Кіріспе
Тациттің Рим тарихы Нероннан Домицианға дейін (Historiae) – Тациттің римдік тарихи хроникасы. Шамамен 100–110 жылдары жазылған, оның толық нұсқасы шамамен 69–96 жылдарды қамтиды, бұл кезең Нерон құлағаннан кейінгі Төрт император жылы, сондай-ақ Веспасианның Флавий әулетін билікке келтіруі мен Домицианның өлімі арасындағы кезеңді қамтиды. Дегенмен, осы еңбектің бізге жеткен бөлігі тек 70 жылға және Веспасиан билігінің басына ғана тоқталады. «Тарихтар» мен «Анналдар» бірге 30 кітаптан тұрады. Әйгілі Иероним осы кітаптарға тікелей сілтеме жасайды, және олардың шамамен жартысы бізге жеткен. Ғалымдар кітаптарды әр еңбекке қалай бөлу керектігі туралы келіспесе де, дәстүр бойынша он төрт кітап «Тарихтарға», ал он алты кітап «Анналдарға» жатқызылады. Тациттің досы Кіші Плиний Тацитке бұрынғы еңбегі туралы жазғанда, «сіздің тарихтарыңыз» деп атады. Тацит «Тарихтарды» аяқтаған кезде, ол Рим тарихын Неронның өлімінен кейінгі 69 жылдан бастап Домициан билігінің соңына дейінгі 96 жылға дейін қамтыды. «Анналдар» Нероннан бұрынғы бес онжылдықтан, яғни Тиберий билігінің 14 жылдан басталып, Неронның 68 жылы өліміне дейінгі кезеңді баяндайды.
Histories (Historiae) is a Roman historical chronicle by Tacitus. Written c. 100–110, its complete form covered c. 69–96, a period which includes the Year of Four Emperors following the downfall of Nero, as well as the period between the rise of the Flavian dynasty under Vespasian and the death of Domitian. However, the surviving portion of the work only reaches the year 70 and the very beginning of the reign of Vespasian. Together, the Histories and the Annals amounted to 30 books. Saint Jerome refers to these books explicitly, and about half of them have survived. Although scholars disagree on how to assign the books to each work, traditionally, fourteen are assigned to Histories and sixteen to the Annals. Tacitus' friend Pliny the Younger referred to "your histories" when writing to Tacitus about the earlier work. By the time Tacitus had completed the Histories, it covered Roman history from AD 69, following Nero's death, to AD 96, the end of Domitian's reign. The Annals deals with the five decades before Nero, from AD 14, the reign of Tiberius, to AD 68, when Nero died.
Мазмұны
Кітап тақырыбы 1 Галбаның, содан кейін Отоның билеуі. Вителлиус Отоның билеуіне қауіп төндіреді. 2 Ото Бедриакум шайқасында Вителлиусқа жеңіледі; Ото өз-өзіне қол жұмсады. Вителлиус императорлық таққа отырады, оған Веспасиан қарсы шығады. 3 Италияда Вителлиусқа Веспасиан қарсы тұрады. Вителлиус әскері күйрейді, ал Вителлиус Веспасиан әскерлерімен өлтіріледі. 4 Рим армиясының батавиялық бөлімдері көтеріліс тудырады, Батавия соғысы басталады. Веспасиан мен оның ұлы Домициан талқыланады. 5 Тит бірінші яһуди-рим соғысына басшылық етеді. Батавия соғысы аяқталады.