Кіріспе

Адам Полиццер (Politzer Ádám; 1 қазан 1835, Альбертирса, Пест, Венгрия – 10 тамыз 1920, Вена қаласында) – венгр және австриялық дәрігер, отологияның негізін қалаушылардың бірі.

Өмір

Адам Политцер Будапешт қаласына жақын Альбертиде (қазіргі Альбертирсаның бір бөлігі) жақсы жағдайдағы еврей отбасында дүниеге келген. Ол Вена университетінде медицинаны оқыды. Оның кейбір ұстаздары Екінші "Вена мектебіне" жатты, олардың ішінде Карл Фрайхерр фон Рокитанский (1804–1878) және Йозеф Скода (1805–1881) (оның негізін қалаушылары), сондай-ақ Йозеф Хиртль (1810–1894), Иоганн Риттер фон Опполцер (1808–1871) және физиолог Карл Людвиг (1816–1895) болды. Соңғы екеуі Полиццерге қызығушылық танытып, оның кейінгі мансабына ықпал етті. Полиццер 1859 жылы медицина докторы дәрежесін алып, Карл Людвигтің зертханасында жұмыс істей бастады. Ол кезде оның қызығушылығы негізінен есту жүйесінің физикасына қатысты болды. Ол алғаш рет тензорлы tympani бұлшығының үштікті жүйке арқылы, ал штепдиалдық бұлшықтың бет жүйкесі арқылы иннервацияланатынын физиологиялық тұрғыдан көрсетті. Тағы бір серия эксперименттерде Полиццер екі манометрді қосты, біреуін сыртқы есту жолының кіреберісіне, екіншісін жұтқыншаққа орналастырып, Евстахий түтігі арқылы ауа қозғалысын зерттеді. 1861 жылы ол осы білімге негізделген жаңа техника бойынша алғашқы нәтижелерін жариялады, ол ішкі құлақ ауруларын Евстахий түтігі арқылы ортаңғы құлақты инфузиялау арқылы емдеуге арналған, бұл катетеризация қажеттілігін жойды. Бұл процедура "политизерлеу" деп аталды. Келесі онжылдықтарда бұл техника бүкіл әлемде кеңінен қолданылып, Полиццерге даңқ әкелді. Келесі жылы Полиццер өзге орталықтар мен елдерге сапар шегіп, практикалық білімін арттыруға тырысты. Осылайша, ол Вюрцбургте Антон Фридрих Фрайхерр фон Тройльц (1829–1890) және физиолог Генрих Мюллермен; Гейдельбергте Герман Гельмгольц (1821–1894)пен жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Францияның Париж қаласына Рудольф Кёрни, Проспер Меньер, "физиологияның әкесі" Клод Бернар (1813–1878) және физик Карл Рудольф Кёниг (1832–1901)пен оқуға барды. Ол Вюрцбургте Альберт фон Кёлликермен (1817–1905) лабиринттің микроскопиялық анатомиясын, ал Англияның Лондон қаласында Джозеф Тойнбимен (1815–1866) құлақ хирургиясын зерттеді. 1861 жылы Венаға оралған Полиццер фон Опполцердің қолдауымен Вена университетінде отология профессоры болды. Екі жылдан кейін, 1863 жылы, ол Йозеф Грубермен (1827–1900) жеке отологиялық клиникасын ашты, ол көп ұзамай бүкіл әлемнен науқастарды тарта бастады. 1864 жылы Полиццерге үкімет қайырымдылық ауруханасында және қарттар үйінде мұқтаж науқастарды емдеуге рұқсат берді. Ол және Грубер 1870 жылы профессорлық атақ алды және келесі жылы Вена бас ауруханасындағы жаңа клиниканың бірлескен директоры болып тағайындалды (дүниедегі алғашқысы). 1895 жылы Полиццер толық профессорлық лауазымын иеленді және 1889 жылы клиниканың жалғыз директоры болды, 1907 жылға дейін. Ол 13 жылдан кейін, 1920 жылы 85 жасында қайтыс болды, медицина тарихында заманауи отологияның негізін қалаушылардың бірі ретінде еске алынды, бірақ өкінішке орай, Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жеңілістен кейін Австриядағы экономикалық дағдарысқа байланысты қаржылық жағдайы нашар болды.

Шығармалары

Полиццер құлақ ауруларын диагностикалау және емдеуге арналған көптеген жаңа медициналық құрылғыларды ойлап тапты. Ол сыртқы және ішкі құлақ құрылымдарына операция жасау үшін оның атымен аталатын бірнеше хирургиялық аспаптарды жасады, мысалы, құлақ перфораторы, хирургиялық пышақ, тімпаноцентезден кейін ортаңғы құлақты желдетуге арналған громет, сондай-ақ алмұрт пішіндес резеңке қаптан жасалған инсуфляторды қолдану арқылы Евстахий түтігінің өткізгіштігін қалпына келтіру әдісі ("полицеризация" немесе Полиццер әдісі). Ол сыртқы құлақ арнасын және тімпан мембранасын тексеруге арналған әдістер мен аппараттарды (Полиццердің отоскопы), спекулумды және Евстахий түтігінің жұмысын сапалық түрде тексеруге арналған сынақтарды да ойлап тапты. Есту саласында Полиццер есту қабілетін өлшеуге арналған акуметрді және кем дегенде екі ерте акустикалық есту аппаратын жасады. Бұған қоса, ол жарықтандырылған тімпан мембранасын қарау арқылы құлақ ауруларының клиникалық диагностикасын революциялады (бұл қазіргі отоскопқа әкелді) және денсаулық және ауру кезінде тімпан мембранасының бірінші суреттелген атласын, өзі салған түсті суреттермен жасады. Полиццер 1878 жылы отология бойынша ғасырдың ең көрнекті және беделді оқулықтарының бірі – Lehrbuch der Ohrenheilkunde еңбегін жазды. Фон Тройльц және Герман Шварцпен бірге ол құлақ ауруларына арналған алғашқы журнал – Archiv für Ohrenheilkunde негізін қалады. Аудиторлық жүйенің көрнекті анатомы Полиццер оның анатомиясы мен патологиясы туралы көп жазды және суреттеді, Венада анатомиялық және патологиялық үлгілердің ерекше жинағын қалдырды, ол Анатомия және патология мұражайына сыйға тартылды. Тімпан мембранасының жарқыраған конусы оның есімімен аталады, сондай-ақ Унна-Полиццер невусы, қалыпты адамдардың 25-50% -ында мойынның артқы жағында кездесетін ерекше туылған белгі. Сонымен қатар, 1893 жылы Полиццер отосклерозды жеке клиникалық нысан ретінде алғаш рет сипаттады. Ол холестеатома, серозды ортаңғы құлақтың қабынуы, лабиринтит, туа біткен саңырыулық және ортаңғы құлақтың қабынуының бас сүйегіне таралуының патологиясын зерттеді. Оның биографы Альберт Мудры Полиццерді "19 ғасырдағы ең ұлы отолог және барлық уақыттағы ең ұлылардың бірі" деп атады. Ол әлемнің түкпір-түкпірінен келген мыңдаған отологтарға әсер етіп, оларды оқытты, ал оның ең белгілі шәкірті Роберт Барань болды, ол 1914 жылы медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.