Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Айзек Азимовтың 1952 жылғы "Дэвид Старр, Ғарыш рейнджері" романы – Айзек Азимовтың "Лаки Старр" сериясындағы алғашқы роман, ол бастапқыда Пол Френч псевдонімімен жарық көрген алты жасөспірімдерге арналған ғылыми-фантастикалық роман. Роман 1951 жылдың 10 маусымы мен 29 шілдесі аралығында жазылып, алғаш рет 1952 жылдың қаңтар айында Doubleday & Company баспасында жарық көрген. 1971 жылдан бері қайта басылымдарда Азимовтың кіріспесі бар, онда Марстағы жағдай туралы білімнің дамуы романның сол әлемнің кейбір сипаттамаларын дәл емес еткені айтылады. Роман бастапқыда "Жалғыз сарбаздың" ғылыми-фантастикалық нұсқасы ретінде телесериалға негіз болуы тиіс еді, бірақ сериал ешқашан іске аспады, өйткені "Рокки Джонс, Ғарыш рейнджері" атты тағы бір сериал жоспарлау кезеңінде болды.
1952 novel by Isaac Asimov
David Starr, Space Ranger is the first novel in the Lucky Starr series, six juvenile science fiction novels by Isaac Asimov that originally appeared under the pseudonym Paul French. The novel was written between 10 June and 29 July 1951 and first published by Doubleday & Company in January 1952. Since 1971, reprints have included an introduction by Asimov explaining that advancing knowledge of conditions on Mars have rendered some of the novel's descriptions of that world inaccurate. The novel was originally intended to serve as the basis for a television series, a science fictionalized version of The Lone Ranger, but the series was never made, in part because another series called Rocky Jones, Space Ranger was already in the planning stages.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Дэвид Старр, Space Ranger, серияның оқиғасы мен басты кейіпкерлерін таныстырады. Романның оқиғасы шамамен 7000 жылда (бірінші ядролық бомбадан кейін бес мың жыл өткен соң) өтеді, сол кезде адамзат Күн жүйесінің ішкі планеталарында колониялар құрып, басқа планеталық жүйелерге таралып, бөлек және кейде жауласып жатқан үкіметтермен бірге өмір сүреді. Күн жүйесіндегі ең қуатты ұйым – Ғылым Кеңесі, ол ғылыми сараптама мен батыл далалық агенттерді Жер үкіметіне қауіп төндіретін саяси және әскери қатерлерге қарсы тұру үшін пайдаланады. Басты кейіпкер Дэвид Старр – жас биофизик, бала кезінде жетім қалған және Август Хенри мен Гектор Конвейдің қамқорлығында өскен. Олар – Кеңестің жоғары лауазымды мүшелері, Дэвидті Кеңестің тапсырмаларымен жібереді. Олар оған Марстан әкелінген өніммен уланып, 200-ге жуық адам қаза тапқанын айтады. Олар тағамдық паника тудырып, планетааралық сауданы бұзуға бағытталған қастандықтан қорқып, Старрды Марсқа жасырын түрде жібереді. Сол жерде Старр Джон "Бигмен" Джонспен танысады, ол бойшақ, бірақ жауырыны көп марсиандық шаруа, Марс шаруалар синдикатының қара тізімінде. Бұрынғы бастығы Хеннес Бигменді шаруалық жұмыспен қамту ғимаратынан шығаруға бұйырғанда, Старр оны қорғайды және өзі үшін де, Бигмен үшін де жұмысқа орналасады. Кемсітілген Хеннес кейін Старр мен Бигменді есінен айырып, Хеннестің бастығы Мистер Макианның фермасына жеткізеді, ол кешірім сұрайды және достық көрінеді. Старр өзінің аты Уильямс екенін және Жерден әпкесінің тамақтан улануын тергеу үшін келгенін айтады. Макиан оны ферманың агрономы Бенсонға жібереді, ол уланған тамақтың бірнеше марсиандық фермалардан келгенін және Wingrad City арқылы экспортталғанын түсіндіреді. Осы арада Макиан мен басқа ферма иелері өздерінің фермаларын өте арзан бағаға сатуға мәжбүр болды. Бенсон сондай-ақ планетаның астында тұратын зиялы марсиандар адам отарлаушыларын қуып шығу үшін тағамды улап жатыр деп болжайды. Макиан Старр мен Бигменді Хеннестің досы Грисуолдтың басшылығымен егістік жерлерді зерттеуге жібереді. Марстың гравитациясына бейімделмеген Старр құм машинасымен құлай жаздап кете жаздады. Бигмен машинада қажетті балласт салмағы жоқ екенін анықтағаннан кейін, Старр Грисуольдты оны өлтіруге тырысқанын айыптайды. Олар төбелес жасап, Грисуолд құлайды. Келесі күні Бенсон Старрды өзінің көмекшісі етеді, оны кекшіл Хеннестен сақтап қалады. Бигмен анықтамаларын Хеннестен алып, жолға шығады, бірақ сол түні Старрмен кездесу үшін фермаға қайта оралады және оның Кеңеске жататын адам екенін мойындайды (оның мүшелері көпшілікке белгілі, бірақ олар жариялылықты азайтуға тырысады). Старр Бигменге Бенсонның марсиандарына сенетінін және Грисуолд құлаған жарық олардың үңгірлеріне кіретін жол екенін айтады. Старр жарыққа түсіп, жер бетіндегі адамдарға қызығушылық танытқан марсиандық ғарышкерлер ұстайды. Олар уланған тамақ туралы ештеңе білмейді, бірақ олардың пікірінше, марсиандық кез келген органикалық заттар жер тұрғындары үшін у болып табылады. Олар Старрға "Space Ranger" деген атау береді және оны қорғап, жасыратын жеке күш өрісін жасайтын материалдық емес маскамен сыйлайды. Старр масканы марсиандық шаң дауылдарынан қорғану үшін пайдаланады және Макианның фермасына оралғанда, оны дауылдан қалай аман қалғаны туралы сұрайды, ол Космикалық рейнджер деп аталатын маскалы адам құтқарып қалғанын айтады. Бенсон оған ферма иелері уландырушыдан шантаж хат алғандарын айтады, егер олар 36 сағат ішінде оған сатпаса, уланған тамақты мың есе көбейтумен қорқытады. Старрды өлтіруге тырысқаннан кейін, Хеннес Старрды уландырушы деп айыптайды. Бигмен кіреді, қаладан Кеңестің докторы Силверсті алып келді, ол үкімет жүйелік төтенше жағдай жариялағанын және Кеңес Марстағы барлық фермаларды басқаратынын хабарлайды. Егер құпия мерзімге дейін шешілмесе, Марстан Жерге азық-түлік экспорттау тоқтатылып, азық-түлік рационын қысқартуға мәжбүр болады. Марстық маскасын киген Старр Хеннеске қарсы тұрады, ол қорғаныс өрісіне бластермен оқ атып, өзін соқыр қылады. Старр Хеннесті тінтіп, айыптайтын дәлелдерді табады. Келесі күні Силверс, Макиан, Хеннес және Бенсонмен кездесуде Старр қайтадан маскалы Space Ranger ретінде пайда болады. Ол тағамды улаған Бенсон екенін, ал Хеннес оның Астероид белдеуіндегі қылмыстық синдикаттармен байланыста болған серіктесі екенін ашады; Бенсон өте қиын жағдайда мойындайды. Кейін Бигмен Старрға маскаға қарамастан, оның қара және ақ аяқ киімдерінен танығанын айтады, олар марсиандықтар үшін тым қарапайым.
David Starr, Space Ranger introduces the series' setting and main characters. The novel is set around A. D. 7,000 (five thousand years after the first nuclear bomb, as stated at the beginning), when humanity has founded colonies on the inner planets of the Solar System, as well as spreading to other planetary systems with separate and sometimes hostile governments. The most powerful organization in the Solar System is the Council of Science, which uses scientific expertise and intrepid field agents to counter political and military threats to Earth's government. Protagonist David Starr is a young biophysicist orphaned as an infant and raised by his guardians Augustus Henree and Hector Conway, high ranking Council members who send David on his missions for the Council. They tell him of some 200 recent victims fatally poisoned by produce imported from Mars. Fearing a conspiracy to start a food panic and wreck interplanetary trade, they send Starr undercover to Mars. There Starr meets John "Bigman" Jones, a short but pugnacious Martian farmboy blacklisted by the Martian Farming Syndicates after witnessing underhanded dealings. When his former boss Hennes orders Bigman out of the Farm Employment Building, Starr stands up for him and gains positions for both himself and Bigman. The humiliated Hennes subsequently has Starr and Bigman knocked out and brought to the farm owned by Hennes' boss, Mr. Makian, who apologizes and appears friendly. Starr says his name is Williams and he came from Earth to investigate his sister's death from food poisoning. Makian sends him to the farm's agronomist Benson, who explains that the poisoned food came from several Martian farms and was exported through the domed Wingrad City. Meanwhile Makian and other farm owners have been pressured to sell their farms for ridiculously small sums. Benson also suggests that intelligent native Martians living below the planet's surface are poisoning the food to drive off the human colonists. Makian sends Starr and Bigman on a survey of the farmlands led by Hennes' friend Griswold. Unfamiliar with Martian gravity, Starr nearly skids his sand car into a crevasse. After Bigman discovers the car is missing the required ballast weights, Starr accuses Griswold of trying to kill him. They fight, and Griswold falls into the crevasse. The next day, Benson makes Starr his assistant, to keep him from the vengeful Hennes. Bigman receives his references from Hennes and takes his leave, but returns that night to the farm to meet Starr, and tells him he has recognized him as belonging to the Council (whose members are publicly listed, though they try to minimize publicity). Starr tells Bigman that he believes in Benson's Martians, and that the crevasse into which Griswold fell is an entrance to their caverns. Starr descends into the crevasse and is captured by Martian aliens — disembodied intelligences curious about the Earthmen on the surface. They know nothing of the poisoned food – although, according to them, any organic matter of Martian origin is poison for Earthmen. They give Starr the name "Space Ranger", and present him with an immaterial mask producing a personal force field that can protect and disguise him. Starr uses the mask to shield himself from a Martian dust storm as he returns to Makian's farm, where he is questioned on how he survived the storm and answers that he was rescued by a masked man called the Space Ranger. Benson tells him the farm owners have received an extortion letter from the poisoner, threatening to a thousandfold increase of poisoned food unless they sell out to him within 36 hours. After again trying to kill Starr, Hennes accuses Starr of being the poisoner. Bigman enters, having brought from the city Dr. Silvers of the Council, who announces that the government has declared a System Emergency and that the Council will take control of all farms on Mars. If the mystery is not solved by the deadline, all Martian food exports to Earth will stop, forcing food rationing. Disguised by his Martian mask, Starr confronts Hennes, who blinds himself firing a blaster at the protective field. Starr searches Hennes and finds incriminating evidence. The next day, at a meeting with Silvers, Makian, Hennes and Benson, Starr again appears as the masked Space Ranger. He reveals that it was Benson who poisoned the food while pretending to take samples of it, while Hennes was his accomplice in contact with criminal syndicates in the Asteroid Belt; the distraught Benson confesses. Afterward, Bigman confides to Starr that despite the disguise, he recognized him by his black and white boots, too plain for any Martian.
Тақырыптар
Дэвид Старр: Ғарыш сақшысы – Марста өтетін Азимовтың жалғыз романы. Азимовтың Марс атмосферасы Жер атмосферасынан бес есе сирек және оттегісіз. Ол әйгілі Марс каналдары туралы ештеңе айтпайды.
David Starr: Space Ranger is the only Asimov novel set on Mars. Asimov's Martian atmosphere is one fifth as dense as Earth's and lacks oxygen. He does not mention the famous Martian canals.
Қабылдау
The New York Times газетінде жазған Эллен Льюис Бьюэлл Азимовтың "сыр мен ғылыми фантастиканы тапқырлықпен үйлестіретінін" баяндады, сондай-ақ оның "шығармашылығы мен көркемдегіш ерекшеліктері" Роберт А. Хайнлайнды еске түсіретінін айтты. Грофф Конклин романды жасөспірімдерге арналған тиімді туынды деп бағалады: "махаббат жоқ, ғылым аз, бірақ шексіз қиял, қызықты идеялар мен оқиғаларға толы". Astounding журналының рецензенты П. Шейлер Миллер оны "баршамызға таныс, жылдам дамитын ғарыш операсы" деп сипаттап, ғылыми негізділікке ерекше мән берілмейтінін атап өтті.
Writing in The New York Times, Ellen Lewis Buell reported that Asimov "ingeniously combines mystery with science fiction, saying that "his inventiveness and use of picturesque details" were reminiscent of Robert A. Heinlein. Groff Conklin praised the novel as effective juvenile fare: "no romance, parlous little science, but endless imagination, exciting ideas and events." Astounding reviewer P. Schuyler Miller described it as "fast moving space opera of a type we all know, with no particular regard for scientific plausibility."