтаған, ол оның атымен аталады (Lutz Splendore de Almeida ауруы). Оның халық денсаулығына деген адалдығы Бразилияның көптеген аймақтарында холера, бубондық оба, шешек, тиф, безгек, анкилостомиаз, шистосомиаз және лейшманиоз сияқты бірнеше эпидемияларды зерттеуге және олармен күресуге де зор үлес қосты; бұл аурулар сол кезде кедейлік, нашар санитария және олардың жұқтыру механизмдері туралы білімсіздік салдарынан тропикалық аурулар ретінде кең таралған. Осы мақсатта Лютц Бразилияны бойлық кезіп, Сан-Франциско өзені бойындағы елдің шалқарына жиі сапар шекті. Көптеген жетістіктерінің ішінде Адольфо Луц медициналық энтомология және бразилиялық өсімдіктердің емдік қасиеттерін (ботаника, этнофармакология және фитотерапия) зерттеуде пионер болды. Зоолог ретінде ол Anopheles lutzii (Anopheles шыбын-шіркей) сияқты қосмекенділер мен жәндіктердің бірнеше жаңа түрлерін сипаттады. Адольфо Луц Бразилиядағы екі қосмекенді және жорғалаушы түрінің ғылыми атауларында мәңгі есте қалды: Paratelmatobius lutzii – бақа және Bothrops lutzi – улы жылан. Тропикалық аурулар саласындағы еңбектері үшін Лютц 1938 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығына ұсынылды.
Upon his return to Brazil in 1881, Lutz initially worked as a general clinician in the small city of Limeira, state of São Paulo for 6 years. Wishing to pursue medical research, he returned to Hamburg, Germany once again, to work with Paul Gerson Unna (1850–1929), specializing in infectious diseases and tropical medicine. As a result of his increasing fame, he was invited to the post of director of Kalihi Hospital, in Hawaii, where he carried out research on leprosy. Following this, he worked for a while in California, United States, before returning in 1892 to Brazil, attending an invitation from the government of the state of São Paulo to direct the Bacteriological Institute (later renamed in his honor to Instituto Adolfo Lutz, still in existence today in the city of São Paulo. The city of Santos was undergoing a severe epidemic of bubonic plague and Lutz went to work on it together with two other young physicians who would become luminaries of Brazilian medicine, Emílio Ribas and Vital Brazil. Vital Brazil and Lutz became friends, and Lutz supported Vital Brazil's pioneering research on antivenoms for snake bites, contributing decisively for the creation of another institution in São Paulo, exclusively devoted to ophidian research, the Instituto Butantan. This serology institute hosted a plant for producing vaccines and antisera against several diseases, such as smallpox and plague. Lutz was the first Latin American scientist to study in depth and to confirm the mechanisms of transmission of yellow fever by the Aedes aegypti species of mosquitoes, its natural reservoir and vector, as they had been discovered a few years before, by American physician Walter Reed. Lutz was also responsible for the identification of South American blastomycosis, which received his name (Lutz Splendore de Almeida disease). His dedication to public health was also paramount to the research and fight of several epidemics in many points in Brazil, such as cholera, bubonic plague, smallpox, typhoid fever, malaria, ankylostomiasis, schistosomiasis and leishmaniasis; which were then widely prevalent as tropical diseases in the state, due to the poor conditions of poverty, hygiene and ignorance about its transmission mechanisms. To this purpose, Lutz travelled widely across Brazil, visiting often the country's hinterland along the São Francisco River. Among his many accomplishments, Adolfo Lutz was also a pioneer researcher on medical entomology and the therapeutic properties of Brazilian plants (botany, ethnopharmacology and phytotherapy). As a zoologist, he described several new species of amphibians and insects such as Anopheles lutzii (an Anopheles mosquito). Adolfo Lutz is honored in the scientific names of two species of Brazilian amphibians and reptiles: Paratelmatobius lutzii, a frog; and Bothrops lutzi, a venomous snake. For his work on tropical diseases, Lutz received a nomination for the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 1938