Білімге тең мүмкіндік және әмбебап қолжетімділік

Кіріспе

Білім алуда барлық адамдардың тең мүмкіндіктері болуы

Білім беруге барлық адамдардың тең мүмкіндіктері болуы – бұл әлеуметтік жағдайына, нәсіліне, жынысына, сексуалдық бағдарына, этникалық тегіне немесе дене және психикалық мүмкіндіктеріне қарамастан, білім алудағы тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету. Бұл термин орта және төмен тапқа жататын студенттерді жоғары оқу орындарына қабылдау кезінде, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған көмекші технологияларды пайдалануда қолданылады. Кейбір сыншылар жоғары білім берудегі мұндай тәжірибе, қатаң түрдегі тәжірибеге қарағанда, академиялық деңгейдің төмендеуіне алып келеді деп санайды. Білім беруге барлық адамның қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін елдердің білім алуға құқығы бар. Білім берудің жалпыға бірдей қолжетімділігі әртүрлі педагогикалық тәсілдерді қолдану арқылы білімді әлеуметтік, мәдени, экономикалық, ұлттық және биологиялық әртүрліліктерді ескере отырып таратуға ықпал етеді. Бастапқыда оқу немесе дене және психикалық мүмкіндіктері шектеулі студенттердің тең мүмкіндіктерін және оларды білім беру процесіне қатыстыруды мақсат еткен бұл ұғым, қазірде барлық түрдегі қабілеттер мен әртүрліліктерді қамтиды. Дегенмен, әртүрліліктің өзі кең ауқымды ұғым болғандықтан, білім беруде тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін педагогтар үнемі түрлі қиындықтарға тап болады және сабақ жоспарларын түзету арқылы білім берудегі тең мүмкіндіктерді дамытуға ұмтылады. АҚШ білім беру жүйесіне жалпыға бірдей қолжетімділік енгізіліп жатқандықтан, жоғары оқу орындарындағы профессорлар мен оқытушылар (кейбір жағдайларда заң бойынша) өз сыныптарында осы қағиданы іске асыру әдістерін қайта қарастыруға міндетті. Жоғары білім беруге тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету үшін оқыту мен білімді меңгерудің әртүрлі бағалау әдістерін пайдалану қажет. Мысалы, студенттердің материалды қаншалықты меңгергенін анықтау үшін профессор бірнеше бағалау әдісін қолдануы мүмкін. Бағалау әдістеріне кешенді емтихан, модульдік емтихан, портфолио, ғылыми жұмыстар, әдебиеттерге шолу, ауызша емтихан немесе үй тапсырмалары кіруі мүмкін. Оқу мен білімді ұзақ сақтау деңгейін бағалаудың әртүрлі тәсілдерін ұсыну арқылы жалпыға бірдей қолжетімділіктегі кемшіліктерді анықтауға және оны жақсарту жолдарын табуға болады.

Universal access to education is the ability of all people to have equal opportunity in education, regardless of their social class, race, gender, sexuality, ethnic background or physical and mental disabilities. The term is used both in college admission for the middle and lower classes, and in assistive technology for the disabled. Some critics feel that this practice in higher education, as opposed to a strict meritocracy, causes lower academic standards. In order to facilitate the access of education to all, countries have right to education. Universal access to education encourages a variety of pedagogical approaches to accomplish the dissemination of knowledge across the diversity of social, cultural, economic, national and biological backgrounds. Initially developed with the theme of equal opportunity access and inclusion of students with learning or physical and mental disabilities, the themes governing universal access to education have now expanded across all forms of ability and diversity. However, as the definition of diversity is within itself a broad amalgamation, teachers exercising universal access will continually face challenges and incorporate adjustments in their lesson plan to foster themes of equal opportunity of education. As universal access continues to be incorporated into the U. S. education system, professors and instructors at the college level are required (in some instances by law) to rethink methods of facilitating universal access in their classrooms. Universal access to college education may involve the provision of a variety of different assessment methods of learning and retention. For example, in order to determine how much of the material was learned, a professor may enlist multiple methods of assessment. Methods of assessment may include a comprehensive exam, unit exams, portfolios, research papers, literature reviews, an oral exam or homework assignments. Providing a variety of ways to assess the extent of learning and retention will help identify the gaps in universal access and may also elucidate the ways to improve universal access.

Растық азшылықтардағы білім алу мүмкіндігі

Жоғары білім беру саласында, азшылық студенттеріне білім алу мүмкіндігінің жетіспеушілігі байқалады. Жоғары білім алуға ниет білдіретін студенттердің саны, жоғары мектепті бітіріп жатқан студенттердің санына тікелей байланысты. 1970-жылдардың соңынан бері 25-29 жас аралығындағы жастардың жоғары мектепті бітіріп, диплом немесе оған теңдес құжат алу көрсеткіші 85-88 пайыз деңгейінде тұрақтап қалды. Бұл ретте, азшылық топтарының бітіру көрсеткіштері мен ақ нәсілді студенттердің бітіру көрсеткіштері арасында статистикалық айырмашылық бар. 2006 жылы жоғары мектепті бітіру көрсеткіші жалпы 93 пайызды құраса, афроамерикандық студенттер үшін 86 пайыз, ал испаноязықты студенттер үшін 63 пайызды көрсетті. Азшылық студенттерінің колледжге қабылдануы жылдар бойы артса да, бұл теңсіздік сақталып келеді. 2010 жылы жоғары мектепті бітіруге келгенде, ақ нәсілді (47 пайыз) және азиялық (66 пайыз) студенттердің бітіру ықтималдығы жоғары болды. Ал, Тынық мұхиты аралдарының 39 пайызы, афроамерикандық студенттердің 37 пайызы, испаноязықты студенттердің 31 пайызы және жергілікті американдықтардың 28 пайызы ғана жоғары мектепті бітірген. Бұл, колледжге түсуге ниет білдірген азшылық топтарының студенттерінің санына әсер етеді, олардың жоғары білім алуға үлкен үміттері болса да. Қабылдану санын қарастырғанда, афроамерикандық (23 пайыз) және испаноязықты (19 пайыз) студенттердің 2 және 4 жылдық университеттерге қабылдану және оқуға түсу көрсеткіші, ақ нәсілді (45 пайыз), азиялық (53 пайыз) және көп ұлтты (37 пайыз) студенттерге қарағанда төмен. Дегенмен, афроамерикандық және испаноязықты студенттер екі жылдық университеттерге оқуға көбірек түседі.

Теңсіздіктердің себептері

Жоғары білімге қол жеткізудегі теңсіздік, негізінен, осы студенттердің колледжге дайындық деңгейінің өзгешелігіне байланысты. Колледжге дайындық – студенттердің жоғары білім алуға қаншалықты дайын екендігін көрсетеді. Оны анықтаудың әртүрлі тәсілдері бар, бірақ колледжге дайындық студенттердің үлгерімінің төрт негізгі аспектісін бағалауды қамтиды: негізгі дағдылар, белгілі бір пәндік салалар бойынша білім, орташа ұпай саны (GPA) және колледж туралы білім, сондай-ақ әлеуметтік капитал. Негізгі дағдыларға оқу, жазу және жағдайларды талдау арқылы ойлау қабілеті жатады; студенттердің білуі тиіс пәндік салалар – ағылшын тілі және математика. Бұл екі аспекті де олардың өмірдегі қолданысына байланысты колледжге дайындық үшін маңызды, және студент егер осы екі сала бойынша жетілмесе, университеттерге түсуге бейімділігі төмендеуі мүмкін. Дегенмен, көптеген ұлт азшылық өкілдері колледждер мен университеттердің негізгі талаптарына сай келмейді. Орташа ұпай саны (GPA) және колледж туралы білім тұрғысынан қарағанда, нәсілдік айырмашылықтар бар. GPA бойынша, ақ нәсілді және ұлт азшылық өкілдері арасындағы үлгерімдегі айырмашылық айқын. Бұл айырмашылық ұлт азшылық өкілдерінің колледжге түсуге деген ниетіне әсер етеді, бұл өз кезегінде олардың оқуға қабылдану деңгейіне әсер етеді. Колледж туралы білімге келетін болсақ, көптеген ұлт азшылық өкілдерінің табысын қамтамасыз етуге бағытталған ресурстардың жетіспеуіне байланысты әлеуметтік капиталға қол жеткізу мүмкіндігі шектеулі. Сонымен қатар, ұлт азшылық өкілдерінің көпшілігі, әсіресе бірінші буын студенттері болғандықтан, қандай ресурстар бар екені туралы жеткілікті білімге ие емес.

Желіде жеңілдіктер

Университетке дайындық бойынша нәсілдік теңсіздіктер болғанымен, олармен күресудің бірнеше жолы бар. Бір жолы – студенттердің туған қауымдастығы оларға қолдау көрсетуі. Олардың кеңесшілері, мұғалімдері және ата-аналары студенттің мектептік көрсеткіштері, академиялық үлгерімі және басқа да маңызды деректері колледждер мен университеттерге дәл жеткізілуін қамтамасыз ету үшін олармен бірлесіп жұмыс істеуі керек. Аз ұлт өкілдерінің білім алу деңгейін арттыруға ықпал ететін маңызды факторлардың ішінде студенттерді колледжге қатысты ақпаратты зерттеуге бағытталған саясаттар мен ынталандырулар, мектептерді қажетті ресурстармен қамтамасыз ету және студенттердің дағдыларын дамытуға ынталандыратын оқу ортасын қалыптастыру бар, осылайша олар университетке жақсы дайындалады. Ұлттық колледжге түсу кеңесшілері қауымдастығы сияқты ұйымдар да осы мәселеге көбірек мән беруі және осы теңсіздіктерге назар аударуы керек. Сонымен қатар, аз ұлт өкілдерінің студенттерінің сәтті оқуы үшін институттар деңгейінде де өзгерістер болуы қажет. Балтимор округінің Мэриленд университетінде жасалған бағдарламалар аз ұлт өкілдерінің жоғары білімге қол жеткізудегі теңсіздіктерді жоюға бағытталған. Олардың бағдарламалары көбінесе аз ұлт өкілдерінің ғылым, технология, инженерия және математика (STEM) салаларына қол жеткізуін және оларға қатысу мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған. Мысалы, Мейерхофф стипендиаттар бағдарламасы студенттерге колледжге дайындықтың әлеуметтік капиталдық жағын қарастыру арқылы көмектеседі. Бұл бағдарлама студенттерді қаржылық ресурстармен, академиялық және әлеуметтік қолдаумен байланыстырады, сондай-ақ оларға зерттеулерге қатысуға және кампустағы қызметкерлермен байланысуға мүмкіндік береді. ACTIVATE бағдарламасы және Инновациялық серіктестік бағдарламасы сияқты басқа да бағдарламалар Мейерхофф стипендиаттар бағдарламасының нәтижесінде пайда болды. Бұл бағдарламалар аз ұлт өкілдерінің студенттерін жоғары білім алуда, әсіресе STEM салаларында сәтті болуға итермеледі. Еліміздің басқа да аймақтарындағы бағдарламалар да аз ұлт өкілдерінің студенттеріне жоғары білімде сәтті болуға көмектесуде.

Білім алуға заңмен қол жеткізу

2009 жылы Үндістан Парламентінің палатасы мен Үндістан Президенті 6-14 жас аралығындағы балаларға тегін, заңмен міндетті білім беруді қамтамасыз ететін заңға қол қойды және бекітті. Бұл – барлық балаларға білім беруді кеңейтуге жасалған маңызды қадам саналды. «Балалардың тегін және міндетті білім алу құқығы туралы заң, 2009: қадағалаушылық мүмкіндігінің тарихы» атты мақаланың авторы Мұхкунд Дубей білім алуға қол жеткізу, білім сапасы, қаржылық салдарлары және кемсітушілік мәселелерін талқылады және атап көрсетті. Бұл әлі де бөлініп отырған көптеген мектептерде біртіндеп біріктіру процесін бастады. «Браун мен Білім кеңесі» ісінің маңыздылығы – барлық оқушылардың нәсілдік бөлініске қарамастан, білім беру мекемелеріне теңдей қатысу құқығын мойындауы болды. «Ұлттың ұясы» кітабының авторы Джонатан Козол мектептер біріктірілгеннен кейін «физикалық жағдай жақсарған, мұғалімдер мен балалардың көңіл-күйі көтеріңкі болды» деп айтады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен Дүниежүзілік банк сияқты екі халықаралық ұйым бүкіл әлемде шамамен бір миллиард адамның түрлі мүгедектік белгілері бар екенін бағалады. Олардың 93-150 миллионы балалар. Plan International осы балалардың мектепке бару ықтималдығы төмен екенін, ал егер олар оқуға түссе, көбінесе әріптестерінен бөлек оқитынын мәлімдеді. Білім беру саласындағы жаһандық серіктестік төмен және орташа табысқа ие елдердегі мүгедек балалардың шамамен 90 пайызы мектепке бармайтынын хабарлады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл оқушылар жалпы білім беру жүйесінен шеттетіліп, арнайы білім беретін мектептерге жіберілген. Барлық жақсартуларға қарамастан, бүгінгі күнге дейін миллиондаған балалар білім алу мүмкіндігінен айырылып отыр. Бастауыш білім беру жасына жеткен 72 миллионнан астам бала мектепке бармайды, ал шамамен 759 миллион ересек адам білімсіз. Олардың өздерінің, отбасыларының және елдерінің жағдайын жақсартуға қажетті ресурстары жоқ. Кедейлік білімсіздікке алып келеді. Дамыған және дамушы елдердің барлығында балалар денсаулық, гендерлік теңсіздік және мәдени ерекшеліктер (дін, тіл, этникалық шығу тегі) сияқты себептермен білім алуда кедергілерге тап болады. Кедейлікпен байланысты факторлар – жұмыссыздық, ата-аналардың сауатсыздығы және аурулар балалардың мектепке бармауына және оқуды тастауына ықпал етеді. Барлық балаларға бастауыш білім беруді қамтамасыз ету көптеген елдер үшін маңызды мәселе болып табылады. Бұл дамушы мемлекеттердің көпшілігінде мектептер салуға, кітаптар мен оқу құралдарымен қамтамасыз етуге, сондай-ақ мұғалімдерді жұмысқа алуға, оқытуға және жалақы төлеуге қажетті қаржылық ресурстар жетіспейді. Сахарадан оңтүстікке орналасқан Африка аймағы ең қиын жағдайға тап болған аймақ болып табылады, себебі шамамен 32 миллион африкалық бала әлі де білімсіз. Одан кейін Орталық және Шығыс Азия, сондай-ақ Тынық мұхиты аймақтарында 27 миллионнан астам бала білім алмайды.

In 2009 the House of Indian Parliament and the President of India both signed and approved a bill that would grant free law mandated education for children ages six to fourteen. It was considered a major step towards universal education for all. Muchkund Dubey author of the article “The Right of Children to Free and Compulsory Education Act, 2009 : The Story of Missed Opportunity" discusses and highlights the issues of access, quality of education, financial implication, and discrimination. This began the process of desegregation in many schools that had not desegregated yet. The significance of Brown vs. Board was the universal right of all students to attend educational institutions equally rather than using racial segregation to separate students. Jonathan Kozol, author of The Shame of the Nation, talks about how “physical conditions in these newly integrated schools were generally more cheerful state of mind among the teachers and the children [was] more high spirited” in the aftermath of desegregation. Two international agencies (World Health Organization and World Bank) estimated that around one billion people all over the world have various types of disabilities. Between 93 and 150 million of them are children. Plan International revealed that these kids are less likely to attend school, and if enrolled, they are often separated from their peers. The Global Partnership for Education said approximately 90 percent of children with disabilities from low and middle income nations are out of school. Historically, these students have been excluded from the ordinary education system and referred to special learning schools. Despite all improvements made, education up to this day is inaccessible to millions of schoolchildren globally. Over 72 million children of primary education age are out of school, and around 759 million adults are uneducated. They do not have the resources for developing the situation of themselves, their families, and their countries. Poverty leads to lack of education. In almost all countries (developing and developed), children face barriers to education as a result of inequalities that emanate from health, gender, and cultural identity like religion, language, and ethnic origin. Factors associated with poverty include unemployment, illiteracy among parents, and ailments increase the possibility of non schooling and dropout rates. Universal primary education is widely known as a major issue for many nations. The majority of these developing states do not possess the financial resources needed to build schools, provide books and other materials, and recruit, train, and pay teachers. The Sub Saharan African region is the most affected region in the world as roughly 32 million African children are still uneducated. This is followed by Central and East Asia as well as the Pacific with over 27 million children uneducated.