Дональд Рэй Чейни: Баскетбол өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Американдық баскетбол жаттықтырушысы және ойыншысы Дональд Рей Чейни (1946 жылдың 22 наурызында туған) – американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы және жаттықтырушы. Ол "Бостон Селтикс" командасының құрамында екі рет чемпион атанды және "Хьюстон Рокетс" командасын басқарғанда "Жылдың үздік NBA жаттықтырушысы" сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір

Дональд Рей Чейни 1946 жылдың 22 наурызында Луизиана штатының Батон-Руж қаласында дүниеге келді. Ол Маккинли орта мектебінде оқыды, онда баскетболда өте жақсы ойнады.

Колледж мансабы

Чейни Хьюстон университетінде баскетбол ойнаған, ол болашақ Баскетбол Даңқы залының мүшесі Элвин Хейстің командаласы болды. Чейни «Астродомда» өткен «Ғасырдың Ойы» деп аталатын атақты матчтың барлық 40 минутында да өнер көрсетті.

Бостон Селтикс (1968-1975)

1968 жылғы НБА драфтында Чейни Бостон Селтикс командасының бірінші раундтағы (жалпы есеп бойынша 12-шы) таңдауы болды; оны Америка Баскетбол қауымдастығының Хьюстон Маверикс командасы да драфттады. Чейни 1969 жылы жаңадан келген ойыншы ретінде Бостон Селтикспен бірге чемпион атанды. 1973 жылдың 28 ақпанында Чейни Голден Стейт Уорриорс командасымен өткен ойында 32 ұпай жинап, өзінің мансабындағы ең жоғары нәтижесін көрсетті. Ол сондай-ақ Селтикстердің 1974 жылғы НБА финал жеңісіне қол жеткізуіне көмектесті.

Сент-Луис спирттері (1975-1976)

Чейни 1975–1976 жылдары «Сент-Луис Спиритс» командасы сапында АБА лигасында бір маусым ойнады.

Лос-Анджелес Лейкерс (1976-1977)

Чейни 1976–1977 жылдары «Лос-Анджелес Лейкерс» командасында екі маусым ойнады. Чейни өте жақсы қорғаныс шеберлігімен кеңінен танымал болды және мансабында бес рет NBA-ның үздік қорғаныс құрамына енді. Ол сондай-ақ, ойынға қосылғандағы қысқа уақыт ішінде нәтижелі ойын көрсетуімен де белгілі болды.

Бостон Селтикс командасына оралу (1977-1980)

Чейни 1977 жылы «Бостон Селтикс» клубына қайта оралды. Чейни – Билл Расселмен (1956–1969) және Ларри Бердпен (1979–1992) бірге ойнаған жалғыз «Бостон Селтикс» ойыншысы.

Жаттықтырушылық мансап

Ойыншылық карьерасы аяқталған соң, Чейни 1980 жылы «Детройт Пистонс» командасының ассистент жаттықтырушысы болды.

Лос-Анджелес Клиперс (1984-1987)

1985 жылдың 13 наурызында Чейни «Лос-Анджелес Клиперс» клубына бас бапкер болып тағайындалды. Ол 1984-85 маусымының соңғы 21 ойынында Джим Линамды алмастырды. Ол кезде ол НБА-дағы он екінші африкалық-американдық бас бапкер екені аталып өтті (он екі бапкердің он бірі бұрынғы ойыншылар, ал бесеуі «Селтиктер» сапында ойнаған). Чейни команданы 31-51 есебімен аяқтап, Тынық мұхиты дивизионында төртінші орынды бөлісті, бұл 1978 жылдан бергі ең жақсы көрсеткіші болды. 1985 жылғы маусым Чейнидің бас бапкер ретінде толық маусымда жұмыс істеген алғашқы маусымы болды, сол жылы олар Бенуа Бенджаминды үшінші нөмірлі таңдау ретінде таңдады. Чейни Бенджаминнің «Еуингтен де жақсы шабуылшыға айнала алатынына» сенді. Ардагерлер мен жаңадан келген ойыншылардан құралған команда 32-50 есебімен ойын көрсетті. Батыс конференциясында он екі команданың сегіз плей-офф орыны бар еді, ал «Клиперс» плей-оффқа ілігу үшін үш ойын жетіспеді. 1986 жылы Чейни Бенджаминмен төбелес болуға жақын қалды. Ойынға дейінгі жаттығу кезінде Бенджамин кешігіп келді, содан кейін жаттығуға қатысудың орнына корттың шетіне отырып алды. Чейни Бенджаминге қоңырау шалып, егер ол оның командаласы болғанда, оны бірден тепкілеп жібергенін айтты, бірақ Чейнидің төңірегіндегілер оны тыныштандырды. Оның екінші толық маусымы сәтсіз аяқталды. Жарақаттарға байланысты «Клиперс» маусымның алғашқы он сегіз ойынында 12 ойынды қатарынан жеңіліске ұшырады және маусымның 54-ші ойынына дейін он жеңіске жетпеді. Олар маусымды 14 ойынды қатарынан жеңіліспен аяқтап, 12-70 есебімен аяқтады, бұл сол кезде НБА тарихындағы маусымдағы екінші нашар көрсеткіш болды. 1987 жылдың 22 сәуірінде ол жұмыстан босатылып, оның орнына Джин Шу тағайындалды.

Хьюстон Рокетс (1988-1992)

1988 жылғы 13 маусымда Чейни Хьюстон Рокетс клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, ол бір апта бұрын жұмыстан босатылған Билл Фитчтің орнын басты. «Рокетс» соңғы төрт маусымда плей-оффқа қатысқан, бірақ 1987 жылдан бері екінші кезеңнен аса алмады. Алғашқы маусымында «Рокетс» 45-37 есебімен Батыс конференциясында 5-орынды иеленді. Бірінші раундта «Сиэтл Суперсоникс» командасымен кездесіп, төрт ойында жеңіліске ұшырады. Келесі жылы команда 41-41 есебімен аяқтады, Батыста 8-орынды алды және бірінші раундта «Лос-Анджелес Лейкерс» клубынан төрт ойында жеңілді. Чейни басқарған үшінші маусым қиын болды. «Рокетс» маусымның бірінші жартысында 50% жеңіс көрсеткішіне ие болды, бірақ 1991 жылдың қаңтар айында Хаким Оладжувонның оң көзіне сүйек сынығы салдарынан 25 ойынға қатыса алмады. Жұлдыздар ойынына дейін «Рокетс» 27-21 есебімен жеңіске жетті. Алайда, наурыз айындағы керемет ойын команданы жоғары көтерді, ол бұл айда 15 ойынның тек біреуінде ғана жеңіліске ұшырады, нәтижесінде 52 жеңіс тіркелді. Бұл 1986 жылдан бері 50 ойын жеңген алғашқы рет болды. Команда конференцияда 5-орынды иеленді және бірінші раундта «Лейкерс» командасымен кездесті. Үш ойынның нәтижесі екі, он бір және төрт ұпай айырмашылығымен шешілді, бірақ «Лейкерс» барлық ойындарда жеңіске жетіп, «Рокетс» клубын жеңді. Чейни осы жетістіктері үшін «Жылдың үздік жаттықтырушысы» сыйлығына ие болды, бұл марапатты жеңіп алған «Рокетс» клубының екінші өкілі. Келесі маусым құлпынайлы болды. Команда жыл басында жақсы старт алып, алғашқы он екі ойынның тоғызында жеңіске жетті, бірақ одан кейін бес ойын қатарынан жеңіліске ұшырады. Жұлдыздар ойынына дейін команданың көрсеткіші 25-22 болды. 1992 жылғы 12 ақпанда Чейни команда 26-26 есебімен жұмыстан босатылды. Бұл шешім «Рокетс» клубының «Миннесота Тимбервулвз» командасына (ойынға дейін тоғыз жеңіс) қосымша уақытта ұтылғаннан кейін қабылданды. Осы ойында «Рокетс» үшінші кезеңде 24 ұпайға алда тұрған болатын. Сонымен қатар, бұрынғы ойында команда 10 ұпайға алда тұрған күйі жеңіліске ұшырады. Чейни «Рокетс» клубының бас жаттықтырушысы ретінде 164-134 есебін көрсетті, бұл 56,1% жеңіс көрсеткішіне тең, және бұл көрсеткіш сол кезде команда тарихындағы ең жақсы көрсеткіш болатын. Клуб иесі Чарли Томас Чейниді кінәламады, «Команданы жұмыстан босатуға болмайды, бірақ бірдеңе жасау қажет еді. Жағдай нашарлап бара жатқанын байқасаңыз, міндетті түрде шара қабылдауыңыз керек» деді. Бас жаттықтырушының көмекшісі Руди Томьянович уақытша бас жаттықтырушы болып тағайындалды.

On June 13, 1988, Chaney was hired by the Houston Rockets as head coach to replace Bill Fitch, who had been fired one week ago. The Rockets had made the postseason the past four seasons but hadn't made it past the second round since 1987. In his first season, the Rockets went 45 37 and finished 5th in the Western Conference. They met the Seattle Supersonics in the First Round but lost in four games. The next year saw them finish 41 41 and finish as the eight seed in the West and a four game loss to the Los Angeles Lakers in the first round. The third season under Chaney was a tough battle. The Rockets played at .500 ball for the first half of the season but found themselves in a bind when Hakeem Olajuwon suffered an bone fracture in his right eye in January 1991 that saw him miss 25 games. By the All Star Game break, the Rockets were 27 21. However, a tremendous March carried them mightily, as they lost only once in 15 games that month before they finished with 52 wins, the first time they had won 50 games since 1986. They finished 5th in the conference and met the Lakers in the First Round. The three games were decided by point margins of two, eleven, and four, but the Lakers won each of the games to sweep the Rockets. For his efforts, Chaney was awarded the NBA Coach of the Year Award, the second Rocket to win the award. The next season was tumultuous. They had a hot start to get the year going, winning nine of their first twelve games, but it was followed by five straight losses. At the All Star Break, they were 25 22. On February 12, 1992, Chaney was fired with the team at 26 26. The firing came one day after a loss by the Rockets to the Minnesota Timberwolves (who had nine wins prior to the game) in overtime, in which the Rockets had led by 24 points in the third quarter and days earlier lost a game where they had led by ten points. Chaney was 164 134 as coach of the Rockets, with a .561 winning percentage that was the best in team history to that point. Owner Charlie Thomas did not put blame on Chaney, stating, "You can`t fire the team and something had to be done. Once you see that things are deteriorating, you have to do something." Assistant head coach Rudy Tomjanovich was named interim head coach.

Детройт Пистонс (1993-1995)

1993 жылғы 4 мамырда Чейни «Детройт Пистонс» командасының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. «Пистонс» Рон Ротштейн басшылығымен қиын маусымды өткізді, ол команданы 1983 жылдан бері алғаш рет плей-оффқа қатыспауға жеткізді. Чейни (сол жылы Ротштейннің көмекшісі болған) жақсы қарым-қатынас жасайтынын уәделеді. Исаи Томас, Билл Лаймбир сияқты тәжірибелі ойыншылар мен Шон Эллиотт, Линдси Хантер сияқты жаңадан келгендері бар «Пистонс» 5-4 есебімен бастағаннан кейін күреске түсті. Томас пен Лаймбирдің жаттығу кезіндегі төбелес салдарынан Томас қолы сындырып, Лаймбир зейнеткерлікке шықты. 14 ойын қатары жеңіліске ұшырағаннан кейін команда «All Star» демалысына 11 жеңіспен келді. Жыл соңындағы 13 ойындық жеңіліс сериясынан соң «Пистонс» 20 ойын жеңіп, 1980 жылдан бергі ең нашар көрсеткішін тіркеді. Томас Ахилл сіңірінің жыртылуына байланысты маусымнан кейін зейнеткерлікке шықты. Келесі маусым Чейни үшін соңғысы болды. Лаймбир мен Томассыз жаңа дәуірде «Пистонс» Грант Хиллді таңдап, құрамын жаңартты. Хилл «All Star» ойыншысы ретінде жарқыраса да, «Пистонс» жылдың ортасына қарай құлдырады, Хантердің жарақаттануына әкелген 1-13 есебі тіркелді. «Пистонс» маусымын аяқтауға асықты, соңғы 8 ойында 1 жеңіс ғана тіркеп, 28 жеңіспен аяқтады. 1995 жылғы 11 сәуірде Чейни қызметтен босатылып, оның орнына Дуг Коллинз тағайындалды.

Нью-Йорк Никс (2001-2004)

2001-02 маусымда Чейни Джефф Ван Гандидің басшылығымен «Нью-Йорк Никс» командасының бас бапкерінің көмекшісі болды. 2001 жылдың 10 желтоқсанында Чейни, Ван Гандинің 19 ойыннан кейін отставкаға кету себебі ретінде «көңілінің төмендеуі» деп атағаннан кейін «Никс» командасының бас бапкері болды. Иегер Джеймс Л. Доланның талаптарын ескере келе, Чейни өзінің мақсаты жеңіске жетіп, плей-оффқа ілігу екенін айтты. Сол кездегі хабарламаларда Долантың жақсы постсезондық көрсетіммен қатар, бұқаралық ақпарат құралдарымен жақсы қарым-қатынас жасайтын бапкерді де күткені айтылды, ал Чейни ыстық атмосфераны құруға қабілетті деп саналды. Чейни бас бапкер болған кезде команда 20-43 есебімен ойнап, жалпы есеп бойынша 30-52 көрсеткішін тіркеді, бұл 15 жылдан бері алғаш рет плей-оффқа қатыса алмауына себеп болды. Чейни келесі маусымға да қалды. Келесі маусымда «Никс» командасы бірінші раундтағы таңдауы Антонио МакДайестің команданы қиын жағдайдан шығаруға көмектесетініне үміттенді, бірақ тізе жарақаты салдарынан ол маусымның барлығын өткізіп алды. Сөйтіп, Аллан Хьюстон және басқаларының құрамымен «Никс» 2-10 есебімен маусымды бастады және жақсара алмады, 37-45 есебімен аяқтады, бұл оларды сегіздікке ілеспеуге бес ойын жетіспеді. 2003-04 маусымында барлық жақтан көптеген дау-дамақтар орын алды. Долан сол жылдың желтоқсан айында Исаи Томасқа баскетбол операцияларының президенті лауазымын ұсынды, сонымен қатар плей-оффқа өту қажеттігін атап өтті. Біраз уақыттан кейін «Никс» Стивен Марбериді ала алмады, бұл нашар жылды түзету үшін жасалған әрекет болды. Маусымның 38 ойынынан кейін олар шығыс конференциясында 10-шы орында болды, лигадағы ең жоғары жалақыға қарамастан. Бұл мәселе 8 қаңтарда Мэдисон Сквер Гарденде өткен ойын кезінде күрт өршіді, онда «Никс» жанкүйерлері «Чейниді қызметтен босатыңыз!» деп ұрандады. Өкінішті жеңіліс кезінде. Томас ойыншылардың Чейниге деген сенімін атап өтіп, оның жұмысы «күтіп отыру және бағалау және бұл процестің қайда жүріп жатқанын көру» екенін айтты, бұл сенімділік белгісі сияқты болды. 14 қаңтарда Чейни командадан екі сағат бұрын жұмыстан босатылды. Ол «Никс» командасының бапкері ретінде 72-112 есебімен ойнады, бұл .391-ге тең жеңіс көрсеткіші және команда тарихындағы төртінші нашар көрсеткіш. Келесі жылы Чейни өзінің жалғыз өкінішінің Марбери (Чейни жұмыстан босатылғанға дейін тоғыз күн бұрын «Нью-Йоркқа» ауыстырылған) сапалы ойыншысы бар команданы толыққанды көруге мүмкіндік алмағаны екенін айтты. Оған Пол Силастың «Кливленд Кавальерс» командасында көмекші бапкер лауазымы ұсынылды, бірақ ол бас тартты, өйткені басқа жерде бас бапкер лауазымын табуға үміттенді. 2004 жылы ол зейнеткерлікке шықты.

In the 2001 02 season, Chaney was serving as assistant head coach for the New York Knicks under Jeff Van Gundy. On December 10, 2001, Chaney became head coach of the Knicks to replace Van Gundy, who cited a "diminished focus" as a reason for resigning after 19 games. Noting the demands of owner James L. Dolan, Chaney stated that his goals were to win and make the playoffs. Contemporary reports stated that Dolan was hoping for a coach that would not only make a quality postseason run but also have a media friendly coach, and Chaney was perceived as potentially cultivating a more relaxed atmosphere. The team went 20 43 under Chaney as head coach for a total finish of 30 52, an eighteen loss avalanche that saw miss the playoffs for the first time in fifteen years. Chaney was retained for the next season. The following season saw the Knicks hope that first round draft pick Antonio McDyess would help carry the team out of the muck, but a knee injury saw him miss the whole season. As such, with a lineup of Allan Houston and company, the Knicks started the year 2 10 and never recover to make a serious run, with a 37 45 final record seeing them finish five games out of the eight seed. The 2003 04 season would see plenty of turmoil on all sides. Dolan sought out the services of Isiah Thomas to serve as his Thomas as President of Basketball Operations in December of that year while emphasizing a need to make the playoffs. Not long after, the Knicks traded for Stephon Marbury to try and right the ship of a miserable year that saw them mired in 10th place in the Eastern Conference 38 games into the season despite the highest payroll in the league. It came to a head during a January 8 game at Madison Square Garden where Knicks fans chanted "Fire Chaney!" during an miserable loss. Thomas, noting the player confidence in Chaney, stated that his job is to "sit back and evaluate and see where that process is going" in a seeming vote of confidence. On January 14, Chaney was fired by the team, two hours before a game was to start. He went 72 112 as coach of the Knicks for a winning percentage of .391, which was fourth worst in team history. The following year, Chaney stated that his one regret was that he never got a proper chance to see the team with a quality point guard in Marbury (traded to New York nine days prior to Chaney being fired) in full action. He was offered a position as assistant to Paul Silas with the Cleveland Cavaliers, but he declined, hoping to find a head position somewhere. In 2004, he retired.

Жеке өмір

Чейни жаттықтырушылық кезінде жаңа, "қауіпті" есімді трюктарға қатысып, олардың қандай екенін көрумен белгілі болды, соның ішінде парашютпен секіру және жарыс машинасы жүргізу. 2019 жылы оған транстиретин амилоидты кардиомиопатия диагнозы қойылды, бұл сирек кездесетін, бірақ қауіпті, өлімге әкелуі мүмкін ауру, ол афроамерикалықтарға пропорционалдық емес әсер етеді. Ол өзінің симптомдарын (шаршаңқылық, жүрек қағу, демалғандағы қиындық және ісінген буын) ойыншылық күндеріне байланысты деп ойлаған, бірақ олардың отбасы мүшелерінің жүрек ауруынан қайтыс болғанға дейін сезінгендерімен сәйкес екенін анықтады. Ауру мұрагерлік болғандықтан, оның қарындастары мен қыздары тексерілді және ауру жоқ екені анықталды, ал әйелі Джеки Чейни оның жағдайын бақылауға көмектесетін күтуші болып қызмет етеді.