Кіріспе

Fiat BR.20 Cicogna – итальяндық Fiat компаниясы әзірлеген және өндірген екі қозғалтқышты, төмен қанатты орташа бомбалаушы ұшақ. Бұл Италияның қызметке түскен алғашқы толығымен металлдан жасалған бомбалаушы ұшағы; сол кезде ол әлемдегі ең заманауи орташа бомбалаушы ұшақтардың бірі саналды. BR.20-нің пайда болуы 1934 жылы Regia Aeronautica (Италия Корольдік Әуе күштері) жоғары жылдамдыққа, ұзақ қашықтыққа, қанағаттанарлық жүк көтеруге, сенімділікке және заманауи ұшақтармен салыстырылғанда жақсы ұшу сипаттамаларына ие жаңа орташа бомбалаушы ұшаққа қатысты жасаған сұранысқа байланысты. Жауап беруге ниет білдірген компаниялардың арасында Fiat компаниясы болды, ол 1935 жылы бәйгеге арналған жобасын аяқтады. 1936 жылдың 10 ақпанында алғашқы прототип (сериялық нөмірі M.M.274) бірінші сынақ ұшуын жасады. Ұшу сынақтары қарқынды жүргізілді; 1936 жылдың қыркүйегінде осы үлгінің алғашқы партиясы Regia Aeronautica-ға жеткізілді. 1937 жылдың жазында BR.20 Испания Азамат соғысы кезінде Aviazione Legionaria қолданғанда алғашқы жауынгерлік сынағынан өтті; BR.20 неміс Heinkel He 111 ұшағымен бірге ұлтшылдардың бомбалау операцияларының негізгі бөлігін құрады. Ол сондай-ақ, Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде лицензия бойынша жасалған жапондық үлгілерімен 1930 жылдары жақсы нәтижелер көрсетіп, жауынгерлік қолданысқа ие болды. 1939 жылы Манер Луалди басқаруымен ұзақ қашықтыққа арналған BR.20L (Санто Франческо) Римнен Эфиопияның Аддис-Абеба қаласына тоқтаусыз ұшуды сәтті орындады. Италияның 1940 жылдың ортасында Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен BR.20 Regia Aeronautica-ның стандартты орташа бомбалаушы ұшағы ретінде пайдаланылды, бірақ сол кезде ол ескіріп қалған болатын. 1942 жылға қарай ұшақ көбінесе теңіздік патрульдеу және бомбалаушы экипаждарын даярлау үшін қолданылды.

Өмірбаян

1934 жылы Regia Aeronautica (Италия Корольдік Әуе күштері) итальяндық авиация өндірушілеріне жаңа орта бомбалаушы ұшақтар өндірісі бойынша ұсыныстар беруді сұрады. Техникалық талаптарға сәйкес, ұшақтың 4,500 м (15,000 фут) биіктікте 330 км/сағ (205 миль/сағ), ал 5,000 м (16,400 фут) биіктікте 385 км/сағ (239 миль/сағ) жылдамдықпен ұшуға, 1,000 км (620 миль) қашықтыққа ұшуға және 1,200 кг (2,600 фунт) бомба тасуға қабілетті болуы керек еді. Piaggio, Macchi, Breda, Caproni және Fiat сияқты әртүрлі компаниялар жауап беруге ниет білдірді; олардың көпшілігі жылдамдық талаптарын асып түсетін ұшақтарды ұсынды, бірақ қажетті қашықтыққа жете алмады. Сонымен қатар, барлық жобалардың ұшу қасиеттері мен сенімділігі толыққанды болмады.

Ұшуға

BR.20 жобалау және әзірлеу кезеңдерінде жылдам дамыды, жобасы 1935 жылы аяқталды. 1936 жылдың 10 ақпанында алғашқы прототип (сериялық нөмірі М. М. 274) Туриннен алғашқы рейсін жасады, оны Fiat сынақ ұшқышы Роланди басқарды. Алғашқы рейстен кейін ол Римдегі Гидония Монтечелиоға, жеделдетілген бағалау бағдарламасы үшін жіберілді. Соңғы өндіріс үлгісі BR.20bis болды, ол ұшақтың толық қайта жобалануы еді. Ол толық мөлдір мұрын, кері тартылатын құйрық доңғалағы және жақсартылған фюзеляж, үшкір қанаттарымен жабдықталған, бірақ басты өзгеріс – екі 932 кВт (1,250 а.к.) Fiat A.82 RC 42 радиалды қозғалтқыштарынан қозғалтқыш қуатының артуы, сондай-ақ жақсартылған және ауыр қару-жарақ жиынтығы болды. Мұрынында бұрынғы ұшақтарда қолданылған мұнараның орнына қарапайым пулеметтік позиция орналасқан, ал қанаттың артқы жиегіне екі бүйірлік люк орнатылды, ал арқалық мұнарасы бұрынғы Капрони Ланчани типінің орнына Бреда V типі болды. Дегенмен, өндіріс жоспарлары техникалық мәселелерді шешуге кеткен уақыт және Regia Aeronautica бәсекелес CRDA CANT Z.1018 ұшақтарына үлкен тапсырыс беру туралы шешімі салдарынан кейінге шегерілді. Бастапқыда 98 ұшаққа тапсырыс берілген, бірақ 1943 жылдың наурыз айынан шілдесіне дейін барлығы 15 BR.20bis құрастырылды, ал Fiat-тың Турин зауытын одақтастардың күшті бомбалауы одан әрі өндіріске кедері келтірді. Олардың ешқайсысы операциялық жағдайда қолданылғанына дәлел жоқ. Әртүрлі тәжірибелік үлгілер жасалды. Олардың ішінде мұрынында 37 мм-лік зеңбірек орнатылған BR.20C және үш дөңгелекті шассимен жабдықталған басқа ұшақ болды. Тағы бір ұшақ жарылғыш заттармен толтырылған, радиоарнамен басқарылатын ұшқыштарды бағыттау үшін өзгертілді, бірақ ол ешқашан жауынгерлік оқиғаларда қолданылмады. BR.20 екі құйрықты конфигурацияға және пилот кабинасы мен навигатор станциясына бөлінген мұрын бөліміне ие болды, ал екі құйрықты орналасу арқалық қару мұнарасынан жақсы атуға мүмкіндік берді. Навигатор/бомба нысанасы мұрынның ішінде орналасқан станцияда отырды; бұл позиция бомба нысаналарымен және тік камерамен жабдықталған. Фюзеляждың алдыңғы және ортаңғы бөлігінде екі-үш экипаж мүшесі радиооператор, навигатор және пулеметшілердің міндеттерін орындады. Радиооператор сонымен қатар төменгі пулеметші, ал соңғы экипаж мүшесі арқалық пулеметші болды. 1939 жылы Манер Луальдидің басқаруымен Санто Франческо деп аталған, BR.20L ретінде белгіленген BR.20 нұсқасы Римнен Эфиопияның Аддис-Абеба қаласына тоқтамай-ақ ұшып, 390 км/сағ орташа жылдамдықпен ұшты. Өзгертілген ұшақ 5000 литр (1321 галлон) отынды алып жүрді, бұл оның қашықтығын 3000 км-ден 4500 км-ге дейін ұлғайтты. BR.20L Microtecnica компаниясы жасаған жаңа автопилотты сынау үшін де пайдаланылды.

Испания

1930 жылдардың ортасынан соңына дейін Испанияда оңшыл ұлтшылдар мен солшыл республикашылдар арасында азамат соғысы болды. Дегенмен, қақтығыс тез арада сол дәуірдегі алып державалардың өз жақтастарын әртүрлі деңгейде қолдауына әкелді. 1937 жылдың маусым айында Италия Испанияның Севильядан тыс жердегі Табладаға жаңадан жеткізілген BR.20 бомбалаушыларының алтауын орналастырды. Бұл, Франсиско Франконың ұлтшыл күштерін қолдау үшін Aviazione Legionaria қолданысына берілді. 1937 жылдың 15 қарашасында жаңадан құрылған эскадрилья республикалық нысандарға қарсы күнделікті миссияларды бастады, көбінесе истребительдердің эскортысыз. Азамат соғысы барысында бұл типті ұшақтар елдің әртүрлі аймақтарында, соның ішінде Теруэль мен Эброда бомбалау шабуылдарына жиі қатысты. Бұл шайқастарда BR.20 берік және дәл бомбалаушы екенін дәлелдеді. 13 000 фут биіктікте ұшқанда, BR.20 ұшақтары Polikarpov I 15 және Polikarpov I 16 сияқты республикалық истребительдердің тосқауылдауынан жалпы алғанда қашуға жететін жылдамдыққа ие болды. 1938 жылдың басында алғашқы BR.20 ұшақтары Жапония бақылауындағы Солтүстік-Шығыс Қытайдың Далянь қаласына жеткізілді, содан кейін құрастыру және ұшу сынақтары үшін тасымалданды. 7°, 13° және 43° Stormo ұшақтары Францияға қарсы қысқа науқанға қатысты. 15 маусымда, Брессо әуежайында орналасқан, жаңа құрылған 172a Squadriglia Ricognizione Strategica Terrestre эскадрильясының бір BR.20M (Matricola Militare MM. 21837) Прованс үстінде атып түсірілді. 24 қазан күні түнде 13° және 43° эскадрильялары Харвичке қарсы алғашқы бомбалау миссиясын орындау үшін ұшып шықты, әрқайсысы сегіз BR.20 ұшағымен. Бір бомбалаушы ұшақ қозғалтқыштың істен шығуынан ұшып көтерілген кезде құлады, ал тағы екеуі қайтып келе жатып жоғалып кетті, әуежайды таба алмады және экипаждары парашютпен секірді. 29 қазанда 43° Stormo ұшақтарының 15-і күндіз Ramsgate-ті бомбалады, ешқандай шығынсыз. Алайда, Corpo Aereo Italiano-ның BR.20 ұшақтары 5, 17, 20, 29 қараша күндері, үш рет желтоқсан айында және қаңтар айының басында екі рет Ипсвич пен Харвичті бомбалады, шығынсыз. 12 күндік бомбалау миссиясы барысында "Цикогна" 54 320 кг (119 755 фунт) бомба тастады. Үш ұшақ жаудың отынан жойылды, тағы 17-сі басқа себептерден және 15 авиатор қаза тапты. Науқанға 200-ге жуық заманауи ұшақ қатысты, бұл Regia Aeronautica-ның Жерорта теңізіндегі қатысуын әлсіретуге әкелді.

Солтүстік Африка

1941 жылдың 27 ақпанында командир Де Виттембески басқарған, Бельгиядағы Corpo Aereo Italiano құрамында болған 98° Gruppo, 43° Stormo-ның 14 Cicogne ұшағы Италиядан Ливиядағы Триполитанияға бет бұрды. Солтүстік Африка Циконья үшін басты майдан саналмағанмен, 1941 жылдың шілдесінен 1942 жылдың сәуіріне дейін британдықтарға қарсы түнгі шабуылдарды жалғастыру үшін 13 Stormo (Wing) осы аймаққа орналастырылды. Соңғы ұшулардың бірі 1942 жылдың 7 наурызында болды, онда екі BR.20 британдық әскерлерімен бірге қызмет ететін араб сарбаздарын Обердан ауылының жанында атқылады; одан кейін 11° және 43° Gruppi Италия материгіне қайта шегінуді бастады. Алайда, үш айдың ішінде бөлімдер 12 BR.20 ұшағын жоғалтты. Бомбалау миссияларынан басқа, BR.20 ұшақтары осы аймақта суасты қайықтарына қарсы патрульдеуге де қатысты. Бірақ алғашқы айда олар да апатқа немесе жаудың атынан тоғыз ұшақтан айырылды. Бомбалаушылардың жоғалу деңгейі салыстырмалы түрде жоғары болды, сондықтан BR.20 ұшақтарымен жабдықталған бөлімдер 1941 және 1942 жылдары Мальтаға қарсы шабуылды жалғастыру үшін Сицилиядағы базаларға ауыстырылды.