Кіріспе

Ирландияда салынған алғашқы цистерциан аббаттығы

Мелифонт аббаттығы (An Mhainistir Mhór, сөзбе-сөз "Ұлы монастырь") – Ирландияның Лоут графтығындағы Дрогеда қаласына жақын орналасқан цистерциан аббаттығы. Бұл Ирландияда орденнің салынған алғашқы аббаттығы болды. 1152 жылы Мелифонтта Келл синоды өткізілді. 1539 жылы таратылғаннан кейін, аббаттық жеке меншік үйге айналды. Онда 1603 жылы Мелифонт шартына қол қойылды және 1690 жылы Бойн шайқасы кезінде Вильгельм Оранскийдің штабы қызмет етті. Бүгінде қираған аббаттық Ирландияның ұлттық ескерткіші болып саналады және жұртшылыққа ашық. Аббаттықтың ағылшын тіліндегі "Mellifont" атауы латын тіліндегі Melli fons фразасынан шыққан, яғни "балдың көзі" деген мағынаны білдіреді.

Орналасқан жері

Мелифонт аббаттығы Маток өзенінің жағасында, Дрогеда қаласынан солтүстік-батысқа қарай шамамен 10 км (6 миль) қашықтықта орналасқан.

Шығу тегі

Аббатхана 1142 жылы Армағ архиепископы Малахейдің бұйрығымен құрылды. 1170 жылға қарай Мелифонтта жүз монах және үш жүз лайк монах болды. Аббатхана Ирландияда салынған басқа цистерциан аббатханаларының үлгісіне айналды, оның формалды сәулет стилі Франциядағы осы тәртіптің аббатханаларынан әкелінді; ол таратылғанға дейін Ирландиядағы ең маңызды аббатхана болды. Ирландиядағы басқа цистерциандық кешендерді көбінесе "Мелифонттың қыздары" деп атады. Шамамен 1275 жылдан бастап олар ағылшын билігінен тәуелсіз болды.

1152 жылғы Синод

1152 жылы Мелифонтта маңызды синод өтті, бұл туралы Төрт шебердің жылнамасында жазылған. Жылнамада синодқа Папаның легаты Джованни Кардинал Папаронимен бірге епископтар мен патшалар қатысқандығы айтылады (ол Джон Кардинал Папаро деп те белгілі; Киелі Малахия шамамен төрт жыл бұрын қайтыс болған). Шіркеудің киелену рәсімі 1157 жылы өтті, онда Мит патшасы Доннхад Уа Мелеахлайнн қуылды, осылайша шіркеу билігі бекітілді. Бұл құрылысқа көмек көрсету үшін әртүрлі патшалар сыйлықтар берді: Ульстер провинциясының патшасы Мюрчертах Уа Лохлайнн – ірі қара мал, алтын және жергілікті жер, ал Эйргиалла (Ориел) патшасы Доннхад Уа Кербхалл, бұл жерді сыйлаған болатын, сонымен қатар алтын да берді. Тигернан Уа Руарк әйелі Дербфоргайл алтын, тостаған және алтар маталарын сыйлады.

Таратылғаннан кейін

1539 жылы аббатхана таратылды, сол жылы Эдвард Мур ескі аббатханадан алынған материалдармен сол жерде бекіністі үй салды. 1603 жылы Меллифонт шарты ағылшын тәжі мен Тирон графы Хью О’Нилл арасында аббатхана аумағында жасалды. Меллифонт сол кезде Лорд Тайронның жақын досы болған және оны келісімге қол қоюға көндіруге көмектескен 1-ші виконт Мурдың меншігі болды. Кейін Дрогеда графтары атанған Мур отбасы 1727 жылға дейін Меллифонтқа иелік етті. 1641 жылғы Ирландия көтерілісі кезінде аббатханаға шабуыл жасалып, ол тонауға ұшырады. 1690 жылы Бойн шайқасы кезінде Вильгельм Оранж Меллифонт аббат үйін штабы ретінде пайдаланды.

Сипаттама

Меллифонт аббаттығы қазір қираған күйде. Алғашқы аббаттың көбі сақталмаған, тек 13 ғасырдағы лавабо (дәретхана, монахтар тамақ ішер алдында қолын жуған жер), бірнеше романдық стильдегі аркалар және 14 ғасырдағы басқару үйі ғана қалды.