Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түсіндіру стилі – адамдардың қандай да бір оқиғаны, оң немесе теріс, өзіне қалай түсіндіретінін көрсететін психологиялық қасиет.
Explanatory style is a psychological attribute that indicates how people explain to themselves why they experience a particular event, either positive or negative.
Тұрақты
Бұл аспект уақыт өте келе тұрақты және тұрақсыз деп есептелетін ерекшеліктерді қамтиды. Оптимист өзінің сәтсіздіктерін тұрақсыз деп түсіндіреді ("Мен осы нақты емтиханға жеткілікті дайындалмадым"), ал пессимист, мысалы, "Мен тесттерді ешқашан жақсы тапса алмаймын" деп ойлайды.
This aspect covers characteristics considered stable versus unstable (across time). An optimist would tend to define his or her failures as unstable ("I just didn't study enough for this particular test") whereas a pessimist might think, for example, "I'm never good at tests".
Кең таралған
Бұл айырмашылық жаһандық пен жергілікті, немесе нақты жағдайлар мен әсердің көлемін қамтиды. Мысалы, пессимист "Қайда барсаң да, азап-қайғы бар" деп ойлауы мүмкін, ал оптимист "Мен көбінесе адал адамдармен іс жасадым" деп ойлауы мүмкін.
This distinction covers global versus local and/or specific and the extent of the effect. A pessimist might, for example, think that "Everywhere there is misery" and an optimist think that, "I have had dealings mostly with honest people".
Тұлға
Жаман оқиғалар үшін өзін кінәлайтын, мұндай оқиғалар шексіз жалғаса береді деп сенетін және олардың өмірінің көптеген жақтарына әсер ететін адамдар пессимистік түсіндіру стилін көрсетеді. Керісінше, жағымсыз оқиғалар үшін сыртқы факторларды кінәлайтын, олардың тез аяқталады деп ойлайтын және олардың өмірінің көптеген жақтарына әсер етуіне рұқсат етпейтін адамдар оптимистік түсіндіру стилін көрсетеді. Кейбір зерттеулер пессимистік түсіндіру стилінің депрессия және физикалық сырқаттармен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді. Түсіндіру стилінің ұғымы оптимизм мен пессимизм арасындағы қара-ақ айырмашылықтан гөрі жағымды және жағымсыз оқиғаларға болатын кең ауқымды жауаптарды қамтиды. Сондай-ақ, әрбір адам өмірдің барлық саласында бірдей түсіндіру стилін көрсетуі міндетті емес, әртүрлі оқиғаларға әртүрлі реакциялар білдіруі мүмкін.
People who generally tend to blame themselves for negative events, believe that such events will continue indefinitely, and let such events affect many aspects of their lives display what is called a pessimistic explanatory style. Conversely, people who generally tend to blame outside forces for negative events, believe that such events will end soon, and do not let such events affect too many aspects of their lives display what is called an optimistic explanatory style. Some research has suggested a pessimistic explanatory style may be correlated with depression and physical illness. The concept of explanatory style encompasses a wide range of possible responses to both positive and negative occurrences, rather than a black white difference between optimism and pessimism. Also, an individual does not necessarily show a uniform explanatory style in all aspects of life, but may exhibit varying responses to different types of events.
Атрибуциялық стиль туралы әдебиет
Атрибуциялық стиль депрессия зерттеулерінен туындады, Абрамсон, Селигман және Тисдейл (1978) оларға жағымсыз оқиғаларға жауап ретінде депрессиямен байланысты болатын, жағымсыз нәтижелерді ішкі, тұрақты және жаһандық себептерге жатқызудың ерекше жолы бар екенін дәлелдеді. Депрессияның диатез-стресс моделі ретінде, модель объективті жағымсыз оқиғалар (стрессорлар) болмаған жағдайда атрибуциялық стильдің депрессиямен байланысын болжамайды. 104 эмпирикалық зерттеудің мета-талдауы теорияның болжамдарын растайды. Алайда, деректер күмәнді болды, кейбір зерттеушілер теория жақсы негізделгенін, ал кейбіреулері оның әсерлі эмпирикалық қолдауы жоқ екенін, ал кейбіреулері теорияның алғашқы кезеңдерінде оны жеткілікті түрде сынамағанын айтады. Модельді зерттеудегі екіұштылықтың себебінің бірі – зерттеушілердің гипотетикалық немесе нақты оқиғалар үшін атрибуцияларды бағалауы. Гипотетикалық оқиғаларға қатысты атрибуцияларды қарастырған зерттеулер модельді көбірек қолдады, мүмкін, себебі бұл зерттеулер оқиғаның ауырлығын бақылаған болуы мүмкін. Соңғы уақыттарда Абрамсон, Металски және Алой өңделген «үмітсіздік теориясын» ұсынды. Бұрынғы зерттеулерден алынған атрибуциялық стильдің кейбір тұқым қуалаушылық негіздеріне қатысты мәліметтермен бірге, алты теріс және алты оң гипотетикалық оқиғалар үшін атрибуцияларды бағалайтын, кеңейтілген атрибуциялық стиль сауалнамасы немесе EASQ, он сегіз гипотетикалық теріс оқиғалар үшін атрибуцияларды бағалайтын және нақты оқиғалар үшін атрибуцияларды бағалайтын әртүрлі шкалалар, мысалы, нақты оқиғалар атрибуциялық стиль сауалнамасы немесе атрибуциялар сауалнамасы қолданылады. Бұл шкалалар атрибуциялық стильді зерттеу үшін эмпирикалық әдістемемен қамтамасыз етеді, және эмпирикалық деректер Абрамсон–Селигман–Тисдейлдің депрессия моделін қолдайды, бірақ бұл ұғымның шынымен бар екендігі туралы пікірталас бар. Мысалы, Кутрона, Рассел және Джонс босанғаннан кейінгі депрессиядан зардап шегетін әйелдерде атрибуциялық стильдің жағдайлар арасындағы айтарлықтай өзгеруі мен уақытша өзгерісіне дәлелдер тапты. Алайда, Ксенику Кутрона, Рассел және Джонстың тұрақтандыру мен жаһандық сипаттаманың ішкілендіруден гөрі жағдайлар арасындағы тұрақтылығы туралы көбірек дәлелдер тапқанын атап өтті. Атрибуциялық стильдің ұзақ мерзімді тұрақтылығын растайтын қосымша деректер Бернс пен Селигманның күнделік зерттеуінен алынды. «Сөздердің мазмұндық талдауы» (CAVE) деп аталатын әдісті пайдалана отырып, бұл авторлар ұзақ уақыт бойы атрибуциялық стильдің тұрақты үлгілерін тапты. ASQ элементтерін модельдеу көрсеткендей, жағымды және жағымсыз оқиғалар туралы ақпарат (мысалы, қызметке көтерілу, жұмыстан шығу) және себеп-салдарлық атрибуциялардың сипаты – оқиғалар жаһандық немесе жергілікті көлемде, уақытша тұрақты немесе тұрақсыз болып көрінетіні – әртүрлі факторларды бағалайды. Мысалы, жаһандық назар оқиғаның маңыздылығына қарамастан пайда болады. Мұндай әсерлер танымдық саладан кеңінен таныс, онда олар жаһандыққа қарсы жергілікті басымдық деп аталады. Оптимистік және пессимистік атрибуциялар бір-бірінен тәуелсіз болып шықты, бұл стильдердің ерекше генетикалық және орталық шығу тегі бар екенін көрсететін модельдерді қолдайды.
Attributional style emerged from research on depression, with Abramson, Seligman and Teasdale (1978) arguing that a characteristic way of attributing negative outcomesto internal, stable and global causeswould be associated with depression in response to negative events happened to them. As a diathesis–stress model of depression, the model does not predict associations of attributional style with depression in the absence of objective negative events (stressors). A meta analysis of 104 empirical studies of the theory indicates that the predictions are supported. Data have, however, been ambiguous, and some researchers believe that the theory is well supported, some believe that it has not had impressive empirical support and some believe that, at least in the early days of the theory, the theory was never adequately tested. One factor accounting for ambiguity in research into the model is whether researchers have assessed attributions for hypothetical events or for real events. Those studies that have looked at attributions for hypothetical events have been more supportive of the model, possibly because these studies are more likely to have controlled for event severity. More recently, Abramson, Metalsky and Alloy proposed a modified "hopelessness theory". Along with evidence from twin studies for some heredity basis to attributional style., which assesses attributions for six negative and six positive hypothetical events, the Expanded Attributional Style Questionnaire or EASQ, which assesses attributions for eighteen hypothetical negative events, and various scales that assess attributions for real events, such as the Real Events Attributional Style Questionnaire or the Attributions Questionnaire. Although these scales provide empirical methodology for study of attributional style, and considerable empirical data support the Abramson–Seligman–Teasdale model of depression, there has been dispute about whether this concept really exists. Cutrona, Russell and Jones, for example, found evidence for considerable cross situational variation and temporal change of attributional style in women suffering from post partum depression. Xenikou notes, however, that Cutrona, Russell and Jones found more evidence for the cross situational consistency of stability and globalism than of internalization. More data in support of long term stability of attributional style has come from a diary study by Burns and Seligman. Using a technique called Content Analysis of Verbatim Explanation (CAVE), these authors found stable patterns of attributional style over a long time period. Modelling of the items of the ASQ suggests that the positive and negative event information (e. g. getting a promotion, losing a job) and the causal nature of attributions – whether events are seen as global or local in scope, or as temporally stable or unstable, for instance – assess distinct factors. A global focus tends to emerge, for instance, independent of the valence of an event. Such effects are found more broadly in cognition, where they are referred to as Global versus local precedence. Optimistic and Pessimistic attributions emerged as independent of each other, supporting models in which these styles have distinct genetic and environmental origins.
Басқа құрылымдармен байланысы
Атрибуциялық стиль, кем дегенде сырттай, бақылау орнына ұқсас. Дегенмен, бақылау орны болашаққа қатысты күтулермен айналысса, атрибуциялық стиль өткен оқиғаларға себептер іздеумен айналысады. Бақылау орны оң және теріс нәтижелердің екеуіне де қатысты болса, атрибуциялық стиль саласындағы авторлар екі стильді ажыратады: Пессимистік түсіндіру стилі, онда сәтсіздіктер ішкі, тұрақты және жалпы факторларға, ал табыстар сыртқы, тұрақсыз және нақты себептерге байланыстырылады, және Оптимистік түсіндіру стилі, онда табыстар ішкі, тұрақты және жалпы факторларға, ал сәтсіздіктер сыртқы, тұрақсыз және нақты себептерге байланыстырылады.
Attributional style is, at least superficially, similar to locus of control. However, the locus of control is concerned with expectancies about the future while attribution style is concerned with attributions for the past. Whereas locus of control cuts across both positive and negative outcomes, authors in the attributional style field have distinguished between a Pessimistic Explanatory Style, in which failures are attributed to internal, stable, and global factors and successes to external, unstable, and specific causes, and an Optimistic Explanatory Style, in which successes are attributed to internal, stable, and global factors and failures to external, unstable, and specific causes.