Кіріспе

Норман Лонгворт (1936 жылы туған) – британдық білім беру теорияшысы, бірнеше университеттерде өмір бойы білім беру профессоры. Ол «оқу сатысын» жасауымен, адамның білім алу кезеңдерін сипаттайтын диаграммамен және өмір бойы білім беру саласындағы халықаралық беделімен, әсіресе білім алу қалаларын дамытумен танымал. Оның еңбектерінде: «Адамдық және әлеуметтік әлеуетті дамыту бірінші кезекте қалалар, қалашықтар мен өңірлерде жүзеге асырылады» (Peter Finnegan, Learning Cities, Learning Regions, Learning Communities – Lifelong Learning and Local Government кітабына алғы сөз, Taylor and Francis, 2006). Сол кітапта Лонгворт былай дейді: «Білімді қала, қалашық немесе аймақ білім беру және оқытуды қажет ететіндерге қамтамасыз ету жөніндегі заңдық міндеттемесінен асып, барлық азаматтарының әлеуетін арттыру үшін білім алу мүмкіндіктерін ұсыну, негіздеу және белсенді түрде насихаттау арқылы жанданды, қатысушы, мәдениетті және экономикалық жағдайды жасайды» (сол кітаптың 2-тарауы, 23-беті).

Норман Лонгворт 1936 жылғы наурыз айында Ланкашир графтығындағы Болтон қаласының жұмысшылар ауданында дүниеге келген. Ол Болтон мектебінде білім алған, бірақ отбасының кедейлігіне байланысты бірден университетке түспеген. Корольдік әуе күшіндегі статистика пәнін оқытудан кейін ол география және француз тіліне маманданған мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді және Англияның солтүстігіндегі екі орта мектепте география бөлімінің меңгерушісі болды. Мансабын өзгерту оны жеке бизнес саласына, Ұлыбритания, Франция және Бельгиядағы көпұлтты компанияда жұмыс істеуге алып келді. Бұл жерде ол Ұлыбританияның алғашқы мектеп-индустриялық «бірлестік» бағдарламасын жасады, онда компаниялар мен мектептер білім беру үшін адам және қаржы ресурстарын дамытуда ынтымақтастық жасайды («The Woodberry Down School/IBM Twinning project», Longworth, Lifelong Learning in Action – Transforming Education in the 21st Century, PP47–48, Taylor and Francis 2003). Бұл жобаның мақсаты – білім беруді дамыту. Ол сонымен қатар Ұлыбританияның өнеркәсіптік қоғамының мектеп-индустриялық панеліне төрағалық етті және Мемлекеттік хатшының микроэлектроника білімін дамыту жөніндегі комитетіне қатысты. 1970 жылдары университетте M Phil дәрежесін зерттеу кезінде ол Ұлыбритания, Австралия және басқа да елдердегі мектептерде оқытылатын балаларға арналған ақпараттық өңдеу бойынша тоғыз модульдік курс жасады. Өнеркәсіптегі мансабының соңында ол Еуропа, Таяу Шығыс және Африка үшін сыртқы білім беру бағдарламаларының менеджері болды, білім беру мен өнеркәсіптің арасындағы көптеген байланыстарды барлық деңгейде жасады, әсіресе алдыңғы қатарлы зерттеушілер мен ғалымдар мен өнеркәсіптегі менеджерлер арасындағы спутниктік негіздегі үздік кәсіби даму бағдарламасын әзірлеуге көмектесті (EUROpace). Содан кейін ол өзінің академиялық мансабын ЮНЕСКО-ның IBM профессоры ретінде Саутгемптон университетінде ақпараттық технологиялар бойынша IBM-нен командировкаға жіберілген күйде бастады, бұл IBM-ден зейнеткерлікке шыққаннан кейін бірнеше еуропалық университеттерде өмір бойы білім беру профессоры ретінде кең мансапқа әкелді. Ол Ұлыбританиядағы Стирлинг университетінде өмір бойы білім берудің құрметті профессоры болды, ол «Білімділік сатысын» жасады және болашақ дамудың үлгілері ретінде өмір бойы білім беру және білім алу қалалары мен аймақтары туралы бірнеше кітап жазды. Оның шығармалары қалаларды дамытудың көптеген аспектілері бойынша оқу сабақтарын жүктеуге мүмкіндік береді. 1990 жылдары ол өмір бойы білім алу жөніндегі Еуропалық бастаманың президенті болды, өмір бойы білім алу туралы жақсы қабылданған кітаптар жазды (Taylor and Francis/Routledge, 1996) және «Білім алу қалалары» деген жаңа ұғымды жасады (Білім алу ғасыры үшін өмір бойы білім алуды жұмыс істейтін білім алу қалалары, Taylor and Francis, 1999 және 2003). Нәтижесінде ол осы салалардағы әлемдегі жетекші сарапшылардың бірі болып саналады. Оның кітаптары испан, итальян, қытай, литва және басқа да тілдерге аударылған. Ол бірнеше еуропалық университеттерде өмір бойы білім беру бойынша қонақ профессор болды – Шеффилд Халлам, Нейпер Эдинбург, Стирлинг, ЭСК Тулуза, бірнеше елдердің университеттерімен халықаралық даму жобаларын басқарады және әлемнің 30-дан астам елінде конференцияларда негізгі баяндамалар жасады. Ол халықаралық үкіметтік ұйымдарға кеңес берді – ЕО, ЭЫДҰ, ЮНЕСКО – және соңғысына оқытушы қалалардың жаһандық желісін құруға көмектесті, бұл қалалардың гүлденген, тұрақты және тұрақты болашақты қабылдау және басқару тәсілін өзгертеді деп үміттенемін. 2001 жылы ол Еуропалық Комиссияның «Өмір бойы білім алудың жергілікті және өңірлік өлшемдері» (Learning Cities and Regions) атты саяси құжатын жазды. Ол сонымен қатар PASCAL, жаһандық жер басқару, әлеуметтік капитал және білім беру аймақтары бойынша байқаушылық орталығында консультант ретінде де жұмыс істеді. Ол 2016 жылы 80 жасқа толғанда зейнеткерлікке шыққанға дейін Еуропалық жобаларды басқаруды және конференцияларда сөз сөйлеуді жалғастырды. Қазір ол Францияның Пиреней тауларында тұрып, кітаптар жазады («The Conflent Tales», Amazon 2016; «Le Conflent Sublime», 2021, Amazon), ағылшын және француз тілдерінде поэзия жазады, оның кейбіреулері Білім алу қалалары және Білім алу ұлттарындағы жұмысына сілтеме жасайды. Оның поэзиялық туындыларына «Ойлы ұлт үшін өлеңдер», «Қауіпсіз планета үшін өлеңдер» және «Notre Monde» (Amazon 2017 және 2018) кіреді. «Болтонның арт көшелерінен келген ұл» (Amazon, 2020), «Ойлауға, күлуге және үйренуге көмектесетін өлеңдер» (Amazon, 2020) және «Интеллектің қызықтыруына арналған әңгімелер» (Amazon, 2021) кітаптары да бар. Ол сонымен қатар хорлар үшін SATB форматында музыка жазады. Ол PASCAL-ға мақалалар мен блогтар жазуды жалғастырып келеді.