Кіріспе

Катар риялы (белгісі: латын әліпбиінде QR, араб әліпбиінде ر.ق; ISO коды: QAR) – Катар мемлекетінің валютасы. Ол 100 дирхамға (درهم) бөлінеді.

Тарих

1966 жылға дейін Катар валюта ретінде Үнді рупиясын, Перс шығанағы рупиясы түрінде пайдаланды. 1966 жылы Үндістан рупияның құнын төмендеткенде, Катар, Перс шығанағы рупиясын пайдаланатын басқа мемлекеттермен бірге өз валютасын енгізуді шешті. Бұрын Катар қысқа мерзімге Сауд риялын қабылдады, содан кейін 1966 жылдың 21 наурызында Катар-Дубай валюталық келісіміне қол қойылғаннан кейін Катар және Дубай риялын енгізді. Сауд риялы 1,065 Перс шығанағы рупиясына тең болды, ал Катар және Дубай риялы құнсыздануға дейін Перс шығанағы рупиясымен бірдей болды. Бастапқыда бір риал үшін бір шиллинг және алты пенс (1с. 6d.) есебімен фунт стерлингке бекітілген, 1967 жылы фунт стерлинг құнсызданғанда құны бір шиллинг және тоғыз пенске (1с. 9d.) өзгертілді, алтынға қатысты құнын сақтап тұрды. Дубай Біріккен Араб Әмірліктеріне қосылғаннан кейін, Катар 1973 жылдың 19 мамырында Дубайдан бөлек Катар риялын шығара бастады. Ескі банкноттар 90 күн бойы параллельді түрде айналыста болды, содан кейін олар айналымнан алынды. Аймақтағы валюта тарихы туралы толық мәліметтер үшін Таяу Шығыстағы британ валютасының тарихын қараңыз.

Монеталар

1966 жылы Катар және Дубай атынан 1, 5, 10, 25 және 50 дирхамдық монеталар енгізілді. 1973 жылы бұрынғы монеталардың мөлшері мен құрамы сақталған, бірақ тек Катар атынан жаңа монеталар сериясы шығарылды. Қазіргі кезде 25 және 50 дирхамдық монеталар қолданыста, ал кіші монеталар заңды төлем құралы болып табылады. Сурет Мәні Диаметрі Салмағы Құрамы Шеті Сыртқы жағы Сыртқы жағының алғаш рет шығарылған жылы 1 дирхам 15 мм 1.4 г Темірге мыс жалатылған Тегіс Монета соғылған күндері жоғарыда Григориан және Ай Хижри күнтізбесі, ортасында Катардың елтаңбасы және төменде "دولة قطر" деген жазу. "БІР ДИРХАМ" деген жазу, одан төменде номиналы (Ескі үлгілерде шығыс араб цифрлары, ал жаңа үлгілерде батыс араб цифрлары қолданылады), одан төменде "درهم" деген жазу, ал одан төменде "ҚАТАР МЕМЛЕКЕТІ" деген жазу. 1973 5 дирхам 22 мм 2.83 г Темірге мыс жалатылған Тегіс Монета соғылған күндері жоғарыда Григориан және Ай Хижри күнтізбесі, ортасында Катардың елтаңбасы және төменде "دولة قطر" деген жазу. "БЕС ДИРХАМ" деген жазу, одан төменде номиналы (Ескі үлгілерде шығыс араб цифрлары, ал жаңа үлгілерде батыс араб цифрлары қолданылады), одан төменде "دراهم" деген жазу, ал одан төменде "ҚАТАР МЕМЛЕКЕТІ" деген жазу. 1973 10 дирхам 27 мм 7.52 г Темірге мыс жалатылған Тегіс Монета соғылған күндері жоғарыда Григориан және Ай Хижри күнтізбесі, ортасында Катардың елтаңбасы және төменде "دولة قطر" деген жазу. "ОН ДИРХАМ" деген жазу, одан төменде номиналы (Ескі үлгілерде шығыс араб цифрлары, ал жаңа үлгілерде батыс араб цифрлары қолданылады), одан төменде "دراهم" деген жазу, ал одан төменде "ҚАТАР МЕМЛЕКЕТІ" деген жазу. 1973 25 дирхам 20 мм 3.2 г Никельмен қапталған Темір Қабырғалы Монета соғылған күндері жоғарыда Григориан және Ай Хижри күнтізбесі, ортасында Катардың елтаңбасы және төменде "دولة قطر" деген жазу. "ЖЫРМА БЕС ДИРХАМ" деген жазу, одан төменде номиналы (Ескі үлгілерде шығыс араб цифрлары, ал жаңа үлгілерде батыс араб цифрлары қолданылады), одан төменде "درهماً" деген жазу, ал одан төменде "ҚАТАР МЕМЛЕКЕТІ" деген жазу. 1973 50 дирхам 25 мм 5.8 г Никельмен қапталған Темір Қабырғалы Монета соғылған күндері жоғарыда Григориан және Ай Хижри күнтізбесі, ортасында Катардың елтаңбасы және төменде "دولة قطر" деген жазу. "ЕЛІҮ ДИРХАМ" деген жазу, одан төменде номиналы (Ескі үлгілерде шығыс араб цифрлары, ал жаңа үлгілерде батыс араб цифрлары қолданылады), одан төменде "درهماً" деген жазу, ал одан төменде "ҚАТАР МЕМЛЕКЕТІ" деген жазу. 1973

Бекітілген айырбас бағамы

Катар риалы АҚШ долларына 1 АҚШ доллары = QR 3.64 тұрақты айырбас бағамымен бекітілген. Бұл бағам 2001 жылғы No 34 Корольдік жарлықпен Катар заңына енгізілді, оған 2001 жылғы 9 шілдеде Катар әмірі Хамад бин Халифа Аль Тани қол қойды. 1-бапта Катар риалының АҚШ долларына қатысты айырбас бағамы QR 3.64 деп бекітіледі және Катар Орталық Банкінің Катарда жұмыс істейтін банктермен доллар сатып алу-сатуы үшін QR 3.6415 және QR 3.6385 жоғарғы және төменгі шектері белгіленеді. 2-бапта Катар Орталық Банкіне АҚШ долларын сату көлемін және уақытын, сондай-ақ осындай сату мен төлемдердің шарттарын анықтау өкілеттігі беріледі. 3-бап 1975 жылғы No 60 Корольдік жарлықты күштен шығарады, ол риалды ресми түрде ХВҚ-ның арнайы тарту құқықтарымен (SDR) байланыстырған болатын.

2017 жылғы Катар дипломатиялық дағдарысының әсері

2017 жылғы Катар дипломатиялық дағдарысына жауап ретінде Катарды блокадалаған елдердің банктері Катар банктерімен сауда жасауды тоқтатуға мәжбүр болды. Бұл оффшорлық салданудың төмендеуіне және Катардан тыс нақты айырбас бағамынан бас тартуға әкелді, 2017 жылдың маусым айының соңында 1 АҚШ долларын сатып алу үшін QR 3.81 дейін талап етілді, және бұл жағдай 2017 жылдың желтоқсанына дейін сақталды. Бұл сонымен қатар, Катар банкноттарының Катардан тыс жерлерде, мысалы Ұлыбританиядағы кейбір банктермен сауда жасауына тоқталуына себеп болды. Дегенмен, Катардың өзінде Катар Орталық Банкі АҚШ долларын белгіленген бағаммен сатып алу және сату амалдарын жалғастырды.