Кіріспе

Білім беру эссенциализмі – балалар дәстүрлі негізгі пәндерді толыққанды меңгеруі керек деп санайтын білім беру философиясы. Осы философиялық бағыттың мақсаты – студенттерге академиялық білімнің "қажетті" негіздерін сіңіру, яғни білім беруді негіздерге қайта бағытту. Эссенциализм біздің өркениетіміздің жинақталған білімі мен тәжірибесін дәстүрлі академиялық пәндер арқылы ұстаздан шәкіртке жеткізуді қамтамасыз етеді. Мұндай пәндерге оқу, жазу, әдебиет, шетел тілдері, тарих, математика, классикалық тілдер, ғылым, өнер және музыка кіреді. Бұдан өзге, осы дәстүрлі тәсіл ой-қиялды дамытуға, логикалық ойлау қабілетін жетілдіруге және ортақ мәдениетті нығайтуға бағытталған.

Эсенциализм қағидалары

Эссенциализм – білім беруде салыстырмалы түрде консервативті көзқарас, ол оқушыларға қоғам мен өркениет туралы білімді негізгі оқу бағдарламасы арқылы беруге ұмтылады. Бұл негізгі оқу бағдарламасына айнала-қоршаған ортаны зерттеу, негізгі табиғи заңдар және жақсырақ, білімді өмір сүруге көмектесетін пәндер кіреді. Білім беруді теңгерлеу үшін дәстүрлі емес басқа да салалар да шамалы мөлшерде енгізіледі. Эссенциалистердің мақсаты – студенттерге академиялық білімнің, патриотизмнің және мінез-құлықты дамытудың "қажетті" элементтерін дәстүрлі (немесе негіздерге оралу) тәсілдер арқылы сіңіру. Бұл – ойлау қабілетін дамытуға, сананы жетілдіруге және барлық азаматтар үшін ортақ мәдениетті қамтамасыз етуге бағытталған. Эссенциализм – бүгінгі күні американдық сыныптарда ең көп қолданылатын философия. Оның іздерін мұғалімдер мен оқулықтарға негізделген ұйымдастырылған оқу процесінен, сондай-ақ тұрақты тапсырмалар мен бағалау жүйесінен табуға болады.

Эсенциализм мұғалімге бағытталған философия ретінде

Мұғалімнің сынып жетекшісі ретіндегі рөлі – білім берудің маңызды ұстанымы болып табылады. Мұғалім – сыныптың орталық тұлғасы, сондықтан олар қатаңдық танытуы және тәртіпті сақтауы керек. Сыныпта тәртіп орнату оқушылардың білім алуы үшін өте маңызды; даусы қатты, ұйымдаспаған ортада тиімді оқыту мүмкін емес. Сыныпта тәртіпті сақтау – мұғалімнің жауапкершілігі. Мұғалім оқу процесінің негізгі мәселелерін түсіндіріп, басшылыққа өтуі және сыныптың атмосферасын қалыптастыруы тиіс. Бұл қажеттіліктер білімді және дамуды бағалайтын, академиялық білімі жетілген педагогты талап етеді. Мұғалім оқушыларды марапаттау және жазалау арқылы бақылауға алуы керек. Кейбір елдердегі жаңа мұғалімдерді даярлау саясаты білім берудің маңызды қағидаларын мұғалімдерді даярлау жүйесіне кеңейте түседі деп айтылады.

Эсенциализм тарихы

Эссенциалистік қозғалыс алғаш рет 1938 жылы АҚШ-та басталды. Атлантик-Сити, Нью-Джерси қаласында «Білім беруді дамыту жөніндегі эссенциалистер комитеті» деп аталатын топ алғашқы рет жиналды. Олардың негізгі мақсаты – білім беру жүйесін рационалды негізде реформалау болды. «Эссенциализм» термині алғаш рет Майкл Джон Демиашкевичтің «Білім беру философиясына кіріспе» кітабында қолданылды. Демиашкевич кітабында Уильям С. Бэгли сияқты белгілі бір педагогтарды «эссенциалистер» деп атады. Демиашкевич эссенциалистерді Прогрессивті білім беру қауымдастығының әртүрлі көзқарастарымен салыстырды. Ол прогрессивістердің «өзгеріс туралы гедонистік доктринаны» уағыздағанын, ал эссенциалистер адамның өзінің іс-әрекеттері үшін моральдық жауапкершілігін қатаң сақтау керектігін және мінез-құлықтың тұрақты принциптерін іздеу керектігін атап көрсетті (Демиашкевич бұл пікірталасты грек философиясындағы Сократ пен софистер арасындағы пікірталасқа теңеді). Бұл бағыттың ең маңызды өзгерісі – жаңа ғылым саласын, компьютерлік ғылымды құру қажеттігін көтергені болды.

Танымал эсенциалистер

Уильям Бэгли (1874–1946) – маңызды тарихи эссенциалист. Уильям С. Бэгли 1895 жылы Мичиган ауыл шаруашылығы колледжінде бакалавр дәрежесін аяқтады. Ол бакалавриатты бітіргеннен кейін ғана мұғалім болуды шын ниеттен қалады. Сондай-ақ Артур Бесторды қараңыз.

Эсенциалистік оқу бағдарламасын енгізген мектептер

Негізгі білім мектептері Э.Д. Хирштің маңыздылық философиясы негізінде құрылған. Таза және қатаң маңыздылыққа негізделген оқу бағдарламасын сақтау қиын болғанымен, бұл мектептердің басты мақсаты – барлық азаматтар үшін ортақ білімдік базаны қалыптастыру. Осы мақсатқа жету үшін олар жалпыұлттық, мазмұнды және мұғалімге бағытталған оқу бағдарламасын ұстанады. Негізгі білімдер оқу бағдарламасы негізгі оқу бағдарламасынан асып, жергілікті ерекшеліктерге де мүмкіндік береді. Оқу бағдарламасының басты міндеттері – академиялық жетістіктерге қол жеткізу және білімді меңгеру, ал өз білім саласындағы сарапшылар – мұғалімдер осы міндетті іске асыруға көмектеседі.

Эсенциализмді сынға алу

Эссенциализм көбінесе мұғалімге бағытталғандықтан, оқушының рөлі жиі күмәндануға түседі. Эссенциалистік сыныпта мұғалім негізгі пәндер бойынша оқу бағдарламасын оқушылар үшін әзірлейді деп есептеледі. Одан әрі, ол оқу бағдарламасын іске асырып, оқушылардың орындауы тиіс талаптарды белгілейді. Мұғалімнің бағалаушы рөлі оқушылардың оқуға деген ынтасын төмендетуі мүмкін. Осының салдарынан, оқушылар осындай стандарттар мен ақпаратты орындауға және үйренуге мәжбүр болғандықтан, білім алуда пассивті рөлге көше бастайды. Бұған қоса, эссенциалистік білім беру мәдени жаңқаны күшейтуге көмектеседі деген пікірлер де бар. Бұл білім беру философиясы академиялық пәндер арқылы мәдениеттің білімін берудің өте дәстүрлі көзқарасын ұстанады. Осылайша, оқушылар үлкен мәдениеттің тұрғысынан ойлауға итермеленеді, ал жекелеген шығармашылық және қарсы зерттеулер жиі назардан тыс қалады, тіпті тікелей қанауға ұшырауы мүмкін.